ഒരു മാസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, സുന്ദരമായ ഒരു പശുവിനെ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യുന്നവന് വിഷ്ണുലോകം ലഭിക്കുന്നു—ഇത് ഭീമവ്രതം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പിന്നെ, ഇരുപത് പള തൂക്കം പൊന്നുകൊണ്ടു സ്വർണ്ണഭൂമി ദാനം ചെയ്യുകയും, ഒരു ദിവസം പാലുപോഷണം പാലിക്കുകയും ചെയ്താൽ, രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരവ് ലഭിക്കും—ഇത് ഭൂവ്രതം, ഏഴുനൂറ് കല്പങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്ന വ്രതമാണ്. മാഘമാസത്തിലും ചൈത്രത്തിലുമോ, മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ ജഗ്ഗറിയും പശുവും ദാനം ചെയ്ത് ജഗ്ഗരിവ്രതം പാലിച്ചാൽ, ഗൗരിദേവിയുടെ ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും. ഈ മഹാവ്രതം പരമാനന്ദം നൽകുന്നു. പകുതി മാസക്കാലം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, രണ്ടു കപ്പില പശുക്കൾ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്താൽ, ബ്രഹ്മലോകം ലഭിക്കും; കാലാന്ത്യത്തിൽ രാജാധിരാജൻ ആകുന്നു—ഇത് പ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാവ്രതം. വർഷം മുഴുവൻ ദിവസം ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഭക്ഷ്യവും വെള്ളവും ഒരു പാത്രത്തിൽ ദാനം ചെയ്താൽ, ശിവലോകത്തിൽ ഒരു കല്പം വാസം ലഭിക്കും—പ്രാപ്തിവ്രതം എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്. അഷ്ടമികളിൽ രാത്രി മാത്രമേ ഭക്ഷിക്കരുത്; വർഷാവസാനത്തിൽ ഒരു പശു ദാനം ചെയ്താൽ, ഇന്ദ്രപുരിയിൽ പ്രവേശനം ലഭിക്കും—ഇത് സുഗതിവ്രതം. നാലു ഋതുക്കളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് മഴക്കാലം തുടങ്ങി, ബ്രാഹ്മണന് ഇന്ധനം ദാനം ചെയ്യുകയും, അവസാനം നെയ്യോടുകൂടിയ പശു ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, പരബ്രഹ്മം സാക്ഷാൽക്കരിക്കും. വൈശ്വാനരവ്രതം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ വ്രതം പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഏകാദശികളിൽ രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, വർഷാവസാനത്തിൽ സ്വർണ്ണചക്രം സമർപ്പിച്ചാൽ, വിഷ്ണുലോകം ലഭിക്കും—കൃഷ്ണവ്രതം എന്നാണ് ഇതിന് പേര്; കാലാന്ത്യത്തിൽ രാജത്വം ലഭിക്കും. പായസം ഭക്ഷിച്ച്, അവസാനം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് രണ്ടു പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ, ലക്ഷ്മീയുടെ ലോകം ലഭിക്കും—ഇത് ദേവീവ്രതം. ഏഴാം ദിവസത്തിൽ രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അവസാനം ഒരു പാൽപശു ദാനം ചെയ്താൽ, സൂര്യലോകം ലഭിക്കും—ഭാനുവ്രതം എന്നാണ് ഇതിന് പേര്. നാലാം ദിവസത്തിൽ രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, വർഷാവസാനത്തിൽ സ്വർണ്ണയാനയാനെ (ആന) സമർപ്പിച്ചാൽ, വൈനായകവ്രതഫലം ലഭിക്കും; ശിവലോകം ലഭിക്കും. കാർത്തികത്തിലെ നാലു മാസങ്ങളിലും, വലിയ പഴങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വർണ്ണപഴങ്ങളും രണ്ടു പശുക്കളും ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്താൽ, ഫലവ്രതഫലം ലഭിക്കും; വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും. ഏഴാം തീയതിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, അവസാനം സ്വർണ്ണതാമരയും സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങളിലുളള പശുക്കളും ബ്രാഹ്മണന് സമർപ്പിച്ചാൽ, സൌരവ്രതഫലം ലഭിക്കും; സൂര്യലോകം പ്രാപിക്കും. പന്ത്രണ്ടു ദ്വാദശി വ്രതങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പശുവസ്ത്രം, സ്വർണ്ണമെഴുനൂലും നൽകി ആരാധിച്ചാൽ, പരമപദം ലഭിക്കും—ഇത് വിഷ്ണുവ്രതം. കാർത്തികിയിൽ കാളയെ വിടുതൽ ചെയ്ത്, രാത്രി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ശിവലോകം ലഭിക്കും—വാർഷവ്രതം എന്നാണ് ഇത്. കൃച്ച്രവ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശു, ഭക്ഷണം എന്നിവ ദാനം ചെയ്താൽ, ശംകരലോകം ലഭിക്കും—പ്രാജാപത്യവ്രതം എന്നാണ് ഇത്. പതിനാലാം ദിവസത്തിൽ രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അവസാനം പശുക്കളുടെ കൂട്ടം സമർപ്പിച്ചാൽ, ശിവലോകം പ്രാപിക്കും—ത്രായംബകവ്രതം. ഏഴു രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന് നെയ്യ് പാത്രം ദാനം ചെയ്താൽ, ഘൃതവ്രതഫലം ലഭിക്കും; ബ്രഹ്മലോകം ലഭിക്കും. മഴക്കാലത്ത് തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ ഉറങ്ങുകയും, അവസാനം പാൽപശു ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ശാശ്വതവാസം ലഭിക്കും—ഇന്ദ്രവ്രതം. മൂന്നാം ദിവസം ചുടാത ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പശു ദാനം ചെയ്താൽ, ശിവലോകം പ്രാപിക്കും; വീണ്ടും ജനനം അപൂർവം—ശ്രേയോവ്രതം. ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, രണ്ട് തളികൾ ഉള്ള കുതിരയോജിതമായ സ്വർണ്ണരഥം സമർപ്പിച്ചാൽ, നൂറു കല്പം സ്വർഗത്തിൽ വാസം; കാലാന്ത്യത്തിൽ രാജാധിരാജൻ—ഇത് അശ്വവ്രതം. ആനയോജിതമായ സ്വർണ്ണരഥം സമർപ്പിച്ചാൽ, ആയിരം കല്പം സത്യലോകത്തിൽ വസിച്ച ശേഷം, സമൃദ്ധനായ രാജാവാവും—ഗജവ്രതം. ഉപവാസം ഉപേക്ഷിച്ച്, പശു ദാനം ചെയ്താൽ, യക്ഷാധിപതിയായിത്തീരും—മൃദുവ്രതം. ഒരു രാത്രി വെള്ളത്തിൽ കുളിർത്ത് കിടന്ന്, രാവിലെ പശു ദാനം ചെയ്താൽ, വരുണലോകം പ്രാപിക്കും—വരുണവ്രതം. ചന്ദ്രായണവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, സ്വർണ്ണചന്ദ്രൻ സമർപ്പിച്ചാൽ, ചന്ദ്രലോകഫലം ലഭിക്കും—ചന്ദ്രവ്രതം. ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ, അഞ്ചു തപസ്സുകൾ വൈകുന്നേരം അനുഷ്ഠിച്ച്, സ്വർണ്ണപശു സമർപ്പിച്ചാൽ, അഷ്ടമിയിലും പതിനാലാം ദിവസത്തിലും സ്വർഗാരോഹണം—രുദ്രവ്രതം. ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ മൂന്നാം ദിവസം ഒരിക്കൽ മണ്ടപം നിർമ്മിച്ച്, അവസാനം പശു ദാനം ചെയ്താൽ, ഭവാനീവ്രതം ലഭിക്കും. മാഘത്തിൽ, ഒരു രാത്രി ഈർപ്പമുള്ള വസ്ത്രത്തിൽ കിടന്ന്, ഏഴാം ദിവസം പശു ദാനം ചെയ്താൽ, ഒരു കല്പം സ്വർഗത്തിൽ വസിച്ച ശേഷം, ഭൂമിയിൽ രാജാവാവും—വായുവ്രതം. മൂന്ന് രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച്, ഫാൽഗുണത്തിൽ മനോഹരമായ ഒരു വീട് ദാനം ചെയ്താൽ, സൂര്യലോകം പ്രാപിക്കും—നിവാസവ്രതം. ദിവസത്തിൽ മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും പൂജയനുഷ്ഠിച്ച്, ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ഭാര്യയോടൊപ്പം, ഭക്ഷണവും പശുക്കളും ലഭിക്കുകയും മോക്ഷം നേടുകയും ചെയ്യും—ഇത് ഇന്ദ്രവ്രതം. പക്ഷവധിയിൽ, വെളുത്ത രണ്ടാം തീയതിയിൽ ഉപ്പ് നിറച്ച പാത്രം ദാനം ചെയ്ത്, അവസാനം ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന് പശു സമർപ്പിച്ചാൽ, കല്പാന്ത്യത്തിൽ രാജാധിരാജൻ—ഇത് സോമവ്രതം. ആദ്യദിവസം ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അവസാനം കപ്പിൽ പശു സമർപ്പിച്ചാൽ, വൈശ്വാനരപദം ലഭിക്കും—ശിവവ്രതം. പത്താം ദിവസം ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, അവസാനം പത്തു പശുക്കളും സ്വർണ്ണം ഉപയോഗിച്ച് ദിക്ഷകളും നൽകി, സർവ്വലോകനാഥനായിത്തീരും—ഇത് സർവ്വവ്രതം; മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും. ഈ അറുപത് മഹാവ്രതങ്ങൾ വായിച്ചോ, കേട്ടോ, ഒരു നൂറ് മന്വന്തരങ്ങൾക്കു ശേഷവും, ഗന്ധർവാധിപതിയായിത്തീരും. നാരദാ, ഈ അറുപത് പുണ്യവ്രതങ്ങൾ നീ ചോദിച്ചതനുസരിച്ച് ഞാൻ വിവരിച്ചു. വേറൊരു വ്രതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ പറയാം; പ്രിയന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയാൻ എന്തുണ്ട്? ശുദ്ധിയും മനസ്സിന്റെ വിശുദ്ധിയും ഇല്ലാതെ, കുളി സഫലമല്ല; അതിനാൽ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി ആദ്യം സ്നാനം നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. വെള്ളം എടുക്കപ്പെട്ടതോ അല്ലയോ എന്നത് പ്രാധാന്യമില്ല; ജ്ഞാനികൾ മൂലമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് തീർത്ഥം സ്ഥാപിക്കണം—‘നമോ നാരായണായ’ എന്നതാണു മൂലമന്ത്രം. ദർഭയെടുത്ത്, മുഖം കഴുകി, ഏകാഗ്രതയോടെ, നാലു ഭാഗത്തും നാലു കൈ അളവിൽ സ്ഥലം ഒരുക്കി, ഗംഗയെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹ്വാനിക്കണം. ‘വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ദൈവീകശക്തിയായ വൈഷ്ണവിയായ ഗംഗേ, ജനനം മുതൽ മരണമുവരെ ഞങ്ങളെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണമേ’ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം. വായു ദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, മൂന്ന് കോടിയും അര കോടിയും തീർത്ഥങ്ങൾ ജഹ്നവി, സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും നിലനിൽക്കുന്നു.