പൗരവരുടെ വംശവും, മഹാത്മാവായ അർജുനൻ എന്ന പാണ്ഡുപുത്രന്റെ വംശവും സത്യമെന്നപോലെ ഞാൻ ഇതുവരെ വിവരിച്ചു. ഇപ്പോൾ, സുതനേ, ദ്വിജന്മാർക്കിടയിൽ സദാ ആരാധ്യമായ അഗ്നികൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് അവയുടെ വംശപരമ്പരയോടുകൂടി ക്രമമായി പറയണമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. സ്വയംഭുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ അഭിമാനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിയാണ് ആദ്യം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഈ അഗ്നിയെ സ്വാഹാ പ്രസവിച്ചു. പാവക, പാവമാന, ശുചി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഈ അഗ്നികൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. friction-ൽ നിന്ന് പാവമാന അഗ്നി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; പാവകന്റെ പുത്രൻ വൈദ്യുത അഗ്നിയാണ്. ശുചിയെ സൂര്യാഗ്നി എന്നും, അചഞ്ചലന്മാരെയും അങ്ങനെ തന്നെ വിളിക്കുന്നു. പാവമാനയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അഗ്നിയെ ഹവ്യവാഹൻ എന്ന് പറയുന്നു. പാവകയും സഹരക്ഷനും, ഹവ്യവാഹൻ മുഖമായ ശുചിയും ചേർന്ന്, ദേവതകളിൽ ഹവ്യവാഹൻ ആണ് ആദ്യ അഗ്നി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ. സഹരക്ഷൻ ദേവതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇവ മൂന്നും പ്രധാന അഗ്നികൾ ആണ്. ഇവരിൽ നിന്ന് നാല്പത് പുത്രന്മാരും പുത്രപൗത്രന്മാരുമുണ്ട്. ഇനി ഞാൻ അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും പേരുകൾ വ്യത്യസ്തമായി പറയും. ലോകിക അഗ്നിയായ പവനൻ ആദിയാണ്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഗ്നിയുമാണ്. ബ്രഹ്മൗദനാഗ്നി എന്ന പുത്രൻ ഭാരതനായി പ്രശസ്തനാണ്. വൈശ്വാനരൻ ഹവ്യവാഹകനായി ഹവ്യവും ഏറ്റുവാങ്ങി, മരണപ്പെട്ടു. അവന്റെ മരണത്തിന് ശേഷം, അഥർവൻ കമലസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ് ജനിച്ചു; അഥർവൻ ലോകിക അഗ്നിയാണ്, ദക്ഷിണാഗ്നി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് അഥർവൻ ജനിച്ചു; അഥർവനായ അങ്കിരസും ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ അഗ്നി ലോകാതീതമാണ്, ദക്ഷിണാഗ്നി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. friction-ൽ നിന്നുള്ള അഗ്നിയായ പാവമാനൻ ഗാർഹപത്യാഗ്നിയാണെന്നും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആദ്യ അഗ്നിയാണെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ശംശത്യയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സഭ്യനും അവസത്യയും രണ്ടു പുത്രന്മാർ. അതിനുശേഷം ഹവ്യവാഹൻ പതിനാറു നദികളെ ആഗ്രഹിച്ചു; അഗ്നി അഹവനീയൻ അഭിമാനി എന്ന പേരിൽ ദ്വിജന്മാർക്കിടയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പതിനാറു നദികൾ: കാവേരി, കൃഷ്ണവേണി, നർമദാ, യമുനാ, ഗോദാവരി, വിതസ്ത, ചന്ദ്രഭാഗ, ഇരാവതി, വിപാശ, കൗശികി, ശതദ്രു, സരയു, സീത, മനസ്വിനി, ഹ്രദിനി, പവനാ എന്നിവയാണ്. അവരിൽ ഓരോരുത്തരിലും പതിനാറു രൂപങ്ങളായി അവൻ തിരിഞ്ഞു, യാഗവേദികളെ ആഗ്രഹിച്ചു സഞ്ചരിച്ചു. നദികളുടെ പേരിൽ സ്ഥാപിച്ച യാഗവേദികളിൽ നിന്ന് ധിഷ്ണവന്മാർ ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവരെ ധിഷ്ണവന്മാർ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. ഈ നദിപുത്രന്മാർ യാഗവേദികളിൽ പ്രവേശിച്ചു. മഹാബലശാലിയായവനേ, ഇവിടെ ആസ്വദിക്കപ്പെടേണ്ടവരും സ്ഥാപിക്കപ്പെടേണ്ടവരുമായ ധിഷ്ണവന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: പ്രവാഹണൻ, അഗ്നീധ്രൻ, മറ്റു ധിഷ്ണവന്മാർ അവിടെ സ്ഥാപിതരാണ്. യാഗദിനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യുക്തമായ സ്ഥലത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വിവരണാതീതവും നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തതുമായ അഗ്നികളുടെ ക്രമം കേൾക്കൂ. വസുക്കളുടെ അഗ്നി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി, രണ്ടാമത്തെയും വടക്കൻ യാഗവേദിയിലാണു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അഗ്നിയുടെ പുത്രന്മാരായ എട്ട് വസുക്കൾ ദ്വിജന്മാർ ആരാധിക്കുന്നു. പർജന്യനും പാവമാനനും രണ്ടാമത്തേതാണ്; അവൻ കണ്ടുവരുന്നില്ല. പാവക എന്ന ചൂടുള്ള അഗ്നി വടക്കിലാണ്. ഹവ്യഭോജിയായ അഗ്നി, ശുദ്ധീകരിക്കാനാവാത്ത അഗ്നി, ശാമിത്രൻ എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്; ശതധാമൻ എന്നതും ശുദ്ധഘൃതത്തിൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞവൻ, അതിക്രൂരനായ അധിപതിയാണ്. ഭൂമിയെ ആധാരമാക്കി ബ്രഹ്മജ്യോതി ബ്രഹ്മസ്ഥിതനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അജൈകപാദിന് സമീപിക്കേണ്ടത് ശാലാമുഖൻ; അവനിൽ നിന്നാണ് അവൻ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. വിവരണാതീതനായ അഹിർബുധ്ന്യൻ പുറത്തും ദക്ഷിണ അറ്റത്തുമാണു; ഇവരാണ് അവന്റെ പുത്രന്മാർ. ഇവരെല്ലാം ദ്വിജന്മാർക്ക് സമീപിക്കേണ്ടവരാണ്. ഇനി ചലിപ്പിക്കേണ്ട എട്ടുപേരെ ഞാൻ പറയും: ഹോത്രിന്റെ പുത്രൻ, ദർഭാഗ്നി, ഹവ്യവാഹകൻ. പ്രശംസനീയനായ അഗ്നിയായ പ്രചേതാ രണ്ടാമത്തേതാണ്, സഹായിയാണ്; അഗ്നിയുടെ പുത്രനായ വിശ്വവേദൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ പാരായകൻ എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്. ജലങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം സ്വാംഭൻ എന്നാണു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്, സെതു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ധിഷ്ണ്യ അഗ്നികൾ ഉത്ഭവിച്ചതാണ്; ഇവയെ ദ്വിജന്മാർ സോമയോടെ ആരാധിക്കുന്നു. പാവക എന്ന അഗ്നി, ധർമ്മന്മാർ ചേർന്നതെന്നു പറയുന്ന അഗ്നി, അവഭൃഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇത് വരുണനോടൊപ്പം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഹൃദയത്തിലെ അഗ്നിയുടെ പുത്രൻ വയറ്റിലാണ്, മനുഷ്യർക്കായി പാചകം ചെയ്യുന്നു; ദഹനാഗ്നി എന്നപേരിൽ ഈ അഗ്നി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. പരസ്പരസംബന്ധത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഗ്നി സകലജീവികളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അഗ്നിയുടെ കോപം നിറഞ്ഞ പുത്രനായ സമ്വർത്തകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ജലം കുടിച്ച്, സമുദ്രാഗ്നിയുടെ വായിൽ വസിക്കുന്ന അഗ്നി, സമുദ്രവാസിയുടെ പുത്രനായ സഹരക്ഷൻ എന്നുപറയപ്പെടുന്നു. സഹരക്ഷൻ മനുഷ്യരുടെ വീട്ടിൽ വസിച്ച് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു; അവന്റെ പുത്രൻ, മാംസഭക്ഷകൻ, മനുഷ്യരിൽ മരിച്ചവരെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പാവകാഗ്നിയുടെ പുത്രന്മാരെ ദ്വിജന്മാർ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. പിന്നെ, മഹാബലശാലികളായ അവന്റെ പുത്രന്മാരെ ഗന്ധർവരും അസുരന്മാരും കൊണ്ടുപോയി. കാട്ടിൽ ഉരുക്കിയ അഗ്നിക്ക് ഇന്ധനം ലഭിച്ചു; ആയുസ് എന്ന ഭാഗ്യശാലി അഗ്നി മൃഗങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ആയുസിന്റെ പുത്രൻ മഹാബലശാലിയാണ്; യാഗത്തിൽ സമർപ്പിച്ച ഹവ്യങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ അവനാണ്. ദേവതകളുടെ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഹവ്യങ്ങളും പിതൃകർമങ്ങളിലും അവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അതിനൊപ്പം, അത്ഭുതകരമായ അഗ്നി മഹാശ്രദ്ധയോടെയാണ് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രായശ്ചിത്തകർമങ്ങളിൽ അഭിമാനത്തോടെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നി, അത്ഭുതന്റെ പുത്രൻ, ദേവതകളിൽ മഹാനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് വിവിധ അഗ്നികൾ ഉത്ഭവിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ മഹർഷിയാണ്. വിവിധ അഗ്നികളുടെ പുത്രന്മാരിൽ നിന്നുള്ള ചൂടിൽ എട്ട് അഗ്നികൾ ജനിച്ചുവെന്ന് ഓർക്കുന്നു. കാമ്യഹവ്യങ്ങളിൽ അഭിമാനിച്ചും, അസുരന്മാരെയും ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിച്ചും പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ—സുരഭി, വസുമാൻ, നദ, ഹര്യശ്വ, രുക്മവാൻ, പ്രവർഗ്യ, ക്ഷേമവാൻ—ഇങ്ങനെ എട്ട് പേരാണ്. ശുദ്ധമായ അഗ്നിയുടെ ഈ സന്തതികൾ, ആകെ പതിനാലു അഗ്നികൾ ആണെന്ന് ഇവിടെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.