അവിടെ, സഹ എന്ന മഹാനായ, ഏറ്റവും ചെറുപ്പവയസ്സുള്ളവൻ, തന്റെ കീര്ത്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചവൻ, ഭാവനകൾ ദേവതകളായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഊർജസ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏഴ് സപ്തർഷികൾ അവിടെയുണ്ട്. കൗകുരുണ്ടി, ദാൽഭ്യ, ശംഗ, പ്രവഹണ, ശിവ, സിത, സസ്മിത—ഈ ഏഴ് പേരും യോഗം വർദ്ധിപ്പിച്ചവരായി പ്രസിദ്ധമാണ്. നാലാമത്തെ മന്വന്തരം താമസ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. കവി, പൃതു, അഗ്നി, അക്കപി, കപി ഇവരാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ സപ്തർഷികൾ. അതുപോലെ, ജൽപധീയും ധീമാൻ എന്ന ഇരുപേരും, താമസ മന്വന്തരത്തിലെ സപ്തർഷികൾ കൂടിയാണ്. സാദ്ധ്യർ എന്ന ദേവതകൾ ഈ താമസ മന്വന്തരത്തിൽ ഉളളവരാണ്. അകല്മഷ, ധൻവി, തപോമൂല, തപോധന, തപോരതി, തപസ്യ, തപോദ്യുതി, പരംതപ—ഈ പേരുകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. തപോഭാഗി, തപയോഗി—സദാ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നവർ—താമസയുടെ പത്തുപുത്രന്മാർ വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ചവരാണ്. ഇപ്പോൾ അഞ്ചാമത്തെ മന്വന്തരം, റൈവതയുടെ കാലം, വിശദീകരിക്കാം. ദേവബാഹു, സുബാഹു, പാർജന്യ, സോമപ—ഈ പേരുകൾ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സപ്തർഷികൾ. ഹിരണ്യരോമ, സപ്താശ്വ—ഇവരാണ് സപ്തർഷികൾ; ദേവതകൾ ആഭൂതരാജസസ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, സകല സ്വഭാവങ്ങളും മംഗളമാണ്. അരുൺ, സത്യം ദർശിക്കുന്ന സപ്തർഷി, ധനവാനായ ഹവ്യ, കപി, യുക്ത, നിരുത്സുക, സत्त्व, നിർമോഹ, പ്രകാശക—ഇവരെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ധർമ്മം, വീര്യം, ശക്തി എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമായ റൈവതയുടെ പത്തുപുത്രന്മാർ: ഭൃഗു, സുധാമാ, വിരജാ, സഹിഷ്ണു, നാദ, മുതലായവർ. അറുപതാം മന്വന്തരം ചാക്ഷുഷ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; വിവസ്വാൻ, അതി എന്നിവർ സപ്തർഷികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ദേവതകൾ ലേഖാസ് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. ഋഭുസ്, ഋഭ മുതലായവർ, ജലത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ, ആ മന്വന്തരത്തിലെ ദേവതകളാണ്; ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ ദേവതകളുടെ അഞ്ചു ഉദ്ഭവങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ചാക്ഷുഷയുടെ പത്തുപുത്രന്മാർ, രുരു മുതലായവർ, നേരത്തെ സ്വായംഭുവ വംശത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇവിടെയും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തെ ഞാൻ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇനി ഏഴാമത്തെ മന്വന്തരമായ വൈവസ്വതയെ ഞാൻ പറയാം. അത്രി, വസിഷ്ഠ, കശ്യപ, ഗൗതമ, യോഗശക്തനായ ഭാരദ്വാജ, മഹാബലശാലിയായ വിശ്വാമിത്ര—ജമദഗ്നി; ഇവരാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ സപ്തർഷികൾ, അവർ ധർമ്മത്തിന്റെ ക്രമം സ്ഥാപിച്ച് പരമാവസ്ഥയിലേക്കു പോകുന്നു. സാദ്ധ്യർ, വിശ്വസ്, രുദ്രസ്, മരുത്സ്, വസുസ്, അശ്വിനസ്, ആദിത്യസ്—ഈ ഏഴ് ദേവതാ വിഭാഗങ്ങൾ ദേവതകളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇക്ഷ്വാകു മുതലായ പത്തുപുത്രന്മാർ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഏഴ് മഹർഷികൾ ഉണ്ടാകും. അവർ ധർമ്മത്തിന്റെ ക്രമം സ്ഥാപിച്ച് പരമാവസ്ഥയിലേക്കു പോകുന്നു; ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന സാവർണി മന്വന്തരത്തെ ഞാൻ പറയാം. അശ്വത്താമൻ, ശരദ്വാൻ, കൗശിക, ഗാലവ, ശതാനന്ദ, കശ്യപ, രാമ—ഇവരെ സപ്തർഷികൾ ആയി ഓർമ്മിക്കുന്നു. ധൃതി ഏറ്റവും ശക്തൻ, യവസ സ്വർണ്ണം, വഷ്ടിരും അതുപോലെ, ചരിഷ്ണു പ്രശംസനീയൻ, സുമതി സമ്പത്താണ്, ശുക്ര ശക്തിയുള്ളവൻ. സാവർണി മനുവിന്റെ പത്തുപുത്രന്മാർ, റൗച്യ മുതലായവർ, ഭാവിയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; മറ്റ് മനുക്കളും അതുപോലെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. രുചി പ്രജാപതിക്ക് റൗച്യ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടാകും, അവൻ മനു ആയിരിക്കും; അതുപോലെ, ഭൂതി യുടെ പുത്രൻ ഭൗത്യ എന്ന പേരിൽ മനു ആകും. അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനായ മേരുസാവർണി മനു ആയി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ആർത, ആർതധാമ, വിശ്വക്ഷേന എന്നിവരും മനുക്കളാണ്. ഈ മനുക്കൾ, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും, എണ്ണപ്പെടുന്നു; ഇവരോടൊപ്പം, രാജാവേ, ഏകദേശം ആറായിരം യുഗങ്ങൾ കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു. ഓരോ മന്വന്തരത്തിന്റെയും ഇടവേളയിൽ, സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; കല്പയുടെ അവസാനം, അത് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, ഇവയും ബ്രഹ്മയും മോചിതരാവുന്നു. ഈ ആയിരം യുഗങ്ങളുടെ അവസാനം, ബ്രഹ്മയും മറ്റു ദേവതകളും വീണ്ടും വീണ്ടും നശിക്കുന്നു; ദ്വിജൻ, അവർ വിഷ്ണുവുമായി ഏകത്വം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രാപിക്കും. പണ്ടു ഭൂമി അനേകം രാജാക്കന്മാർ ഭോഗിച്ചിരുന്നതായി കേൾക്കുന്നു; രാജാവേ, ഒരു ഭരതാവിൽ നിന്ന് ഭൂമി വേർപെട്ടാൽ, ആരുടെ ഐക്യത്തിൽ അവൾ വീണ്ടും ചേർന്നുപോകുന്നു? ഭൂമിക്ക് ഈ പേര് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു? അവളെ 'ഗൗ' എന്നതിൽ എന്താണ് അർത്ഥം? സുതാ, ഭൂമിയെ പ്രശസ്തയാക്കുന്ന കാരണങ്ങൾ പറയൂ. സ്വായംഭുവ വംശത്തിൽ, അങ്ക എന്ന പ്രജാപതി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ മൃത്യുവിന്റെ മകൾ സുദുർമുഖയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അവർക്കു വേന എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പണ്ടു, അവൻ അധർമ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്നതും, ഭൂമിയുടെ ശക്തനായ ഭരതാവും ആയിരുന്നു. ലോകത്തും, അവൻ അധർമ്മം ചെയ്യുന്നവനായി, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ ഏറ്റെടുത്തവനായി ജനിച്ചു; അപ്പോൾ, ലോകത്തിൽ ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാനായി, മഹർഷികൾ— അവരെ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, വേന അനുമതി നല്കിയില്ല; അതുകൊണ്ട്, ശാപം വഴി, അവർ അവനെ കൊല്ലുകയും, രാജാവ് ഇല്ലാതായതിന്റെ ദു:ഖത്തിൽ— പാപരഹിതനായ ബ്രാഹ്മണർ, വേനയുടെ ശരീരം ശക്തിയോടെ മथിച്ചു; ആ ശരീരം മഥിച്ചപ്പോൾ, മ്ലേച്ചർ ജനിച്ചു. അമ്മയുടെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നു കാജൽ പോലെ കറുത്ത വർണ്ണമുള്ളവർ ജനിച്ചു; അച്ഛന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്ന്, ധർമ്മത്തിൽ ലയിച്ച, നല്ലവൻ ജനിച്ചു. അവൻ വലതുകൈയിൽ നിന്നു, ബാണവും വില്ലും കൈവശം, ഗദയും, ദിവ്യമായ തേജസ്സുള്ള ശരീരം, കാവചവും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കങ്കണവും ധരിച്ച് ജനിച്ചു. അവൻ പൃതു, പ്രയത്നത്തിൽ ജനിച്ചതാണ്; അപ്പോൾ പൃതു ജനിച്ചു. ബ്രാഹ്മണർ അഭിഷേകം ചെയ്തിട്ടും, അവൻ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം മൂലം, അവൻ വീണ്ടും സർവഭൂമിയുടെ ഭരതാവായി. ഭൂമിയിൽ യജ്ഞം, വേദപാരായണം, ധർമ്മം ഇല്ലാത്തത് കണ്ടപ്പോൾ— അപരിമിതമായ വീര്യശാലിയായ പൃതു, കോപത്തിൽ, ഭൂമിയെ അഗ്നിയാൽ ദഹിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി. അപ്പോൾ ഭൂമി, പശുവിന്റെ രൂപം എടുത്ത്, രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പൃതു, ജ്വലിക്കുന്ന വില്ലുമായി, അവളെ പിൻവലിച്ച് പിന്തുടർന്നു; അപ്പോൾ, ഒരു സ്ഥലത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ, അവൻ ചോദിച്ചു: "ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?