ദേവന്മാരുടെ സഭയില് മഹാത്മാവായ യയാതിയെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദം അരങ്ങേറുമ്പോള്, ചിലര് ചോദിച്ചു: "പ്രഭോ, ദേവയാനിയുടെയും ശുക്രാചാര്യരുടെ മകനുമായ പുരുവിന് രാജ്യം നല്കാന് നിങ്ങള് തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. എങ്കില് നിങ്ങളുടെ മൂത്തമകനായ യദുവിനെ മറികടന്ന് എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു?" "നമ്മുടെ മൂത്തമകന് യദു തന്നെയാണ്, പിന്നെ തുര്വസു, ശര്മിഷ്ഠയുടെ മകനായ ദ്രുഹ്യു, അനു, പിന്നെ പുരു," എന്ന് അവര് പറഞ്ഞു. "മൂത്തവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇളയവന്ക്ക് എങ്ങനെ രാജ്യം അര്ഹതയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കണം. കര്ത്തവ്യം പാലിക്കുക." അപ്പോള് യയാതി രാജാവ് എല്ലാവര്ക്കും അറിയിച്ചു: "ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു വര്ണ്ണങ്ങളും കേള്ക്കട്ടെ—ഞാന് രാജ്യം മൂത്തവനായി യദുവിന് നല്കില്ല. യദു എന്റെ ആജ്ഞ മാനിച്ചില്ല; അച്ഛനോട് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറിയവന് ധാര്മികരുടെ കണക്കില് യഥാര്ത്ഥമകനല്ല. അമ്മയുടെയും അച്ഛനുടെയും വാക്ക് അനുസരിച്ച്, അവര്ക്ക് ഉപകാരപ്രദമായും ന്യായവഴിയില് നടക്കുന്നവനാണ് യഥാര്ത്ഥമകന്. എനിക്ക് യദുവും തുര്വസുവും ദ്രുഹ്യുവും അനുവും അപമാനം നല്കി. എന്നാല് പുരു എന്റെ ആജ്ഞ അനുഷ്ഠിച്ചു, എന്നെ പ്രത്യേകമായി ആദരിച്ചു. അവന് എന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥ സഹിച്ചു, അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവന് എന്റെ അവകാശിയാണ്. പുരുവിന്റെ രൂപത്തില് എന്റെ ആഗ്രഹം പൂര്ത്തിയായി; ശുക്രാചാര്യന് എന്ന കാവ്യ ഉശനസ് തന്നെയാണ് എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചത്. അച്ഛന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നവനാണ് ഭൂമിയിലെ രാജാവും സ്വാമിയും ആകേണ്ടത്. എല്ലാവരും സമ്മതിക്കട്ടെ—പുരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ. മകന്റെയോ അമ്മയുടെയും അച്ഛനുടെയും ഉപകാരത്തിനായി സദാ പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ഗുണസമ്പന്നനായ മകനാണ് എല്ലാ സൗഭാഗ്യവും അര്ഹിക്കുന്നത്; അവന് ഏറ്റവും ഇളയവനായാലും ഭരതാവാണ്. ഈ രാജ്യം അര്ഹതയുള്ള മൂത്തവന് സ്വന്തമാക്കണം; നിങ്ങള്ക്ക് പ്രിയമായവനും നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനും. ശുക്രന് നല്കിയ വരപ്രസാദം കാരണം മറ്റെന്തെങ്കിലും പറയാനാവില്ല." പിന്നീട്, നഗരവാസികളും ജനങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ സമ്മതിച്ചപ്പോള്, നഹൂഷപുത്രനായ യയാതി പുരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. രാജ്യം പുരുവിന് നല്കിയ ശേഷം, യയാതി വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും തപസ്സുകാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് നഗരത്തില് നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. യദുവില് നിന്നു യാദവവര്ഗ്ഗവും, തുര്വസുവില് നിന്നു യവനന്മാരും, ദ്രുഹ്യുവില് നിന്നു ഭോജന്മാരും, അനുവില് നിന്നു മ്ലേഛജാതികളും ഉത്ഭവിച്ചു. പുരുവില് നിന്നാണ് പൗരവവംശം ഉദിച്ചത്; അതില് നിന്നാണ് നീ ജനിച്ചതെന്നു മഹാരാജാവേ. ആയിരം വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം ഈ രാജ്യം കുരുവംശത്തിലേക്ക് എത്തി. ഇങ്ങനെ, യയാതി തന്റെ ഇഷ്ടമകനായ പുരുവിനെ ആനന്ദപൂര്വ്വം രാജസിംഹാസനത്തില് അഭിഷേകിച്ചു, അങ്ങനെ വാനപ്രസ്ഥിയായി. അവന് ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം കാട്ടില് വാസം ചെയ്തു, കിഴങ്ങുപഴങ്ങളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ചു, ഇന്ദ്രിയജയത്തോടെ സ്വര്ഗത്തില് പ്രവേശിച്ചു. സ്വര്ഗത്തില് സന്തോഷത്തോടെ വസിച്ചെങ്കിലും, അധികം നേരംകൊണ്ടില്ല, ശക്രന് അവനെ വീണ്ടും താഴേക്ക് ഇടിച്ചു. അവന് സഹായമില്ലാതെ സ്വര്ഗ്ഗത്തില് നിന്ന് താഴേക്ക് വീണു, ഭൂമിയില് എത്താതെയും അന്തരീക്ഷത്തില് തന്നെ കിടന്നു; ഇതു ഞാന് കേട്ടിരിക്കുന്നു. പിന്നീട്, രാജാവ് വസുമത്, അഷ്ടക, പ്രതര്ദ്ദന, ശിബി എന്നിവരോടൊപ്പം വീണ്ടും സ്വര്ഗ്ഗത്തിലെ സഭയില് ചേര്ന്നു. "ഏതു കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് രാജാവ് വീണ്ടും സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിച്ചത്? എങ്ങനെ ഇന്ദ്രന് അവനെ ഭൂമിയിലേക്ക് താഴെയിട്ട്?" എന്നതും അവിടെ ചോദിക്കപ്പെട്ടു. "ഈ കഥ മുഴുവനായി ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാമുനിയേ," എന്ന് അവര് അഭ്യര്ത്ഥിച്ചു. "യയാതി, ഭൂമിയിലെ രാജാവ്, ദേവരാജനു തുല്യനായിരുന്നു; കുരുവംശത്തെ പോഷിപ്പിച്ചവന്, അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിച്ചവന്. അവന്റെ മഹത്വവും സത്യനിഷ്ഠയും അദ്ഭുതമാണ്; സ്വര്ഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും അവനെക്കുറിച്ച് ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു," എന്ന് ചോദിച്ചു. "ഞാന് ഈ ഉത്തമകഥ നിങ്ങളെക്കായി പകര്ന്നുനല്കാം, പുണ്യത്തിനായി, പാപനാശത്തിനായി," എന്ന് മഹാമുനി പറഞ്ഞു. "യയാതി, നഹൂഷപുത്രന്, ആനന്ദത്തോടെ തന്റെ ഇളയമകനായ പുരുവിനെ രാജാവാക്കി, കാട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. യദുവിനെ മുന്നിര്ത്തി എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും അവര് അവരവരുടെ ഭാഗ്യത്തിലേക്ക് വിട്ട്, രാജാവ് ദീര്ഘകാലം കാട്ടില് വാസം ചെയ്തു, കിഴങ്ങുപഴങ്ങള് ഭക്ഷിച്ചു. സ്വയം ജയിച്ചവനും ക്രോധം ജയിച്ചവനും, പിതൃ-ദേവതാരാധനയിലും, വാനപ്രസ്ഥാശ്രമനിയമപ്രകാരം അഗ്നിഹോത്രാദികളും ചെയ്തു. അതിഥികളെ കാട്ടില് ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ട് സദാ ആദരിച്ച്, അവന് ശിഷ്ടഭോജനമാത്രം കഴിച്ചു, സ്വയം ഭക്ഷ്യത്തിനായി ഒന്നും ഒരുക്കിയില്ല. ആയിരം വര്ഷത്തോളം അവന് ഈ വിധം ജീവിച്ചു; മൂന്നു വര്ഷത്തോളം ജലമാത്രം ഭക്ഷിച്ചു, വാക്കും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ചു. ഒരുവര്ഷം വായുമാത്രം ഭക്ഷിച്ചു, അഞ്ചു അഗ്നികളോടും കൂടി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു. അവന് ഒരു കാലില് നിന്നു ആറുമാസം വായുമാത്രം ഭക്ഷിച്ചു, ധര്മത്തില് പ്രശസ്തനായവന് സ്വര്ഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയര്ന്നു. സ്വര്ഗ്ഗത്തില്, ദേവന്മാരുടെയും സാദ്ധ്യന്മാരുടെയും മരുത്-വസുക്കളുടെയും ആദരത്തോടുകൂടി അവന് താമസിച്ചു. ദേവലോകത്തില് നിന്ന് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കും, അവിടെ ദീര്ഘകാലം തപസ്സോടെ താമസിച്ചു. ഒരു ദിവസം, മഹാരാജാവ് യയാതി ശക്രനെ സന്ദര്ശിച്ചു; അപ്പോള് ശക്രന് അവനോട് ചോദിച്ചു: "പുരു, നിന്റെ രൂപത്തില് വൃദ്ധനായി ജനങ്ങളില് സഞ്ചരിച്ചു. അവന് രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തശേഷം നീ അവനോട് എന്ത് പറഞ്ഞു?" "ജനങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടെ ഞാന് പുരുവിനെ രാജാവാക്കി, അവനോട് പറഞ്ഞു: ഗംഗയും യമുനയും ഇടയ്ക്ക് ഉള്ള ദേശം മുഴുവന് നിന്റെതാണ്. ഭൂമിയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് നീ രാജാവാണ്; സഹോദരന്മാര് അതിരുകളില് ഭരിക്കുക." "ക്രോധമില്ലാത്തവന് ക്രോധമുള്ളവരെക്കാള് ശ്രേഷ്ഠന്; ക്ഷമയുള്ളവന് ക്ഷമയില്ലാത്തവനെക്കാള് ഉത്തമന്; മനുഷ്യരല്ലാത്തവരില് മനുഷ്യന് ശ്രേഷ്ഠന്; അജ്ഞന്മാരില് ജ്ഞാനിയാണ് ശ്രേഷ്ഠന്. നിന്ദിക്കപ്പെട്ടാല് തിരിച്ചുനിന്ദിക്കാതെയും, അതു സഹിക്കുന്നവന് നിന്ദകനെ ദഹിപ്പിക്കുകയും, ഉത്തമഫലം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു." ഇങ്ങനെ, മഹാരാജാവ് യയാതിയുടെ മഹത്വവും ധര്മനിഷ്ഠയും ദേവസഭയില് പ്രത്യക്ഷമായി.