ഈ ദിവ്യമായ കഥയിൽ, അഗ്നികളുടെ ശ്രേണി വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടു. യജ്ഞങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി പ്രതിഷ്ഠിതരായ അഗ്നികൾ, അതുപോലെ തന്നെ മുമ്പത്തെ സൃഷ്ടിയിലുണ്ടായിരുന്ന അഗ്നികൾ, രാത്രിയുടെ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവരോടൊപ്പം, ഇവർ എല്ലാം വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടു. സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിനിടയിൽ, ഈ മഹത്വംകൊണ്ടിരുന്ന അഗ്നികൾ ജീവജാലങ്ങളിലെയും അജീവങ്ങളിലെയും ഇടയിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. അഗ്നിധ്രന്മാരായ പുരോഹിതന്മാർ, തങ്ങളുടേതായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയോടെ, യജ്ഞങ്ങളിലെ ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ആവശ്യമുള്ളതും, പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിലുമുള്ള അഗ്നികൾ, ആചാരങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിതരായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ മന്വന്തരത്തിൽ, ശുക്രന്മാരോടും യമന്മാരോടും കൂടെ, ദൈവിക സംഘങ്ങളോടൊപ്പം, ഇവർ ആദിമ മനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതായി പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ അഗ്നിജ്ഞാനികളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥലങ്ങൾ, സ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ, സ്വരോചിഷ മുതലായ ഏഴ് സാവർണിമന്വന്തരങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു. ഇവരാൽ അഗ്നിജ്ഞാനികളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടു. ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും, വിവിധ രൂപങ്ങളോടും ഉദ്ദേശങ്ങളോടും കൂടി, അഗ്നികൾ യമന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന ദേവന്മാരോടും അഗ്നികൾ ഉണ്ടാകും. അഗ്നികളുടെ ഈ പരമ്പര ക്രമമായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതീർന്നു; ഇനി നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് അറിയാൻ ആഗ്രഹം? ഇപ്പോൾ, വിഷ്ണു മഹാത്മാവ് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പ്രസ്താവിച്ച പരമോന്നതമായ ധർമ്മ-അധർമ്മ വിശേഷങ്ങൾ വിശദമായി പറയാൻ പറയുന്നു. അന്നേ കാലത്ത്, ഏകസമുദ്രത്തിൽ ജനാർദ്ദനൻ മീനരൂപത്തിൽ മനുവിനോടു സൃഷ്ടിയുടെ ഉത്ഭവവും പുനഃസൃഷ്ടിയും മുഴുവനായി വിവരിച്ചു. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ആത്മാവ്, സൂര്യപുത്രനായ മനുവിനോട് കര്മയോഗവും സാംഖ്യശാസ്ത്രവും യഥാവിധി വിശദമായി ഉപദേശിച്ചു. “സൂതാ, കര്മയോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ലോകത്തിൽ അറിയാത്തതു ഒന്നുമില്ലാത്ത നീ, ധർമ്മാത്മാവേ, ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ,” എന്നാണവർ ചോദിച്ചത്. അതിനാൽ, വിഷ്ണു നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം കര്മയോഗം വിശദമായി വിശദീകരിക്കാമെന്ന് സൂതൻ പറഞ്ഞു. “കര്മയോഗം ആയിരം ജ്ഞാനയോഗങ്ങളെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണെന്നും, കര്മത്തിൽ നിന്നാണ് ജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നതെന്നും, അതിനാൽ അതാണ് പരമാവസ്ഥയെന്നും,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കര്മവും ജ്ഞാനവും ചേർന്നാണ് ബ്രഹ്മം ലഭ്യമാകുന്നത്; ജ്ഞാനമാത്രം കൊണ്ടല്ല. അതിനാൽ, കര്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള മനസ്സ് ശാശ്വത സത്യം പ്രാപിക്കും. വേദം ധർമ്മത്തിന്റെ മൂലവും, അതറിയുന്നവരുടെ ആചാരങ്ങൾ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനവുമാണ്. അതിൽ, ആത്മാവിന്റെ എട്ട് പ്രധാന ഗുണങ്ങൾ സ്ഥാപിതമാണ്: എല്ലാ ജീവികളോടും ദയ, രക്ഷ തേടുന്നവരോട് ക്ഷമ, ലോകത്ത് അസൂയയില്ലായ്മ, ദ്വിജന്മാർക്ക് അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധി, കഷ്ടമില്ലാതെ കര്മ നിർവഹിക്കൽ, ശുഭചരണങ്ങൾ പാലിക്കൽ, സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് പോലും കഞ്ചനത്തരം കാണിക്കാതിരിക്കുക, മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുവിലേക്കോ ഭാര്യയിലേക്കോ ആഗ്രഹം കാണിക്കാതിരിക്കുക. ഈ എട്ട് ആത്മഗുണങ്ങൾ പുരാണജ്ഞന്മാർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് കര്മയോഗം, ജ്ഞാനപഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. കര്മയോഗം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനമുണ്ടാവില്ല; അതിനാൽ, ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മം ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം. ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും മനുഷ്യരെയും, എല്ലാ പ്രാണികളെ, ഋഷികളെ, ഭൂതഗണങ്ങളെ, യഥാക്രമം ഹോമങ്ങൾ, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ, അന്നദാനങ്ങൾ, ബലികൾ എന്നിവയിലൂടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. ഈ അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ, അത്തരം അഞ്ചു ഗൃഹഹത്യകൾ നീക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: ഉലക്ക, അരിപ്പ, അഗ്നികുണ്ഡം, വെള്ളപ്പാത്രം, ചുമ്മാടിക്കൊളു. ഈ അഞ്ച് ഹത്യകൾ വീട്ടുകാരനു ബാധകമാണ്; അതിനാൽ സ്വർഗം പ്രാപിക്കാനാവില്ല. ഈ പാപം നശിപ്പിക്കാനാണ് അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചത്. ഇരുപത്തിരണ്ടും എട്ടും സംസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടും ആത്മഗുണങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ, ആത്മഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ ശാസ്ത്രോക്ത കര്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം; എപ്പോഴും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി സമ്പത്തുപയോഗിക്കണം. പശു, ഭൂമി, പൊന്നു, വസ്ത്രം, സുഗന്ധപുഷ്പം, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവായും വിഷ്ണുവായും സൂര്യനായി, രുദ്രനായി, അഗ്നിയായി, ആത്മാവായി നിലകൊള്ളുന്ന ശുഭസ്വരൂപിയെ ആരാധിക്കണം. വ്രതം, ഉപവാസം, യുക്തമായ കര്മങ്ങൾ, വിശ്വാസം എന്നിവയോടെ, അസൂയയില്ലാതെ, ഇന്ദ്രിയാതീതൻ, ശാന്തൻ, സൂക്ഷ്മൻ, അവ്യക്തൻ, ശാശ്വതൻ, വാസുദേവൻ, വിശ്വരൂപൻ—ഇവരിൽ നിന്നാണ് ഈ സൃഷ്ടികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, ഭാഗ്യവാനായ സൂര്യനും, വൃഷഭനാഥനും, എട്ട് വസുക്കളും, പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും, ലോകപാലകന്മാരും, പിതാക്കളും, മാതാക്കളും—ഈ ശക്തികൾ ചലനങ്ങളോടും അചലങ്ങളോടും കൂടിയവയാണ്. ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും നാലുപേരും അവ്യക്തനാഥനിൽ ആധാരമാവുന്നു. ഓം, ഓം—ബ്രഹ്മാവായാലും സൂര്യനാലും വിഷ്ണുവായാലും ശിവനാലും, വ്യത്യാസമില്ലാതെ പൂജ ചെയ്താൽ, ചലിക്കുന്നതും അചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാം പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് പരമപദവും മൂന്നു അടിസ്ഥാനങ്ങളും വേദരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണെന്നതുകൊണ്ട്, പൂഷണിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ആരാധിക്കണം. അതിനാൽ, അഗ്നിയെയും ബ്രാഹ്മണനെയും മുൻനിർത്തി, ദാനം, വ്രതം, ഉപവാസം, ജപം, ഹോമം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ യഥാവിധി ആദരിക്കണം. കര്മാചരണത്തിൽ ഭക്തനായവനും, വേദാന്തം, ശാസ്ത്രം, സ്മൃതികൾ എന്നിവയെ ആദരിക്കുന്നവനും, പാപഭയമുള്ളവനും, ഈ ലോകത്തോ പരലോകത്തോ പ്രാപിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല. “സൂതാ, പുരാണങ്ങളുടെ ക്രമവും ധാനധർമ്മവും വിശദമായി പറയുക,” എന്നാവശ്യപ്പെട്ടു. അതിനാൽ, ആദിപുരുഷനായ ബ്രഹ്മാണ്ഡാത്മാവ് മനുവിനോട് പറഞ്ഞ ഈ ഉപദേശം കേൾക്കൂ. പുരാണം ബ്രഹ്മാവിന് ആദിയുള്ള എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രഥമമായി ഓർമ്മവന്നു; അവന്റെ വായിൽ നിന്നാണ് വേദങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചത്. അന്ന്, ഒരു മുൻകാലത്തിൽ, ഒരു മാത്ര പുരാണം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ—അത് അമ്പതുകൊടി ശ്ലോകപ്രമാനം, പുണ്യമായ, മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗമായിരുന്നു. ലോകങ്ങൾ ദഹിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ കുതിരാരൂപത്തിൽ വേദങ്ങളുടെ നാലു ഭാഗങ്ങളും വലിയ പുരാണവും ശേഖരിച്ചു. മിമാംസയും ധർമ്മശാസ്ത്രവും എടുത്ത്, വീണ്ടും മീനരൂപത്തിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ജലസമുദ്രത്തിൽ അവയെ സൃഷ്ടിച്ചു.