ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മഹർഷി ദീർഘതമസിന്റെ ജീവിതവും ബാലി വൈരോചനനും അവരുടെ സന്തതികളും സംബന്ധിച്ച ഈ ദിവ്യകഥ. ശൂദ്ര സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവരാണെങ്കിലും, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭവാൻ തന്നെയാണ് അവരെ ജനിപ്പിച്ചത്. ഞാൻ കാഴ്ചയില്ലാത്തവനും വയസ്സായവനും ആകയാൽ, രാജ്ഞിയായ സുദേഷ്ണ എന്നെ അപമാനിച്ചുകൊണ്ട്, ശൂദ്ര ദായയെ എന്റെ അടുക്കളയിലേക്ക് അയച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ ബാലി, മഹർഷിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു; ദാനവരാജാവായ ബാലി ഭാര്യയെ ശാസിച്ചു. പിന്നീട്, സുദേഷ്ണയെ അലങ്കരിച്ച് മഹർഷിയുടെ അടുക്കൽ അയച്ചു; രാജ്ഞി മഹർഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചു. മഹർഷി അവളോട് പറഞ്ഞു: "തൈലം, ഉപ്പു, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത തൈരിൽ അവളെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക. കാൽ മുതൽ തലവരെ എനിക്ക് വിറകാതെ ചൊരിയുക. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഭവതി ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മക്കൾ ലഭിക്കും." സുദേഷ്ണ മഹർഷിയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ചു, എന്നാൽ കുടിയ്ക്കേണ്ട ഘട്ടത്തിൽ അവൾ ഒഴിഞ്ഞു. അതിനാൽ മഹർഷി പറഞ്ഞു: "ഭാഗ്യവതിയായവളേ, കുടിയ്ക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട്, നീ ഒരു മകനെ പ്രസവിക്കും. അവൻ മൂത്തവനാകും." അവൾ അപേക്ഷിച്ചു: "ഭഗവൻ, ഇങ്ങനെ ഒരു മകൻ എനിക്ക് നൽകരുതേ. ഞാൻ എത്രമാത്രം പ്രീതിപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, ദയവായി അനുഗ്രഹം നൽകേണമേ." മഹർഷി പറഞ്ഞു: "ഭാഗ്യവതിയായവളേ, നീ ചെയ്ത പാപം മൂലം ഇത് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. നിന്റെ മകൻ നിന്നെ മരുമക്കൾക്കു സന്താനമുണ്ടാകില്ല, പക്ഷേ നിന്റെ പൗത്രന്മാർ വംശം വർദ്ധിപ്പിക്കും." കുടിയ്ക്കാതിരുന്നതിൽ യോഗ്യത ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറഞ്ഞ്, ദീർഘതമസിന്റെ അവയവങ്ങളെ സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് മഹർഷി പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ശരീരത്തിൽ രുചിച്ചതൊക്കെ ഗർഭത്തിൽ നിലനിൽക്കും, പൂർത്തിച്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ." "പഞ്ചപുത്രന്മാർ ജനിക്കും, അവർ ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെത്തന്നെ തേജസ്സുള്ളവരും, സദാചാരികളുമാണ്. യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുകയും ധാർമ്മികരായിരിക്കും." സുദേഷ്ണയുടെ മൂത്തമകൻ അങ്ക എന്നായിരുന്നു; പിന്നെ കലിംഗ, പുണ്ഡ്ര, സുഹ്മ എന്നിവരും ജനിച്ചു. വംഗരാജാവും ഈ അഞ്ചുപേരും ബാലിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്. ഇവരെ ദീർഘതമസ് ബാലിക്ക് നൽകി. അവർ യോഗ്യതയിലേക്കുയർന്നപ്പോൾ, മഹർഷി അവരെ ബ്രാഹ്മണരാക്കി, മനുഷ്യവംശത്തിൽ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ സുരഭി ദീർഘതമസിനോട് പറഞ്ഞു: "നീ പശുക്കളുടെ ധർമ്മം ആചരിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടയാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീയിലുണ്ടായിരുന്ന ഇരുണ്ടിത്തിനെയും, പ്രായവും മരണവും ഞാൻ വലിച്ചെടുക്കുന്നു." ഉടൻ, സുരഭി ദീർഘതമസിനെ ശ്വസിച്ചപ്പോൾ, മഹർഷി ദീർഘായുസും സൗന്ദര്യവും കാഴ്ചയും ലഭിച്ചു. പശു ഇരുണ്ടിത്തിനെ നീക്കിയതോടെ, ഗൗതമൻ എഴുന്നേറ്റു; കക്ഷിവത് പിതാവിനൊപ്പം ഗിരിവ്രജയിലേക്ക് പോയി. പിതാവിനെ കണ്ടു സ്പർശിച്ചശേഷം, കക്ഷിവത് ദീർഘകാലം തപസ്സിൽ ഇരുന്നു, പിന്നീട് മഹാനായ തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധി നേടി. മാതാവിന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിച്ചു. അപ്പോൾ പിതാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: "നിന്റെ കാരണമാണ് ഞാൻ പിതാവായത്." "ധാർമ്മികനും പ്രശസ്തനുമായ പുത്രനാൽ ഞാൻ പൂർണ്ണനായിരിക്കുന്നു." പിന്നെ അവൻ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു. ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിച്ച കക്ഷിവത് ആയിരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. കൗശ്മണ്ഡന്മാരും ഗൗതമന്മാരും കക്ഷിവതിന്റെ പുത്രന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ദീർഘതമസും ബാലിയും വൈരോചനനും തമ്മിലുള്ള സംഗമവും അവരുടെ വംശാവലിയും ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരുന്നു. ബാലി, ആ അഞ്ചു പാപരഹിത പുത്രന്മാരെ സ്തുതിച്ച് പ്രസംഗിച്ചു; ധാർമ്മികനായ ബാലിയും തപസ്സിൽ ലയിച്ചുപോയി. അവൻ എല്ലാവർക്കും അദൃശ്യനായി, യോചിതമായ സമയത്തിനായി കാത്തുനിന്നു. അങ്കയുടെ വംശാവലിയിൽ രാജാവായ ദധിവാഹനൻ ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ദധിവാഹനന്റെ പുത്രൻ ദിവിരഥ എന്നായിരുന്നു; ദിവിരഥന്റെ വംശത്തിൽ ധാർമ്മരഥ എന്ന ജ്ഞാനി രാജാവു ജനിച്ചു. ആ ധാർമ്മരഥനും മഹാത്മാവായ ശുക്ര രാജാവും വിഷ്ണുസ്ഥലത്തിലെ പർവ്വതത്തിൽ സോമപാനം ചെയ്തു. പിന്നീട് ധാർമ്മരഥനു ചിത്രരഥ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി; അവന്റെ പുത്രൻ സത്യരഥൻ, സത്യരഥനിൽ നിന്ന് ദശരഥൻ ജനിച്ചു. അവൻ ലോമപദ എന്നറിയപ്പെട്ടു; അവന്റെ മകൾ ശാന്തയായിരുന്നു. ദശരഥന്റെ വംശത്തിൽ നാലുവിധ സൈന്യത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ചതുരംഗ രാജാവു ജനിച്ചു. ഋഷ്യശൃംഗന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, അവനു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ പൃഥുലാക്ഷ എന്നായിരുന്നു. പൃഥുലാക്ഷന്റെ പുത്രൻ ചാമ്പ; ചാമ്പയുടെ നഗരം ചാമ്പാ, മുമ്പ് മാലിനി എന്നായിരുന്നു. പൂർണഭദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഹര്യംഗ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി; യാഗസമയത്ത് വിഭാണ്ഡകന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ, വാരണ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശത്രുവാരണ ജനിച്ചു. അവൻ മന്ത്രശക്തിയാൽ ഉത്തമവാഹനം ഭൂമിയിൽ ഇറക്കി; ഹര്യംഗന്റെ പുത്രൻ ഭദ്രരഥൻ ജനിച്ചു. ഭദ്രരഥന്റെ പുത്രൻ ബൃഹത്കർമ, അവന്റെ പുത്രൻ ബൃഹദ്ഭാനു, അവനിൽ നിന്ന് മഹാത്മാവായ പുത്രൻ ജനിച്ചു. ബൃഹദ്ഭാനു രാജാവിന് ജയദ്രഥ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി; അവനിൽ നിന്ന് ബൃഹദ്രഥൻ ജനിച്ചു. ബൃഹദ്രഥനിൽ നിന്ന് വിശ്വജിത്, ജനമേജയ എന്നിവർ ജനിച്ചു; അവന്റെ അവകാശി അങ്ക, അവനിൽ നിന്ന് കർണ രാജാവു ജനിച്ചു. കർണന്റെ പുത്രന്മാർ വൃഷസേനനും പൃഥുസേനനും ആയിരുന്നു. ഇതാ, അങ്കയുടെ പുത്രന്മാരായ രാജാക്കന്മാരെ ഞാൻ ക്രമമായി വിവരിച്ചു. ഇനി പൂരു വംശത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. കർണൻ രഥിയുടെയും അങ്കയുടെയും പുത്രൻ എങ്ങനെ ആയെന്നതും, ഇതിന്റെ വിശദീകരണവും ഞാൻ പറയാം, കാരണം ഞാൻ അതിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ. ബൃഹദ്ഭാനുവിന്റെ പുത്രൻ ബൃഹന്മനാ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവനു യശോദേവിയും സത്യയുമെന്ന രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരിന്നു—ഇരു പേരും ശിബിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരായിരുന്നു. അവരുടെ വംശാവലിയും ഞാൻ വിശദമായി പറയും.