ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ತಪಸಾ ಯಜ್ಞೇನ ಪ್ರಜಯಾ ಭುವಿ ಶ್ರಾದ್ಧೇನ ವಿದ್ಯಯಾ ಚೈವ ಚಾನ್ನದಾನೇನ ಸಪ್ತಧಾ
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನ, ಶ್ರಾದ್ಧ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾನ—ಈ ಏಳು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ.
ಕರ್ಮಸ್ವೇತೇಷು ಯೇ ಸಕ್ತಾ ವರ್ತನ್ತ್ಯ್ ಆ ದೇಹಪಾತನಾತ್ ದೇವೈಸ್ತೇ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಾರ್ಧಮ್ ಊಷ್ಮಪೈಃ ಸೋಮಪೈಸ್ತಥಾ ಸ್ವರ್ಗತಾ ದಿವಿ ಮೋದನ್ತೇ ಪಿತೃಮನ್ತ ಉಪಾಸತೇ
ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವವರು ದೇಹ ಬಿದ್ದವರೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಉಷ್ಮಪ ಮತ್ತು ಸೋಮಪ ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಜಾವತಾಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧೈಷಾ ಉಕ್ತಾ ಶ್ರಾದ್ಧಕೃತಾಂ ಚ ವೈ ತೇಷಾಂ ನಿವಾಪೇ ದತ್ತಂ ಹಿ ತತ್ಕುಲೀನೈಸ್ತು ಬಾನ್ಧವೈಃ
ಸಂತಾನವಿರುವವರಿಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಈ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಬಂಧುಗಳು ಕುಟುಮ್ಬದವರಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅರ್ಪಣೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಸಶ್ರಾದ್ಧಂ ಹಿ ಭುಞ್ಜಾನಾಸ್ ತೇಽತ್ಯೇತೇ ಸೋಮಲೌಕಿಕಾಃ ಏತೇ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಿತರೋ ಮಾಸಶ್ರಾದ್ಧಭುಜಸ್ತು ವೈ
ಮಾಸಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಸೋಮಲೋಕದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾನವ ಪಿತೃಗಳೇ ಮಾಸಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಭೋಜಿಸುವವರು.
ತೇಭ್ಯೋ ಽಪರೇ ತು ಯೇ ತ್ವನ್ಯೇ ಸಂಕೀರ್ಣಾಃ ಕರ್ಮಯೋನಿಷು ಭ್ರಷ್ಟಾಶ್ಚಾಶ್ರಮಧರ್ಮೇಷು ಸ್ವಧಾಸ್ವಾಹಾವಿವರ್ಜಿತಾಃ
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರರಾಗಿರುವವರು, ಆಶ್ರಮಧರ್ಮದಿಂದ ತಪ್ಪಿದವರು, ಸ್ವಧಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಹಾ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದವರು—
ಭಿನ್ನೇ ದೇಹೇ ದುರಾಪನ್ನಾಃ ಪ್ರೇತಭೂತಾ ಯಮಕ್ಷಯೇ ಸ್ವಕರ್ಮಾಣ್ಯನುಶೋಚನ್ತೋ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಮಾಗತಾಃ
ಅವರು ದೇಹವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು, ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವವರು, ಯಾತನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ದೀರ್ಘಾಶ್ಚೈವಾತಿಶುಷ್ಕಾಶ್ಚ ಶ್ಮಶ್ರುಲಾಶ್ಚ ವಿವಾಸಸಃ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಭಿಭೂತಾಸ್ತೇ ವಿದ್ರವನ್ತಿ ತ್ವಿತಸ್ತತಃ
ಅವರು ದೀರ್ಘರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಾ ಒಣಗಿದವರಾಗಿಯೂ, ಕೂದಲು ಗಜಗಜವಾಗಿ, ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸರಿತ್ಸರಸ್ತಡಾಗಾನಿ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ಪರಾನ್ನಾನ್ಯಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ತಃ ಕಾಲ್ಯಮಾನಾ ಇತಸ್ತತಃ
ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇತರರ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಾನೇಷು ಪಾತ್ಯಮಾನಾ ಯೇ ಯಾತನಾಸ್ಥೇಷು ತೇಷು ವೈ ಶಾಲ್ಮಲ್ಯಾಂ ವೈತರಣ್ಯಾಂ ಚ ಕುಮ್ಭೀಪಾಕೇದ್ಧವಾಲುಕೇ
ಯಾರನ್ನು ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮರ, ವೈತರಣಿ ನದಿ, ಕುಂಭೀಪಾಕ ಎಂಬ ಬಿಸಿ ಹಂಡಿ, ಉರಿಯುವ ಮರಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾತನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರು ಭಯಾನಕ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅಸಿಪತ್ತ್ರವನೇ ಚೈವ ಪಾತ್ಯಮಾನಾಃ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ತತ್ರಸ್ಥಾನಾಂ ತು ತೇಷಾಂ ವೈ ದುಃಖಿತಾನಾಮ್ ಅಶಾಯಿನಾಮ್
ಮತ್ತೂ, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಫಲವಾಗಿ ಅಸಿಪತ್ರವನ ಎಂಬ ಕತ್ತಿಯ ಎಲೆಗಳ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಅಲ್ಲಿನ ದುಃಖದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ, ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾರೆ.
ತೇಷಾಂ ಲೋಕಾನ್ತರಸ್ಥಾನಾಂ ಬಾನ್ಧವೈರ್ನಾಮಗೋತ್ರತಃ ಭೂಮಾವಸವ್ಯಂ ದರ್ಭೇಷು ದತ್ತಾಃ ಪಿಣ್ಡಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತು ವೈ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂಸ್ತು ತರ್ಪಯನ್ತ್ಯೇವ ಪ್ರೇತಸ್ಥಾನೇಷ್ವಧಿಷ್ಠಿತಾನ್
ಅಂತಹ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೆ, ಅವರ ಬಂಧುಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಗೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಳಿ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಆ ಪಿಂಡಗಳು ಅವರೆಡೆಗೆ ತಲುಕಿ, ಅವರು ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅಪ್ರಾಪ್ತಾ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಾ ಯೇ ಚ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಶ್ಚಾದ್ಯೇ ಸ್ಥಾವರಾನ್ತೇ ವೈ ಭೂತಾನೀಕೇ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ
ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಪಿಂಡ ಅರ್ಪಣೆ ತಲುಕದೆ, ಐದು ವಿಧದ ಯಾತನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಂತೆ, ನಂತರ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ,
ನಾನಾರೂಪಾಸು ಜಾತೀನಾಂ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಷು ಮೂರ್ತಿಷು ಯದಾಹಾರಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ತಾಸು ತಾಸ್ವಿಹ ಯೋನಿಷು
ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಆ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಆಹಾರವೇ ಅವರ ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಿಂಸ್ ತಸ್ಮಿಂಸ್ ತದಾಹಾರೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ದತ್ತಂ ತು ಪ್ರೀಣಯೇತ್ ಕಾಲೇ ನ್ಯಾಯಾಗತಂ ಪಾತ್ರೇ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮ್ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತ್ಯನ್ನಮಾದತ್ತಂ ಯತ್ರ ಯತ್ರಾವತಿಷ್ಠತೇ
ಯಾವಾಗ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಇದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಥಾ ಗೋಷು ಪ್ರನಷ್ಟಾಸು ವತ್ಸೋ ವಿನ್ದತಿ ಮಾತರಮ್ ತಥಾ ಶ್ರಾದ್ಧೇಷು ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಮನ್ತ್ರಃ ಪ್ರಾಪಯತೇ ತು ತಮ್
ಹೋಗಿಹೋದ ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ, ಕರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮಂತ್ರವು, ಅರ್ಪಿತವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಗದಿತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಹ್ಯವಿಕಲಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಶ್ರದ್ಧಾದತ್ತಂ ಮನುರ್ಬ್ರವೀತ್ ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಪಶ್ಯನ್ದಿವ್ಯೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ
ಹೀಗಾಗಿ, ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನುವು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಸಂತಕುಮಾರನು ಕೂಡ ದೈವದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗತಾಗತಜ್ಞಃ ಪ್ರೇತಾನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ಶ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಸ್ತ್ವಹಸ್ತೇಷಾಂ ಶುಕ್ಲಃ ಸ್ವಪ್ನಾಯ ಶರ್ವರೀ
ಹೋದವರ ಆಗಮನ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ಕನಸು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿದೆ.
ಇತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ದೇವಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರಶ್ಚ ವೈ ಅನ್ಯೋನ್ಯಪಿತರೋ ಹ್ಯೇತೇ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರೋ ದಿವಿ
ಹೀಗಾಗಿ, ಪಿತೃಗಳು ದೇವರುಗಳು, ದೇವರುಗಳು ಪಿತೃಗಳು; ಪರಸ್ಪರ ಪಿತೃಗಳೂ ದೇವರುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ.
ಏತೇ ತು ಪಿತರೋ ದೇವಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಿತರಶ್ಚ ಯೇ ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ
ಈ ಪಿತೃಗಳು ದೇವರುಗಳು, ಮಾನವರೂ ಪಿತೃಗಳೇ; ತಂದೆ, ತಾತ, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹನೂ ಸಹ ಪಿತೃಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ಯೇಷ ವಿಷಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಸೋಮಪಾಯಿನಾಮ್ ಏತತ್ಪಿತೃಮಹತ್ತ್ವಂ ಹಿ ಪುರಾಣೇ ನಿಶ್ಚಯಂ ಗತಮ್
ಹೀಗಾಗಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಪಿತೃಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ಮಹಿಮೆ ಈ ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಇತ್ಯೇಷ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾಭ್ಯಾಮ್ ಐಲಸ್ಯ ಚ ಸಮಾಗಮಃ ಅವಾಪ್ತಿಂ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಚೈವ ಪಿತೄಣಾಂ ಚೈವ ತರ್ಪಣಮ್
ಹೀಗೆಯೇ ಸೋಮ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಐಲನು ಒಂದಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪರ್ವಣಾಂ ಚೈವ ಯಃ ಕಾಲೋ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಮೇವ ಚ ಸಮಾಸಾತ್ಕೀರ್ತಿತಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸರ್ಗ ಏಷ ಸನಾತನಃ
ಪರ್ವಕಾಲ ಮತ್ತು ಯಾತನಾ ಸ್ಥಳಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ; ಇದು ಶಾಶ್ವತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರಣೆ.
ವೈರೂಪ್ಯಂ ಯೇನ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಥಿತಂ ತ್ವೇಕದೇಶಿಕಮ್ ಅಶಕ್ಯಂ ಪರಿಸಂಖ್ಯಾತುಂ ಶ್ರದ್ಧೇಯಂ ಭೂತಿಮಿಚ್ಛತಾ
ವೈರೂಪ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭಾಗಶಃ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಇದನ್ನು ನಂಬಬೇಕು.
ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಏಷ ಸರ್ಗೋ ಮಯೇರಿತಃ ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾಚ್ಚ ಭೂಯಃ ಕಿಂ ಕಥಯಾಮಿ ವಃ
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ದೇವರ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನೇನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲಿ?
ಚತುರ್ಯುಗಾಣಿ ಯಾನಿ ಸ್ಯುಃ ಪೂರ್ವೇ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಽನ್ತರೇ ಏಷಾಂ ನಿಸರ್ಗಸಂಖ್ಯಾಂ ಚ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ ವಿಸ್ತರಾತ್
ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಹಜ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಪೃಥಿವೀದ್ಯುಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಮಯಾ ತು ಪ್ರಾಗುದಾಹೃತಮ್ ಏತಚ್ಚತುರ್ಯುಗಂ ತ್ವೇವಂ ತದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಿಬೋಧತ ತತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾಯ ವಿಸ್ತರಾಚ್ಚೈವ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ
ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಕುರಿತು ನಾನು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ.
ಲೌಕಿಕೇನ ಪ್ರಮಾಣೇನ ನಿಷ್ಪಾದ್ಯಾಬ್ದಂ ತು ಮಾನುಷಮ್ ತೇನಾಪೀಹ ಪ್ರಸಂಖ್ಯಾಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತು ಚತುರ್ಯುಗಮ್ ನಿಮೇಷತುಲ್ಯಕಾಲಾನಿ ಮಾತ್ರಾಲಬ್ಧೇಕ್ಷರಾಣಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ, ಒಂದು ಮಾನವ ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಆಧಾರವಿಟ್ಟು, ನಾನು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲಮಾಪನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕ್ಷಣದಷ್ಟು ಸಮಾನವಾದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ದೊರಕುವ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಕಾಷ್ಠಾ ನಿಮೇಷಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚೈವ ತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಕಾಷ್ಠಾಂ ಗಣಯೇತ್ಕಲಾಂ ತು ತ್ರಿಂಶತ್ಕಲಾಶ್ಚೈವ ಭವೇನ್ಮುಹೂರ್ತಸ್ ತೈಸ್ತ್ರಿಂಶತಾ ರಾತ್ರ್ಯಹನೀ ಸಮೇತೇ
ಹತ್ತೈದು ಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದೇ ಕಾಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂವತ್ತು ಕಾಲಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಕಲಾ ಆಗುತ್ತದೆ; ಮೂವತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಇಂಥ ಮೂವತ್ತನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಹಗಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಅಹೋರಾತ್ರೇ ವಿಭಜತೇ ಸೂರ್ಯೋ ಮಾನುಷಲೌಕಿಕೇ ರಾತ್ರಿಃ ಸ್ವಪ್ನಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಯೈ ಕರ್ಮಣಾಮಹಃ
ಸೂರ್ಯನು ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಗೆ, ಹಗಲು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಿತ್ರ್ಯೇ ರಾತ್ರ್ಯಹನೀ ಮಾಸಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಸ್ ತಯೋಃ ಪುನಃ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಸ್ ತ್ವಹಸ್ತೇಷಾಂ ಶುಕ್ಲಃ ಸ್ವಪ್ನಾಯ ಶರ್ವರೀ
ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹಗಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವು ಅವರ ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ಅವರ ನಿದ್ರೆಗೆ ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.