ನಿಯಚ್ಛತ್ಯಾಪೋ ಮೇಘೇಭ್ಯಃ ಶುಕ್ಲಾಃ ಶುಕ್ಲೈಸ್ತು ರಶ್ಮಿಭಿಃ ಅಭ್ರಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಪತನ್ತ್ಯಾಪೋ ವಾಯುನಾ ಸಮುದೀರಿತಾಃ
ಅವನು ಮೇಘಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ, ಬಿಳಿ ಮೇಘಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ಕಿರಣಗಳಿಂದ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೆದಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಘಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ತತೋ ವರ್ಷತಿ ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ ಸರ್ವಭೂತವಿವೃದ್ಧಯೇ ವಾಯುಭಿಃ ಸ್ತನಿತಂ ಚೈವ ವಿದ್ಯುತಸ್ತ್ವಗ್ನಿಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಆಮೇಲೆ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗಿಗಾಗಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗುಡುಗು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೇಹನಾಚ್ಚ ಮಿಹೇರ್ ಧಾತೋರ್ ಮೇಘತ್ವಂ ವ್ಯಞ್ಜಯನ್ತಿ ಚ ನ ಭ್ರಶ್ಯನ್ತೇ ತತೋ ಹ್ಯಾಪಸ್ ತಸ್ಮಾದಭ್ರಸ್ಯ ವೈ ಸ್ಥಿತಿಃ ಸ್ರಷ್ಟಾಸೌ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ರವಿಃ
'ಮಿಹ್' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ 'ಮೇಘ' ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ನೀರು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮೇಘಗಳಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ರುವದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ಮಳೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಕನು.
ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ವಾಯುರ್ ವೃಷ್ಟಿಂ ಸಂಹರತೇ ಪುನಃ ಗ್ರಹನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ಸೂರ್ಯಾತ್ತು ಚರತೇ ಋಕ್ಷಮಣ್ಡಲಮ್
ಧ್ರುವದಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಗಾಳಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಗ್ರಹಣ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರವಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಾರಸ್ಯಾನ್ತೇ ವಿಶತ್ಯರ್ಕಂ ಧ್ರುವೇಣ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್ ಅತಃ ಸೂರ್ಯರಥಸ್ಯಾಪಿ ಸಂನಿವೇಶಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ
ಅದರ ಚಲನೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಧ್ರುವದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಸೂರ್ಯನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯರಥದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಿತೇನ ತ್ವೇಕಚಕ್ರೇಣ ಪಞ್ಚಾರೇಣ ತ್ರಿಣಾಭಿನಾ ಹಿರಣ್ಮಯೇನಾಣುನಾ ವೈ ಅಷ್ಟಚಕ್ರೈಕನೇಮಿನಾ ಚಕ್ರೇಣ ಭಾಸ್ವತಾ ಸೂರ್ಯಃ ಸ್ಯನ್ದನೇನ ಪ್ರಸರ್ಪಿಣಾ
ಒಂದು ಚಕ್ರ, ಐದು ಅರೆಗಳು, ಮೂರು ನಾಭಿಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷ, ಎಂಟು ಚಕ್ರಗಳು, ಒಂದು ನೇಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಶತಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೋ ವಿಸ್ತಾರಾಯಾಮ ಉಚ್ಯತೇ ದ್ವಿಗುಣಾ ಚ ರಥೋಪಸ್ಥಾದ್ ಈಷಾದಣ್ಡಃ ಪ್ರಮಾಣತಃ
ಅದರ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದವು ಶತಯೋಜನಸಾಹಸ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಥದ ಆಧಾರದಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವಾದ ಇಷದಂಡವು ಅಳತೆಗನುಸಾರವಾಗಿ ಇದೆ.
ಸ ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸೃಷ್ಟೋ ರಥೋ ಹ್ಯರ್ಥವಶೇನ ತು ಅಸಙ್ಗಃ ಕಾಞ್ಚನೋ ದಿವ್ಯೋ ಯುಕ್ತಃ ಪವನಗೈರ್ಹಯೈಃ
ಆ ರಥವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅದು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಚಿನ್ನದ, ದೈವಿಕವಾದದು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಓಡುವ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಛನ್ದೋಭಿರ್ವಾಜಿರೂಪೈಸ್ತೈರ್ ಯಥಾಚಕ್ರಂ ಸಮಾಸ್ಥಿತೈಃ ವಾರುಣಸ್ಯ ರಥಸ್ಯೇಹ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸದೃಶಶ್ಚ ಸಃ
ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಕುದುರೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರದಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅದು ವಾರುಣರಥದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ತೇನಾಸೌ ಚರತಿ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಭಾಸ್ವಾನನುದಿನಂ ದಿವಿ ಅಥಾಙ್ಗಾನಿ ತು ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಾನಿ ರಥಸ್ಯ ಚ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾವಯವೈಃ ಕಲ್ಪಿತಾನಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್
ಆ ರಥದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತಿದಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸೂರ್ಯನ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ರಥದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಅವಯವಗಳಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಹರ್ನಾಭಿಸ್ತು ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಏಕಚಕ್ರಸ್ಯ ವೈ ಸ್ಮೃತಃ ಅರಾಃ ಸಂವತ್ಸರಾಸ್ತಸ್ಯ ನೇಮ್ಯಃ ಷಡೃತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಸೂರ್ಯನ ನಾಭಿಯನ್ನು ಒಂದು ಚಕ್ರವೆಂದು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅದರ ಅರೆಗಳು ವರ್ಷಗಳು, ನೇಮಿಗಳು ಆರು ಋತುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ರಾತ್ರಿರ್ವರೂಥೋ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಧ್ವಜ ಊರ್ಧ್ವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ಅಕ್ಷಕೋಟ್ಯೋರ್ಯುಗಾನ್ಯಸ್ಯ ಆರ್ತವಾಹಾಃ ಕಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ರಾತ್ರಿ ಯುಗರೂಪ, ಧರ್ಮ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಗಳು ಯುಗಗಳು, ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳು ಋತುಗಳನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯ ಕಾಷ್ಠಾ ಸ್ಮೃತಾ ಘೋಣಾ ದನ್ತಪಙ್ಕ್ತಿಃ ಕ್ಷಣಾಸ್ತು ವೈ ನಿಮೇಷಶ್ಚಾನುಕರ್ಷೋ ಽಸ್ಯ ಈಷಾ ಚಾಸ್ಯ ಕಲಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಅದರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಗಡಿಗಳು, ಹಲ್ಲಿನ ಸಾಲು, ಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನೋಟದ ಮಿಟುಕುವುದು ಅದರ ಚಲನೆ, ಇಷಾ ಅದರ ಕಾಲಾವಧಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀ ತೇ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಕಾಮಾವುಭೌ ಸ್ಮೃತೌ ಸಪ್ತಾಶ್ವರೂಪಾಶ್ಛನ್ದಾಂಸಿ ವಹನ್ತೇ ವಾಯುರಂಹಸಾ
ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಗಳು ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಮನೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ; ಏಳು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಕುದುರೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
ಗಾಯತ್ರೀ ಚೈವ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ಚ ಜಗತ್ಯನುಷ್ಟುಪ್ತಥೈವ ಚ ಪಙ್ಕ್ತಿಶ್ಚ ಬೃಹತೀ ಚೈವ ಉಷ್ಣಿಗೇವ ತು ಸಪ್ತಮಮ್
ಗಾಯತ್ರಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಜಗತಿ, ಅನುಷ್ಟುಪ್, ಪಂಕ್ತಿ, ಬೃಹತಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಿಕ್ ಎಂಬ ಏಳು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿವೆ.
ಚಕ್ರಮಕ್ಷೇ ನಿಬದ್ಧಂ ತು ಧ್ರುವೇ ಚಾಕ್ಷಃ ಸಮರ್ಪಿತಃ ಸಹಚಕ್ರೋ ಭ್ರಮತ್ಯಕ್ಷಃ ಸಹಾಕ್ಷೋ ಭ್ರಮತಿ ಧ್ರುವಃ
ಚಕ್ರವು ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಕ್ಷವು ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಚಕ್ರವು ಅಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ, ಧ್ರುವವು ಅಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಷಃ ಸಹೈವ ಚಕ್ರೇಣ ಭ್ರಮತೇ ಽಸೌ ಧ್ರುವೇರಿತಃ ಏವಮರ್ಥವಶಾತ್ತಸ್ಯ ಸಂನಿವೇಶೋ ರಥಸ್ಯ ತು
ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವು ಧ್ರುವನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ರಥದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ತಥಾ ಸಂಯೋಗಭಾಗೇನ ಸಿದ್ಧೋ ವೈ ಭಾಸ್ಕರೋ ರಥಃ ತೇನಾಸೌ ತರಣಿರ್ದೇವೋ ನಭಸಃ ಸರ್ಪತೇ ದಿವಮ್
ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಗಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನ ರಥವು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೇವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀ ತೇ ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಭ್ರಮತೋ ಭ್ರಮತೋ ರಶ್ಮೀ ತೌ ಚಕ್ರಯುಗಯೋಸ್ತು ವೈ
ಅವನ ರಥದ ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಗಳು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ರಥ ಸುತ್ತುವಾಗ, ಆ ಎರಡು ಕಿರಣಗಳು ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಯುಗದ ಜೋಡಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.
ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಭ್ರಮನ್ತೇ ಽಸ್ಯ ಖೇಚರಸ್ಯ ರಥಸ್ಯ ತು ಕುಲಾಲಚಕ್ರಭ್ರಮವನ್ ಮಣ್ಡಲಂ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ರಥದ ವೃತ್ತಗಳು ಕುಂಭಾರನ ಚಕ್ರ ಸುತ್ತುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀ ತೇ ತಸ್ಯ ವಾತೋರ್ಮೀ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಸಂಕ್ರಮೇತೇ ಧ್ರುವಮಹೋ ಮಣ್ಡಲೇ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್
ಆ ರಥದ ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಗಳು ಗಾಳಿಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಚಲಿತವಾಗಿದ್ದು, ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
ಭ್ರಮತಸ್ತಸ್ಯ ರಶ್ಮೀ ತೇ ಮಣ್ಡಲೇ ತೂತ್ತರಾಯಣೇ ವರ್ಧೇತೇ ದಕ್ಷಿಣೇಷ್ವತ್ರ ಭ್ರಮತೋ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು
ರಥ ಸುತ್ತುವಾಗ ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಿರಣಗಳು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ; ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸುತ್ತುವಾಗ ವಲಯಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀಸಮ್ಬದ್ಧೌ ದ್ವೌ ರಶ್ಮೀ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಧ್ರುವೇಣ ಪ್ರಗೃಹೀತೌ ತೌ ರಥೌ ಯೌ ವನತೋ ರವಿಮ್
ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾದ ಎರಡು ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಧ್ರುವನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ—ಈ ಎರಡು ರವಿಯ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಆಕೃಷ್ಯೇತೇ ಯದಾ ತೇ ತು ಧ್ರುವೇಣ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತೇ ತದಾ ಸೋ ಽಭ್ಯನ್ತರೇ ಸೂರ್ಯೋ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು
ಆ ಎರಡು ಧ್ರುವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿರುವಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಶೀತಿಮಣ್ಡಲಶತಂ ಕಾಷ್ಠಯೋರುಭಯೋಶ್ಚರನ್ ಧ್ರುವೇಣ ಮುಚ್ಯಮಾನೇನ ಪುನಾ ರಶ್ಮಿಯುಗೇನ ಚ
ಎರಡು ತುದಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಂಭತ್ತು ಶತ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧ್ರುವನು ಬಿಡುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಕಿರಣ ಮತ್ತು ಯುಗದ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತಥೈವ ಬಾಹ್ಯತಃ ಸೂರ್ಯೋ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಉದ್ವೇಷ್ಟಯನ್ವೈ ವೇಗೇನ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಗಚ್ಛತಿ
ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನು ಹೊರಗಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಆ ವಲಯಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸ ರಥೋ ಽಧಿಷ್ಠಿತೋ ದೇವೈರ್ ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ತತೋ ವಹತ್ಯಥಾದಿತ್ಯಂ ಬಹುಭಿರ್ ಋಷಿಭಿಃ ಸಹ
ಆ ರಥವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮಾಸದಿಂದ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ಚ ಸರ್ಪಗ್ರಾಮಣಿರಾಕ್ಷಸೈಃ ಏತೇ ವಸನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯೇ ಮಾಸೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಕ್ರಮೇಣ ಚ
ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರಾಧಿಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು—ಇವರು ಪ್ರತಿಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಂತೆ ಸೂರ್ಯನೊಡನೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧಾತಾರ್ಯಮಾ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಪುಲಹಶ್ಚ ಪ್ರಜಾಪತೀ ಉರಗೌ ವಾಸುಕಿಶ್ಚೈವ ಸಂಕೀರ್ಣಶ್ಚೈವ ತಾವುಭೌ
ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ—ಇವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು; ವಾಸುಕಿಯೂ ಸಂಕೀರ್ಣನೂ ಆ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರು.
ತುಮ್ಬುರುರ್ ನಾರದಶ್ಚೈವ ಗನ್ಧರ್ವೌ ಗಾಯತಾಂ ವರೌ ಕೃತಸ್ಥಲಾಪ್ಸರಾಶ್ಚೈವ ಯಾ ಚ ಸಾ ಪುಞ್ಜಿಕಸ್ಥಲಾ
ತುಂಭೂರು ಮತ್ತು ನಾರದ—ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರು; ಕೃತಸ್ಥಲಾ ಮತ್ತು ಪುಂಜಿಕಸ್ಥಲಾ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರಸರು ಕೂಡ.