ശ്വേതപർവതത്തിന് വടക്കുഭാഗത്തും ശ്രിംഗപർവതത്തിന്റെ തെക്കൻ ചരിവിനരികെയും ഹിരണ്വത എന്നൊരു മനോഹരമായ ദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെയാണ് ഹൈരണ്വതീ എന്ന നദി ഒഴുകുന്നത്. ഈ ദേശത്ത് വാസം ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാർ മഹാബലശാലികളും ഉത്സാഹവാന്മാരും സന്തോഷഭരിതരും ഉജ്ജ്വലവംശസമ്പന്നരും ആകുന്നു. അവരൊക്കെയും ദർശനസുഖകരരാണ്. ആ ദേശത്തിലെ പുരുഷന്മാർ പതിനൊന്നായിരത്തി നൂറ്റി അൻപത് വർഷമാണ് ആയുസ്സായി പ്രാപിക്കുന്നത്. അവിടെയൊരു വലിയ ലക്ഷൂചവൃക്ഷം നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഇലയടിയിൽ ശാന്തമായ തണൽ ലഭ്യമാണ്. ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലരസം കുടിച്ചാണ് അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത്. ശൃംഗസാഹ്വ എന്ന പർവതത്തിന് മൂന്നു വലിയ ശിഖരങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഒന്നിൽ രത്നങ്ങൾ, മറ്റൊന്നിൽ പൊന്നും, മൂന്നാമത്തേതിൽ സർവ്വവിധ രത്നങ്ങളും പ്രകാശം പകർന്നു നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ ശ്രിംഗത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തും സമുദ്രത്തോട് ചേർന്ന തെക്കൻ അതിരിലും കുരുക്കളുടെ ദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രദേശം ദൈവികതയും പുണ്യവും നിറഞ്ഞതും സിദ്ധപുരുഷന്മാർ സന്ദർശിക്കുന്നതുമാണ്. അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ മധുരഫലങ്ങൾ കായ്ക്കുന്നു; ദൈവികവും അമൃതതുല്യവുമായ നദികൾ ഒഴുകുന്നു. വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഫലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അവിടെ ലഭിക്കുന്നത്. അവിടെയുള്ള ചില മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും നൽകുന്നു. മറ്റൊന്നായ ദുധവൃക്ഷങ്ങൾ ആറു രുചിയുള്ള അമൃതസദൃശമായ പാൽ എപ്പോഴും നൽകുന്നു. അതു സംരക്ഷിക്കുന്നവർക്ക് ആ പാൽ ലഭ്യമാണ്. അവിടെയെല്ലാം നിലം രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതവും പൊന്നിൻ മണലുകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. എവിടെയും സ്പർശനസുഖവും ശാന്തമായ ശുഭപ്രവാഹവും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ദേവലോകത്തിൽ നിന്നു ഭൂമിയിലേക്കു വീണു വന്ന ശുഭജന്മക്കാരായ മനുഷ്യർ അവിടെ ജനിക്കുന്നു. അവർക്കെല്ലാം ശുദ്ധമായ വംശവും സ്ഥിരമായ യൗവനവും ഉണ്ട്. ദമ്പതികൾ അന്നുതന്നെ ജനിക്കുന്നു; സ്ത്രീകൾ അപ്സരസുകളെപ്പോലെയാണ്. അവർ ആ ദുധവൃക്ഷങ്ങൾ നൽകുന്ന അമൃതതുല്യമായ പാൽ കുടിക്കുന്നു. ഒരു ദിവസം ഒരു ദമ്പതിയാണ് ജനിക്കുന്നത്; അവർ ഒരുപോലെ വളരുന്നു, രൂപത്തിൽ സ്വഭാവത്തിൽ സമാനരാണ്, ഒരേ സമയത്താണ് മരണം സംഭവിക്കുന്നത്. ഓരോരുത്തരും തമ്മിൽ മാത്രം ഭക്തിയോടെ ജീവിക്കുന്നു, ചക്രവാകപക്ഷികളെപ്പോലെ. അവർക്കു രോഗവും ദുഃഖവും ഇല്ല; മനസ്സിൽ എപ്പോഴും സന്തോഷം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ മഹാത്മാക്കളെല്ലാവരും പത്തായിരം പത്തുനൂറ് വർഷമാണ് ജീവിക്കുന്നത്; മറ്റൊരു സ്ത്രീയുടെയും പങ്ക് അവിടെയില്ല. ഭാരതയുഗത്തിൽ ധർമ്മത്തെ പരിചയിച്ചവർ കണ്ട വർഷങ്ങൾ ഇതാണ്; ഇനി എന്ത് കൂടുതൽ പറയണമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സുതപുത്രനായ ജ്ഞാനിയായ ലോമഹർഷണൻ മഹർഷിമാരോട് ഈ വർത്തമാനം പറഞ്ഞു. അതിന്റെ ഉത്തരപാഠം വീണ്ടും അവർ സുതപുത്രനോട് ചോദിച്ചു. ഭാരത ഖണ്ഡത്തിൽ സ്വായംഭുവ onwards പതിനാലു മനുക്കളും വിവിധ ജീവികൾക്ക് ജന്മം നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഈ ഭാരതഖണ്ഡത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, ദയവായി ഉത്തരപാഠം വീണ്ടും പറയണമെന്നു മഹർഷിമാർ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. അപ്പോൾ പവിത്രാത്മാക്കളായ സജ്ജനമഹർഷിമാരോട് പുരാണപണ്ഡിതനായ ലോമഹർഷണൻ, വിശദമായ ആലോചനയും നിരീക്ഷണവും നടത്തി, ഉത്തരപാഠം വിശദീകരിച്ചു. ഭാരതഖണ്ഡത്തിലെ ജനങ്ങളെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ജനനം പോഷണം എന്നിവയാൽ മനുവിനെ ഭാരതൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും അന്തരീക്ഷവുമെല്ലാം ഇവിടെ അറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ ദേശത്തിന് ഭാരതം എന്ന പേരുണ്ട്. ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരിടത്തും മനുഷ്യർക്കായി കർമാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. ഭാരതഖണ്ഡത്തിന്റെ ഒമ്പത് വിഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: ഇന്ദ്രദ്വീപ, കശേരു, താംരപർണ, ഗഭസ്തിമാൻ, നാഗദ്വീപ, സൗമ്യ, ഗന്ധർവ, വാരുണ, ഒപ്പം ഒൻപതാമത്തേതായ ഈ ദ്വീപ്. ഈ ദ്വീപ് സമുദ്രം ചുറ്റിയുള്ളതും തെക്കുനിന്ന് വടക്കേയ്ക്ക് ആയിരം യോജന ദൈർഘ്യമുള്ളതുമാണ്. ഇത് കുമാരിദ്വീപ് മുതൽ ഗംഗാസ്രോതസ്സുവരെ വ്യാപിക്കുന്നു; വീതി പത്ത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ. ദ്വീപിന്റെ അതിരുകൾക്കരികിൽ യവനന്മാരും കീരാതന്മാരും വസിക്കുന്നു. മദ്ധ്യഭാഗങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും വൈശ്യന്മാരും, ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ശൂദ്രന്മാരും ഉത്സർഗ്ഗങ്ങൾ, വാണിജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ തൊഴിൽ നിർവഹിക്കുന്നു. അവരുടെ പരസ്പര ഇടപാടുകളും ജീവിതരീതികളും ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു. ഭാരതത്തിൽ അശ്രമങ്ങൾ അഞ്ചായി ആചരിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തനം സ്വർഗ്ഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമാണ്. ഈ മനുഷ്യദ്വീപ് തിര്യഗ്യമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെയൊക്കെയും ജയിച്ചവൻ ചക്രവർത്തിയാകുന്നു. ഈ ലോകം ചക്രവർത്തിരാജ്യമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അന്തരീക്ഷം ജയിച്ചവരെ വ്യാമരാത്രാജാക്കന്മാർ എന്നു വിളിക്കുന്നു; സ്വയംഭൂരാജ്യത്തെ പിന്നെയും വിശദീകരിക്കുന്നതാണ്. ഭാരതഭൂമിയിൽ ഏഴു പ്രശസ്തമായ കുലപർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്: മഹേന്ദ്ര, മലയം, സഹ്യ, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷവാൻ, വിന്ധ്യ, പരിയാത്ര. ഇവയ്ക്കു പുറമേ ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് പ്രസിദ്ധമാണ്, ചിലത് വിശാലമായ ശിഖരങ്ങളോടുകൂടിയവയും, മറ്റു ചിലത് ചെറുതും ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങൾക്കു അധാരമായവയും ആകുന്നു. ഭാരതം മുഴുവൻ ആർയന്മാരും അന്യജനങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഗംഗ, സിന്ധു, സർസ്വതി തുടങ്ങിയ അനേകം നദികൾ ഒഴുകുന്നു. ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, യമുന, ശരയു, ഐരാവതി, വിതസ്ത, വിശാല, ദേവിക, കുഹു എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഗോമതി, ധൗതപാപ, ബഹുദ, ദൃഷദ്വതി, കൗശികി, അചലമായ ഗന്ദകി എന്നിവയും. ഇക്ഷുര്, ലൗഹിത എന്നിവ ഹിമാലയത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു; വേദസ്മൃതി, വേദ്രവതി, വൃത്രഘ്നി, സിന്ദൂര, പർണാശ, നർമദ, മഹാകാവേരി എന്നിവയും. പാര, ധന്വതി, വിദുഷ, വേണുമതി, ശിപ്ര, അവന്തി, കുന്തി എന്നിവ പരിയാത്രപർവതത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട നദികളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഭാരതഖണ്ഡത്തിന്റെ മഹത്വവും വിശേഷതകളും മഹർഷിമാർക്ക് ലോമഹർഷണൻ വിശദമായി വിവരിച്ചു.