അവിടെ, അത്യുഗ്രമായ ആ യാഗശാലയില് ആദ്യം എട്ട് ശുഭപ്രദമായ പുരോഹിതന്മാരെ നിയോഗിക്കണം. അതുപോലെ തന്നെ എട്ട് വാതില്പാലകരെയും, വേദങ്ങളില് നിപുണരായ എട്ട് ബ്രാഹ്മണ പാരായകരെയും ഉള്പ്പെടുത്തണം. മുഖ്യപുരോഹിതന് എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളിലും പ്രാപ്തനായി, മന്ത്രജ്ഞനായും സ്വയംനിയന്ത്രണമുള്ളവനായി, ഉത്തമകുലവും നല്ല ആചാരവും ഉള്ളവനായി തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഓരോ യാഗകുണ്ടത്തിലും വെള്ളം നിറച്ച പാത്രങ്ങളും, യാഗോപകരണങ്ങളും, വെള്ളയാനയുടെ വാലില് നിര്മിതമായ വിശാലമായ ഒരു വീശനിയും, അതെല്ലാം ഒറ്റയടിയിലായി ഒരു വലിയ താമ്രപാത്രത്തില് വെക്കണം. ഓരോ ദേവതയ്ക്കും വ്യത്യസ്ത നിറത്തിലുള്ള സമര്പ്പണപാത്രങ്ങള് തയ്യാറാക്കണം; ഗുരു ആലോചിച്ച് അവ ഭൂമിയില് വെയ്ക്കണം. യാഗശില്പം സ്ഥാപിക്കേണ്ട യൂപം മൂന്നു മുഴ നീളമുള്ളതും ഉഷാരവൃക്ഷത്തില് നിന്നോ യജമാനന്റെ ശരീരമാപനപ്രകാരം ഉണ്ടാക്കിയതുമായിരിക്കണം; സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് തന്നെ സ്ഥാപിക്കണം. ഇരുപത്തഞ്ച് പുരോഹിതന്മാരെ സ്വര്ണ്ണാഭരണങ്ങളാലും കണ്കൊണ്ടുകളും കങ്കണങ്ങളും അലങ്കരിക്കണം. അവര്ക്ക് മോതിരങ്ങളും യജ്ഞോപവീതവും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ധരിക്കണം; ഗുരു അവരെ എല്ലാവരെയും തുല്യമായി ആദരിക്കണം, പിന്നീട് ഇരട്ടി സമ്മാനവും, തനിക്കിഷ്ടമായ കിടക്കയും മറ്റു പ്രിയപ്പെട്ട വസ്തുക്കളും നല്കണം. ആദ്യഘട്ടത്തില് സ്വര്ണ്ണത്തില് നിര്മിച്ച ആമയും മകരവും, വെള്ളിയില് മീനും മദ്ദളവും, താമ്രത്തില് ഞണ്ട്, തവള, ഇരുമ്പില് മുങ്ങാന് കഴിയുന്ന മകരം—ഇവയെല്ലാം സമ്പാദിച്ചിരിക്കണം. വേദവിദ്യയുള്ളവര് വെള്ളപൂക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, വെള്ള സുഗന്ധിത ലേപനം പുരട്ടി, ഔഷധജലത്തില് അവരെ സ്നാനമെടുത്ത് ശുദ്ധീകരിക്കണം. യജമാനന് ഭാര്യയോടും പുത്രന്മാരോടും മുമ്ബ് പുത്രന്മാരോടും കൂടെ പടിഞ്ഞാറ് വാതിലിലൂടെ യാഗശാലയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം. ശുഭശബ്ദങ്ങളോടും മദ്ദളധ്വനികളോടും കൂടി, തത്വജ്ഞനായ ആചാര്യന് പഞ്ചവര്ണ്ണങ്ങളില് മനോഹരമായ ഒരു മണ്ഡലം വരക്കണം. തുടര്ന്ന്, പതിനാറ് അറ്റങ്ങളുള്ള ചക്രം, നടുവില് താമരപുഷ്പം, നാലു മുഖങ്ങളും നാലു വശങ്ങളും ഉള്ള മനോഹരമായ വൃത്താകൃതിയുള്ള രൂപം വരയ്ക്കണം. ബലിപീഠത്തിന് മുകളിലായി ഇതു വരച്ച ശേഷം, മന്ത്രാനുസൃതമായി ഗ്രഹങ്ങളെയും ലോകപാലകരെയും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സ്ഥാപിക്കണം. വരുണമന്ത്രം ആശ്രയിച്ച് ആമയെയും മറ്റു രൂപങ്ങളെയും നടുവില് സ്ഥാപിക്കണം; ബ്രഹ്മ, ശിവ, വിഷ്ണു എന്നിവരെയും അവിടെ സ്ഥാപിക്കണം. വിനായകനെയും താമരയില് ജനിച്ച അംബികയെയും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; ലോകക്ഷേമത്തിനായി ഭൂതഗണങ്ങളെയും അവിടെ സ്ഥാപിക്കണം. പുഷ്പം, അന്നം, ഫലം എന്നിവകൊണ്ട് സമര്പ്പണം പൂര്ത്തിയാക്കി, വെള്ളം നിറച്ച കളശങ്ങളെ വസ്ത്രങ്ങളാല് ചുറ്റിക്കൊള്ളണം. വാതില്പാലകരെ പുഷ്പങ്ങളും സുഗന്ധങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, ഗുരു അവരെ മന്ത്രപാരായണത്തിനായി നിര്ദ്ദേശിച്ച് ആദരിക്കണം. ഏഷ്യയില് ഋഗ്വേദപാരായകര്, തെക്കില് യജുര്വേദപാരായകര്, പടിഞ്ഞാറ് സാമവേദപാരായകര്, വടക്കില് അതര്വ്വവേദപാരായകര് എന്നിങ്ങനെ ഓരോ ദിക്കിലും അവരെ നിയോഗിക്കണം. വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി യജമാനന് തെക്കുവശത്ത് ഇരിക്കണം; ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവര് വീണ്ടും യാഗം നടത്തണമെന്നു ഉപദേശിക്കണം. മന്ത്രജ്ഞന്മാരായ പാരായകര് നില്ക്കണമെന്നും, അവരെയും ഹോമാഗ്നിയെയും മന്ത്രജ്ഞന് അക്ഷതജലം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കണം. വരുണമന്ത്രങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം നടത്തണം; നെയ്യും സമിദ്ധും അര്പ്പിക്കണം; പുരോഹിതന്മാര് എല്ലായിടത്തും വരുണമന്ത്രങ്ങളോടെ സമര്പ്പണം നടത്തണം. ഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് നിയമപ്രകാരം സമര്പ്പണം നടത്തിയ ശേഷം, ഇന്ദ്രന്, മരുത്ഗണങ്ങള്ക്ക്, ലോകപാലകര്ക്ക്, വിശ്വകര്മാവിന് എന്നിവര്ക്കും അര്പ്പണം നടത്തണം. ഋഗ്വേദപാരായകര് കിഴക്കോട്ട് പ്രത്യേകമായി രാത്രിസൂക്തം, രുദ്രസൂക്തം, പാവമാനസൂക്തം, മംഗളസൂക്തം, പുരുഷസൂക്തം എന്നിവ പാരായണം ചെയ്യണം. യജുര്വേദപാരായകര് തെക്കില് ഇന്ദ്രസൂക്തം, രുദ്രസൂക്തം, സോമസൂക്തം, കുഷ്മാണ്ഡസൂക്തം, ജാതവേദസൂക്തം, സൂര്യസൂക്തം എന്നിവ പാരായണം ചെയ്യണം. വിരാജ്സൂക്തം, പുരുഷസൂക്തം, ഹിരണ്യഗര്ഭസൂക്തം, രുദ്രസംഹിത, ബാലസൂക്തം, പഞ്ചപ്രയാണസൂക്തം, ഗായത്രിസൂക്തം, ജ്യേഷ്ഠസാമം എന്നിവയും ചേര്ക്കണം. പടിഞ്ഞാറ് സമവേദപാരായകര് വാമദേവസൂക്തം, ബൃഹത്സാമം, റൗരവം, ശരതന്തരം, ഗോമയവ്രതം, കണ്വസൂക്തം, രാക്ഷോഗ്നസൂക്തം, വായസസൂക്തം എന്നിവ പാടണം. വടക്കില് അതര്വ്വവേദപാരായകര് വരുണദേവതയെ ആശ്രയിച്ച്, മനസ്സില് ശാന്തി-പുഷ്ടിക്കായുള്ള സ്തോത്രങ്ങള് ജപിക്കണം. അടുത്ത ദിവസം അല്ലെങ്കില് രാത്രി തന്നെ, ആവിഷ്കരണ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആനകളും കുതിരകളും വഴി, പുഴുക്കൂട്, കുളം, പശുവിടുപ്പ് എന്നിവയുടെ സംഗമസ്ഥാനങ്ങളില് നിന്ന് മണ്ണ് എടുത്ത് നാലു ദിക്കുകളിലെ കളശങ്ങളില് വയ്ക്കണം. രോചന, സിദ്ധാര്ത്ഥം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങള്, ഗുഗ്ഗുലു എന്നിവയും, പശുപഞ്ചഗവ്യങ്ങളുമായി ചേര്ത്ത് അവയ്ക്ക് സ്നാനം നടത്തണം. ഓരോ വസ്തുവും മഹാമന്ത്രങ്ങളാല് നിയമപ്രകാരം അഭിഷേകം ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെ രാത്രിയിലുടനീളം കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിക്കണം. ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തില് നൂറ് പശുക്കളോ, അല്ലെങ്കില് അമ്പത്തിയെട്ടോ, അമ്പതോ, മുപ്പത്താറോ, ഇരുപത്തഞ്ചോ പശുക്കളോ ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ദാനം ചെയ്യണം. വര്ഷത്തിനു ഉചിതമായ ശുഭസമയത്ത്, മനോഹരവും അനുകൂലവുമായ സമയത്ത്, വേദഘോഷവും ഗന്ധര്വഗാനവും വിവിധ വാദ്യങ്ങളും കൂടെ, ആ പശുവിനെ സ്വര്ണ്ണാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച് വെള്ളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം. സാമഗാനങ്ങളോടൊപ്പം ആ പശുവിനെ ബ്രാഹ്മണന് നല്കണം. അഞ്ചു രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച സ്വര്ണ്ണപാത്രം എടുത്ത് അതിലേയ്ക്ക് മകരം, മീന് തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങള് വെച്ച്, വേദവേദാംഗവിദ്യയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ് കൈവശം വയ്ക്കേണ്ടത്. വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി, നദിജലവും തൈര്യും അക്ഷതവും ചേര്ത്ത്, ആ പശുവിനെ വെള്ളത്തിനകത്ത് നിര്ത്തണം. അതര്വ്വമന്ത്രങ്ങളോടെ സ്നാനമെടുത്ത്, 'തിരിച്ച് വരരുത്', 'ജലങ്ങള് അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള മന്ത്രങ്ങള് ജപിച്ച്, അവരെ യാഗശാലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. കുളത്തില് അര്ച്ചന നടത്തി, ചുറ്റുമുള്ള സ്ഥലങ്ങളില് ഹോമം നടത്തണം; നാലുദിവസം യാഗാഗ്നി നിലനിർത്തണം. നാലാം ദിവസം യാഗവിധി പൂര്ത്തിയാക്കി, ശേഷിക്കുന്നവയില് ശേഷിക്കുന്ന ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നല്കണം; ഇതുവഴി വരുണന്റെ പ്രീതിക്ക് വേണ്ടിയാണ്. യാഗോപകരണങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും തയ്യാറാക്കി, അവയെ സമം officiating പുരോഹിതന്മാര്ക്ക് നല്കണം; ശേഷം യാഗശാല വിഭജിച്ച്, സ്വര്ണ്ണപാത്രവും കിടക്കയും പ്രതിഷ്ഠാകര്ത്താവിന് സമര്പ്പിക്കണം. അവസാനമായി, ആയിരം ബ്രാഹ്മണന്മാരോ, എട്ട് നൂറോ, കഴിയുന്നവരായാല് അമ്പതോ ഇരുപതോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോ അന്നം നല്കി സത്കരിക്കണം. ഇങ്ങനെയാണ് പുരാണങ്ങളില് കുളങ്ങളുടെ കര്മ്മവിധി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.