ಹೇಮಪರ್ವತ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಚ ಮಹೀಧರಃ ಹರಿತಾಲಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈರ್ ದ್ವೀಪಮಾವೃತ್ಯ ಸರ್ವಶಃ
ಅದೇ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೇಮಪರ್ವತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಹಸಿರು ಹಳದಿ ಲೋಹದ ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಬಲಾಹಕಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಜಾತ್ಯಞ್ಜನಮಯೋ ಗಿರಿಃ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ನಾಮತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಚ ಮಹೀಧರಃ
ಮೂರನೆಯದು ಬಲಾಹಕ ಎಂಬ ಪರ್ವತ, ಅದು ಕಾಜಲ್ನಂತಹ ಲೋಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದೇ ಮಹಾಪರ್ವತ.
ಚತುರ್ಥಃ ಪರ್ವತೋ ದ್ರೋಣೋ ಯತ್ರೌಷಧ್ಯೋ ಮಹಾಗಿರೌ ವಿಶಲ್ಯಕರಣೀ ಚೈವ ಮೃತಸಂಜೀವನೀ ತಥಾ
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪರ್ವತ ದ್ರೋಣ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ವಿಶಲ್ಯಕರಣಿ ಮತ್ತು ಮೃತಸಂಜೀವನಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ಪುಷ್ಪವಾನ್ನಾಮ ಸೈವೋಕ್ತಃ ಪರ್ವತಃ ಸುಮಹಾಚಿತಃ ಕಙ್ಕಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಸ್ತೇಷಾಂ ಪರ್ವತೋ ನಾಮ ಸಾರವಾನ್
ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪುಷ್ಪವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದು; ಐದನೆಯ ಪರ್ವತವು ಕಂಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಅದು ಸಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಕುಶೇಶಯ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪುನಃ ಸ ಪೃಥಿವೀಧರಃ ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಫಲೋಪೇತೋ ದಿವ್ಯವಿರುತ್ಸಮನ್ವಿತಃ
ಅದೇ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕುಶೇಶಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ದೈವಿಕ ಹೂಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಷಷ್ಠಸ್ತು ಪರ್ವತಸ್ತತ್ರ ಮಹಿಷೋ ಮೇಘಸಂನಿಭಃ ಸ ಏವ ತು ಪುನಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಹರಿರಿತ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತಃ
ಆರನೆಯ ಪರ್ವತ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಿಷ ಎಂಬುದು, ಅದು ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹರಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಮಿನ್ಸೋ ಽಗ್ನಿರ್ನಿವಸತಿ ಮಹಿಷೋ ನಾಮ ಯೋ ಽಪ್ಸುಜಃ ಸಪ್ತಮಃ ಪರ್ವತಸ್ತತ್ರ ಕಕುದ್ಮಾನ್ಸ ಹಿ ಭಾಷತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಿಷ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಏಳನೇ ಪರ್ವತ. ಆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಕಕುದ್ಮಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮನ್ದರಃ ಸೈವ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸರ್ವಧಾತುಮಯಃ ಶುಭಃ ಮನ್ದ ಇತ್ಯೇಷ ಯೋ ಧಾತುರ್ ಅಪಾಮರ್ಥೇ ಪ್ರಕಾಶಕಃ
ಮಂದರ ಎಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶುಭವಾದ ಪರ್ವತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ 'ಮಂದ' ಎಂಬುದು ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಧಾತುವಾಗಿದೆ.
ಅಪಾಂ ವಿದಾರಣಾಚ್ಚೈವ ಮನ್ದರಃ ಸ ನಿಗದ್ಯತೇ ತತ್ರ ರತ್ನಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷತಿ ವಾಸವಃ
ನೀರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮಂದರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನು ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಜಾಪತಿಮುಪಾದಾಯ ಪ್ರಜಾಭ್ಯೋ ವಿದಧತ್ಸ್ವಯಮ್ ತೇಷಾಮನ್ತರವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ
ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿದನು. ಅವರೊಳಗೆ ಆಂತರಿಕ ಆಧಾರವು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಇತ್ಯೇತೇ ಪರ್ವತಾಃ ಸಪ್ತ ಕುಶದ್ವೀಪೇ ಪ್ರಭಾಷಿತಾಃ ತೇಷಾಂ ವರ್ಷಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಪ್ತೈವ ತು ವಿಭಾಗಶಃ
ಈ ರೀತಿ ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ಏಳು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಕುಮುದಸ್ಯ ಸ್ಮೃತಃ ಶ್ವೇತ ಉನ್ನತಶ್ಚೇವ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ಉನ್ನತಸ್ಯ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವರ್ಷಂ ಲೋಹಿತಸಂಜ್ಞಕಮ್
ಕುಮುದ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಶ್ವೇತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಪರ್ವತದ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಇದೇ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಉನ್ನತದ ಭಾಗವನ್ನು ಲೋಹಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ವೇಣುಮಣ್ಡಲಕಂ ಚೈವ ತಥೈವ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ ಬಲಾಹಕಸ್ಯ ಜೀಮೂತಃ ಸ್ವೈರಥಾಕಾರಮಿತ್ಯಪಿ
ವೇಣುಮಂಡಲಕ ಎಂಬ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಬಲಾಹಕ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಮೂತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ದ್ರೋಣಸ್ಯ ಹರಿಕಂ ನಾಮ ಲವಣಂ ಚ ಪುನಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ಕಙ್ಕಸ್ಯಾಪಿ ಕಕುನ್ ನಾಮ ಧೃತಿಮಚ್ಚೈವ ತತ್ಸ್ಮೃತಮ್
ದ್ರೋಣ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಹರಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಲವಣ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಕಂಕ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಕುನ್ ಎಂದು, ಮತ್ತೆ ಧೃತಿಮತ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹಿಷಂ ಮಹಿಷಸ್ಯಾಪಿ ಪುನಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಭಾಕರಮ್ ಕಕುದ್ಮಿನಸ್ತು ತದ್ವರ್ಷಂ ಕಪಿಲಂ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್
ಮಹಿಷ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಹಿಷ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಭಾಕರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಕುದ್ಮಿನ್ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಪಿಲ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಏತಾನ್ಯಪಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾನಿ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ವರ್ಷಾಣಿ ಪರ್ವತಾಶ್ಚೈವ ನದೀಸ್ತೇಷು ನಿಬೋಧತ
ಈ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಏಳು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ನದಿಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು.
ತತ್ರಾಪಿ ನದ್ಯಃ ಸಪ್ತೈವ ಪ್ರತಿವರ್ಷಂ ಹಿ ತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ದ್ವಿನಾಮವತ್ಯಸ್ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪುಣ್ಯಜಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಏಳು ನದಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜಲಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಧೂತಪಾಪಾ ನದೀ ನಾಮ ಯೋನಿಶ್ಚೈವ ಪುನಃ ಸ್ಮೃತಾ ಸೀತಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಸಾ ಚೈವ ಹಿ ನಿಶಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಧೂತಪಾಪಾ ಎಂಬುದು ಒಂದು ನದಿಯ ಹೆಸರು, ಮತ್ತೊಂದು ಯೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸೀತಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದನ್ನು ನಿಶಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪವಿತ್ರಾ ತೃತೀಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಿತೃಷ್ಣಾಪಿ ಚ ಯಾ ಪುನಃ ಚತುರ್ಥೀ ಹ್ಲಾದಿನೀತ್ಯುಕ್ತಾ ಚನ್ದ್ರಭಾ ಇತಿ ಚ ಸ್ಮೃತಾ
ಮೂರನೆಯದು ಪವಿತ್ರಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತೊಂದು ವಿಋಷ್ಣಾ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಹ್ಲಾದಿನಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಚಂದ್ರಭಾ ಎಂದೂ ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದ್ಯುಚ್ಚ ಪಞ್ಚಮೀ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಶುಕ್ಲಾ ಚೈವ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ಪುಣ್ಡ್ರಾ ಷಷ್ಠೀ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಪುನಶ್ಚೈವ ವಿಭಾವರೀ
ಐದನೆಯದು ವಿದ್ಯುಚ್ಛ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಶುಕ್ಲಾ ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರನೆಯದು ಪುಂಡ್ರಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವಿಭಾವರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹತೀ ಸಪ್ತಮೀ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಪುನಶ್ಚೈಷಾ ಧೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ಅನ್ಯಾಸ್ತಾಭ್ಯೋ ಽಪಿ ಸಂಜಾತಾಃ ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಏಳನೆಯದು ಮಹತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಧೃತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ಅಭಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ತಾ ನದ್ಯೋ ಯತೋ ವರ್ಷತಿ ವಾಸವಃ ಇತ್ಯೇಷ ಸಂನಿವೇಶೋ ವಃ ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವರ್ಣಿತಃ
ಆ ನದಿಗಳು ಇಂದ್ರನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಿದೆ ಕುಶದ್ವೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಮಗಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಾಕದ್ವೀಪೇನ ವಿಸ್ತಾರಃ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಸನಾತನಃ ಕುಶದ್ವೀಪಃ ಸಮುದ್ರೇಣ ಘೃತಮಣ್ಡೋದಕೇನ ಚ
ಶಾಕದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕುಶದ್ವೀಪವು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.
ಸರ್ವತಃ ಸುಮಹಾನ್ದ್ವೀಪಶ್ ಚನ್ದ್ರವತ್ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಃ ವಿಸ್ತಾರಾನ್ಮಣ್ಡಲಾಚ್ಚೈವ ಕ್ಷೀರೋದಾದ್ದ್ವಿಗುಣೋ ಮತಃ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಮಹಾ ದ್ವೀಪವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅದರ ಅಗಲ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕ್ಷೀರಸಾಗರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ತತಃ ಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಂ ಯಥಾ ತಥಾ ಕುಶದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಃ
ಇದೀಗ ನಾನು ಕೌಂಚದ್ವೀಪದ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕುಶದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದು.
ಘೃತೋದಕಃ ಸಮುದ್ರೋ ವೈ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪೇನ ಸಂವೃತಃ ಚಕ್ರನೇಮಿಪ್ರಮಾಣೇನ ವೃತೋ ವೃತ್ತೇನ ಸರ್ವಶಃ
ಕೌಂಚದ್ವೀಪವನ್ನು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಚಕ್ರದ ಅಂಚಿನಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ತಸ್ಮಿನ್ದ್ವೀಪೇ ನಗಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ದೇವನೋ ಗಿರಿರುಚ್ಯತೇ ದೇವನಾತ್ಪರತಶ್ಚಾಪಿ ಗೋವಿನ್ದೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ
ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇವನ ಎಂಬ ಪರ್ವತ, ದೇವನದ ನಂತರ ಗೋವಿಂದ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಪರ್ವತ ಇದೆ.
ಗೋವಿನ್ದಾತ್ಪರತಶ್ಚಾಪಿ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ತು ಪ್ರಥಮೋ ಗಿರಿಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಾತ್ಪರೇ ಪಾವನಕಃ ಪಾವನಾದನ್ಧಕಾರಕಃ
ಗೋವಿಂದ ಪರ್ವತದ ನಂತರ ಮೊದಲನೆಯದು ಕೌಂಚ ಪರ್ವತ, ನಂತರ ಪಾವನಕ ಎಂಬ ಪರ್ವತ, ಪಾವನಕದ ನಂತರ ಅಂಧಕಾರಕ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇದೆ.
ಅನ್ಧಕಾರಾತ್ಪರೇ ಚಾಪಿ ದೇವಾವೃನ್ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ದೇವಾವೃತಃ ಪರೇಣಾಪಿ ಪುಣ್ಡರೀಕೋ ಮಹಾನ್ಗಿರಿಃ
ಅಂಧಕಾರಕದ ನಂತರ ದೇವಾವೃತ ಎಂಬ ಪರ್ವತ, ದೇವಾವೃತದ ನಂತರ ಪುಂಡರಿಕ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ ಇದೆ.
ಏತೇ ರತ್ನಮಯಾಃ ಸಪ್ತ ಕ್ರೌಞ್ಚದ್ವೀಪಸ್ಯ ಪರ್ವತಾಃ ಪರಸ್ಪರಸ್ಯ ದ್ವಿಗುಣೋ ವಿಷ್ಕಮ್ಭೋ ವರ್ಷಪರ್ವತಃ
ಈ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳು ಕೌಂಚದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷಪರ್ವತವು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ.