ಯಾಮೈಃ ಶುಕ್ಲೈರ್ಜಯೈಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಸಾಧನಸಂಭೃತೈಃ ವಿಶ್ವಸೃಡ್ಭಿಸ್ ತಥಾ ಸಾರ್ಧಂ ದೇವೇನ್ದ್ರೇಣ ಮಹೌಜಸಾ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಽನ್ತರೇ ದೇವೈಸ್ ತೇ ಯಜ್ಞಾಃ ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರವರ್ತಿತಾಃ
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದೇವೇಂದ್ರನ ಜೊತೆಗೆ, ಅಗತ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ ಯಜ್ಞಕರ್ತರು, ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ವಿಧಿಗಳು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ಸತ್ಯಂ ಜಪಸ್ತಪೋ ದಾನಂ ಪೂರ್ವಧರ್ಮೋ ಯ ಉಚ್ಯತೇ ಯದಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಹ್ರಸತೇ ಶಾಖಾಧರ್ಮಸ್ಯ ವರ್ಧತೇ
ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ, ಜಪ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನ — ಇದುವರೆಗೂ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮ ಕುಗ್ಗುವಾಗ, ಅದರ ಉಪಶಾಖೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
ಜಾಯನ್ತೇ ಚ ತದಾ ಶೂರಾ ಆಯುಷ್ಮನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ನ್ಯಸ್ತದಣ್ಡಾ ಮಹಾಯೋಗಾ ಯಜ್ವಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯರು, ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ದಂಡವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟವರು, ಮಹಾಯೋಗಿಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವವರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಮಪತ್ತ್ರಾಯತಾಕ್ಷಾಶ್ಚ ಪೃಥುವಕ್ತ್ರಾಃ ಸುಸಂಹತಾಃ ಸಿಂಹೋರಸ್ಕಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಮತ್ತಮಾತಂಗಗಾಮಿನಃ
ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾವರೆ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತೆ, ಮುಖಗಳು ವಿಶಾಲ, ದೇಹಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿವೆ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಎದೆ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಮದಮತ್ತ ಆನೆಗಳಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹಾಧನುರ್ಧರಾಶ್ಚೈವ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಃ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಪೂರ್ಣಾಸ್ತೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಾಃ
ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಗಳು ಮಹಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಪೂರ್ಣರು, ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಹಗಳು ಆಲದ ಮರದ ವೃತ್ತದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ನ್ಯಗ್ರೋಧೌ ತು ಸ್ಮೃತೌ ಬಾಹೂ ವ್ಯಾಮೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧ ಉಚ್ಯತೇ ವ್ಯಾಮೇನ ಸೂಚ್ಛ್ರಯೋ ಯಸ್ಯ ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ತು ದೇಹಿನಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಯಃ ಪರೀಣಾಹೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲಃ
ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಆಲದ ಮರದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 'ವ್ಯಾಮ' ಎನ್ನುವುದು ಆಲದ ಮರದ ಅಳತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾರ ಎತ್ತರ ಆ ಅಳತೆಯಾದರೂ, ಅವರ ದೇಹದ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತಾರ ಆಲದ ಮರದ ವೃತ್ತದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಚಕ್ರಂ ರಥೋ ಮಣಿರ್ಭಾರ್ಯಾ ನಿಧಿರಶ್ವೋ ಗಜಸ್ತಥಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ ಸಪ್ತ ರತ್ನಾನಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಽನ್ತರೇ
ಚಕ್ರ, ರಥ, ಮಣಿಯು, ಪತ್ನಿ, ನಿಧಿ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆ — ಈ ಏಳು ರತ್ನಗಳು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ವಿಷ್ಣೋರಂಶೇನ ಜಾಯನ್ತೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಃ ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಹ್ಯ್ ಅತೀತಾನಾಗತೇಷು ವೈ
ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಳೆಯದಾಗಲಿ, ಮುಂದಿನದಾಗಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಭೂತಭವ್ಯಾನಿ ಯಾನೀಹ ವರ್ತಮಾನಾನಿ ಯಾನಿ ಚ ತ್ರೇತಾಯುಗಾನಿ ತೇಷ್ವತ್ರ ಜಾಯನ್ತೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಃ
ತ್ರೇತಾಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವು, ಈಗಿರುವವು, ಮುಂದೇನು ಆಗಲಿರುವುದೋ, ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಭದ್ರಾಣೀಮಾನಿ ತೇಷಾಂ ಚ ವಿಭಾವ್ಯನ್ತೇ ಮಹೀಕ್ಷಿತಾಮ್ ಅತ್ಯದ್ಭುತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಬಲಂ ಧರ್ಮಂ ಸುಖಂ ಧನಮ್
ಅಂತಹ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಶುಭಕರ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಗುಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ: ಬಲ, ಧರ್ಮ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಧನ.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯಾವಿರೋಧೇನ ಪ್ರಾಪ್ಯನ್ತೇ ನೃಪತೇಃ ಸಮಮ್ ಅರ್ಥೋ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಕಾಮಶ್ಚ ಯಶೋ ವಿಜಯ ಏವ ಚ
ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಧನ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಐಶ್ವರ್ಯೇಣಾಣಿಮಾದ್ಯೇನ ಪ್ರಭುಶಕ್ತಿಬಲಾನ್ವಿತಾಃ ಶ್ರುತೇನ ತಪಸಾ ಚೈವ ಋಷೀಂಸ್ತೇ ಽಭಿಭವನ್ತಿ ಹಿ
ಐಶ್ವರ್ಯ, ಅನಿಮೆAdi ಶಕ್ತಿಗಳು, ಪ್ರಭುತ್ವ, ಬಲ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಅವರು ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಬಲೇನಾಭಿಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ತೇನ ದಾನವಮಾನವಾನ್ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೈವ ಜಾಯನ್ತೇ ಶರೀರಸ್ಥೈರಮಾನುಷೈಃ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲದಿಂದ ದಾನವರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ರೂಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಕೇಶಾಃ ಸ್ಥಿತಾ ಲಲಾಟೇನ ಜಿಹ್ವಾ ಚ ಪರಿಮಾರ್ಜನೀ ಶ್ಯಾಮಪ್ರಭಾಶ್ಚತುರ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಃ ಸುವಂಶಾಶ್ಚೋರ್ಧ್ವರೇತಸಃ
ಅವರ ಕೂದಲು ಕಪಾಲದ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ನಾಲಿಗೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮೈಗೆ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪು, ನಾಲ್ಕು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಉತ್ತಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರ ಶಕ್ತಿಯು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಆಜಾನುಬಾಹವಶ್ಚೈವ ತಾಲಹಸ್ತೌ ವೃಷಾಕೃತೀ ಪರಿಣಾಹಪ್ರಮಾಣಾಭ್ಯಾಂ ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧಾಶ್ಚ ಮೇಧಿನಃ
ಅವರ ಬಾಹುಗಳು ಮೊಣಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ, ಕೈಗಳು ತಾಳೆ ಎಲೆಯಂತೆ, ಎತ್ತು ರೂಪ, ಎದೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ ಅಳತೆಯಂತೆ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಭೂಪಾಲಕನೆ.
ಪಾದಯೋಶ್ಚಕ್ರಮತ್ಸ್ಯೌ ತು ಶಙ್ಖಪದ್ಮೇ ಚ ಹಸ್ತಯೋಃ ಪಞ್ಚಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಜೀವನ್ತಿ ಹ್ಯಜರಾಮಯಾಃ
ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮೀನು ಗುರುತುಗಳು, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಗುರುತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವರು ಎಂಭತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ವಯಸ್ಸಾಗದೆ, ರೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ಅಸಙ್ಗಾ ಗತಯಸ್ತೇಷಾಂ ಚತಸ್ರಶ್ಚಕ್ರವರ್ತಿನಾಮ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸಮುದ್ರೇಷು ಪಾತಾಲೇ ಪರ್ವತೇಷು ಚ
ಆ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ; ಅವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಜ್ಯಾ ದಾನಂ ತಪಃ ಸತ್ಯಂ ತ್ರೇತಾಧರ್ಮಾಸ್ತು ವೈ ಸ್ಮೃತಾಃ ತದಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಧರ್ಮೋ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವಿಭಾಗಶಃ ಮರ್ಯಾದಾಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಂ ಚ ದಣ್ಡನೀತಿಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಧರ್ಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಗ ಧರ್ಮವು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ದಂಡನೀತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೃಷ್ಟಪುಷ್ಟಾ ಜನಾಃ ಸರ್ವೇ ಅರೋಗಾಃ ಪೂರ್ಣಮಾನಸಾಃ ಏಕೋ ವೇದಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಸ್ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ತು ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಜೀವನ್ತೇ ತತ್ರ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ
ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವೇದವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಇದ್ದಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪುತ್ರಪೌತ್ರಸಮಾಕೀರ್ಣಾ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ ಕ್ರಮೇಣ ತಾಃ ಏಷ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಭಾವಸ್ ತ್ರೇತಾಸಂಖ್ಯಾಂ ನಿಬೋಧತ
ಮಕ್ಕಳೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ ಸುತ್ತಲಿದ್ದು, ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಸ್ಥಿತಿ; ಈಗ ತ್ರೇತೆಯ ಕಾಲಮಾಪನವನ್ನು ಕೇಳಿ.
ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ವಭಾವೇನ ಸಂಧ್ಯಾಪಾದೇನ ವರ್ತತೇ ಸಂಧ್ಯಾಪಾದಃ ಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ ಯೋ ಽಂಶಃ ಪಾದೇನ ತಿಷ್ಠತಿ
ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅದು ಸಂಧ್ಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಪಾದವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಥಂ ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾಸೀತ್ಪ್ರವರ್ತನಮ್ ಪೂರ್ವೇ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಸರ್ಗೇ ಯಥಾವತ್ಪ್ರಬ್ರವೀಹಿ ನಃ
ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಆಚರಣೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು? ಹಳೆಯ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗಿತ್ತೆಂದು ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳು.
ಅನ್ತರ್ಹಿತಾಯಾಂ ಸಂಧ್ಯಾಯಾಂ ಸಾರ್ಧಂ ಕೃತಯುಗೇನ ಹಿ ಕಾಲಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತದಾ
ಸಂಧ್ಯೆ ಕಾಲವು ಕೃತಯುಗದೊಂದಿಗೆ ಅಡಗಿಹೋದಾಗ, ಕಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಅವಧಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಆಗ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಬಂತು.
ಓಷಧೀಷು ಚ ಜಾತಾಸು ಪ್ರವೃತ್ತೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಯಾಂ ವಾರ್ತ್ತಾಯಾಂ ಗ್ರಾಮೇಷು ಚ ಪುರೇಷು ಚ
ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಮಳೆ ಸುರಿಯಲು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಜೀವನೋಪಾಯವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ,
ವರ್ಣಾಶ್ರಮಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಮನ್ತ್ರೈಶ್ಚ ತೈಃ ಪುನಃ ಸಂಹಿತಾಸ್ತು ಸುಸಂಹೃತ್ಯ ಕಥಂ ಯಜ್ಞಃ ಪ್ರವರ್ತಿತಃ ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾಬ್ರವೀತ್ಸೂತಃ ಶ್ರೂಯತಾಂ ತತ್ಪ್ರಚೋದಿತಮ್
ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಯಜ್ಞ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು? ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಮನ್ತ್ರಾನ್ವೈ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ತು ಇಹಾಮುತ್ರ ಚ ಕರ್ಮಸು ತಥಾ ವಿಶ್ವಭುಗಿನ್ದ್ರಸ್ತು ಯಜ್ಞಂ ಪ್ರಾವರ್ತಯತ್ಪ್ರಭುಃ
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ವಿಶ್ವಭುಕ್ ಇಂದ್ರನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ದೈವತೈಃ ಸಹ ಸಂಹೃತ್ಯ ಸರ್ವಸಾಧನಸಂವೃತಃ ತಸ್ಯಾಶ್ವಮೇಧೇ ವಿತತೇ ಸಮಾಜಗ್ಮುರ್ಮಹರ್ಷಯಃ
ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಅವನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡಿದ್ದರು.
ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣ್ಯವರ್ತನ್ತ ಕರ್ಮಣ್ಯಗ್ರೇ ತಥರ್ತ್ವಿಜಃ ಹೂಯಮಾನೇ ದೇವಹೋತ್ರೇ ಅಗ್ನೌ ಬಹುವಿಧಂ ಹವಿಃ
ಯಜ್ಞ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಿತ್ವಿಜರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ವಿವಿಧ ವಿಧವಾದ ಹವನಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಮ್ಪ್ರತೀತೇಷು ದೇವೇಷು ಸಾಮಗೇಷು ಚ ಸುಸ್ವರಮ್ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತೇಷು ಲಘುಷು ಅಧ್ವರ್ಯುಪುರುಷೇಷು ಚ
ದೇವತೆಗಳು ಬಂದಾಗ, ಸಾಮಗರು ಸುಶ್ರಾವಣದಿಂದ ಹಾಡಿದಾಗ, ಚುರುಕಾದ ಅಧ್ವರ್ಯು ಪುರುಷರು ಸುತ್ತಾಡಿದಾಗ,
ಆಲಬ್ಧೇಷು ಚ ಮಧ್ಯೇ ತು ತಥಾ ಪಶುಗಣೇಷು ವೈ ಆಹೂತೇಷು ಚ ದೇವೇಷು ಯಜ್ಞಭುಕ್ಷು ತತಸ್ತದಾ
ಮಧ್ಯದ ಹವನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಪಶುಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದಾಗ, ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ,