ಮಹರ್ಷಿಯೊಬ್ಬರು ಜಗತ್ತಿನ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಹೇಳಿದರು: "ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾಂತರ ಖಂಡಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಈ ಏಳು ಖಂಡಗಳನ್ನೇ, ಜೊತೆಗೆ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಎಣಿಸಬಹುದಾದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತವಾದ, ಅಲೌಕಿಕವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿದವುಗಳೇ ಅಚಿಂತ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಗುರುತು. ಈಗ ನಾನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ವಲಯವನ್ನು ಯೋಜನಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳು. ಈ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲ ನೂರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸುಂದರ ನಗರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ; ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುವರ್ಣದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ಶಿಲಾಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಆಭರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಉಗಮವಾಗುವ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆರು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಇವೆ. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತ್ (ಹಿಮಪರ್ವತ), ಹೆಮಕೂಟ ಮತ್ತು ಹೆಮವಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಇದ್ದವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಂದರ ಮುಖವಿರುವ ಮಹಾ ನಿಷಧ ಪರ್ವತವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚತುರ್ವರ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚತುಷ್ಕೋಣ ರೂಪದ, ಹತ್ತಿರದ ಸುತ್ತಲೂ 24 ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಸುವರ್ಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಮಹಾಮೆರು ಪರ್ವತವು ಇದೆ. ಮಹಾಮೆರುವಿನ ಆಾಕೃತಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಾದರೂ, ಅದು ಚೌಕಾಕಾರದಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಿದೆ—ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ವೈಶ್ಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭೃಂಗಪತ್ರದ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಶೂದ್ರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮೆರುವು ನೀಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯ, ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ, ಸುವರ್ಣ, ನವಿಲಿನ ರೆಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜರು, ಸಿದ್ಧರು, ದೇವಚಾರಣರು ಸಂಚಾರ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು. ಈ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಮೆರುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, 'ಇಲಾವೃತ' ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿ 24 ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳ ಅಗಲವಿದೆ. ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮೆರು ಪರ್ವತವು ಧೂಮವಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಭೆ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅದರ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅರ್ಧ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ಇದೆ; ಪ್ರತಿ ಶ್ರೇಣಿಯು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಅಗಲವಿದೆ. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲವನ್ನು ಇವರ ಉದ್ದದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಾಚೆಯ ಇನ್ನಿತರ ಪರ್ವತಗಳು ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿವೆ. ಶ್ವೇತ, ಹೆಮಕೂಟ ಮತ್ತು ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿವೆ. ಋಷಭ ಪರ್ವತವನ್ನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೆಮಕೂಟ ಪರ್ವತವು ಒಂದು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ; ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಒಂದು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ; ಹೆಮಕೂಟ ಪರ್ವತವು ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ. ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಉದ್ದವಿದೆ; ದ್ವೀಪವು ವೃತ್ತಾಕಾರದಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ-ಕಡಿತಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಪ್ರದೆಶಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ಬೇರೆಯಾದಂತೆ, ಉತ್ತರ ಭಾಗವೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನವಾಸಗಳಿವೆ—ಇವುಗಳೇ ಆ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಈ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಠಿಣ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ; ನದಿಗಳ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದು. ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿಮಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವು 'ಭಾರತ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೆಮಕೂಟದ ಆಾಚೆಗೆ 'ಕಿಂಪುರುಷ' ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಹೆಮಕೂಟದಿಂದ ನಿಷಧವರೆಗೆ 'ಹರಿವರ್ಷ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಿವರ್ಷದ ಆಾಚೆಗೆ, ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಬಳಿ 'ಇಲಾವೃತ' ಇದೆ; ಇಲಾವೃತದ ಆಾಚೆಗೆ 'ನೀಲ' ಪ್ರದೇಶ, ಅದನ್ನು 'ರಾಮ್ಯಕ' ಎಂದೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಮ್ಯಕದ ಆಾಚೆಗೆ 'ಶ್ವೇತ' ಪ್ರದೇಶ, ಅದನ್ನು 'ಹಿರಣ್ಯಕ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಿರಣ್ಯಕದ ಆಾಚೆಗೆ 'ಶೃಂಗಶಾಕಾಂಕುರ' ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ಹೇ ಮಹರ್ಷೇ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಧನುಷಿನಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ; ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತ ಇದೆ. ನಿಷಧದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಧ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಆಾಚೆಗೆ ಇಲಾವೃತ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅರ್ಧ ಇದೆ. ಅವೆರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇಲಾವೃತವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಮೆರು ಪರ್ವತವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪರ್ವತವು ಎತ್ತೆತ್ತಿದೆ; ಅದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆ 32 ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪರ್ವತವು ನಿಲದಿಂದ ನಿಷಧವರೆಗೆ ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವು 32 ಯೋಜನ ಅಗಲವಿದೆ. ಈ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುಷ್ಕೋಣ ರೂಪದ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಭೆ ನೀಡುವ ಸುವರ್ಣದ ಮಹಾಮೆರು ಪರ್ವತವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬದಿಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ: ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭೃಂಗದ ರೆಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು—ಹೀಗೆ ಅದು ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ಮೆರು ಪರ್ವತವು ದಿವ್ಯವಾಗಿ, ರಾಜಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಉದಯಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಧೂಮವಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ, ನೆಲಕ್ಕಿಂತ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅಗಲ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ. ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಗಲದ ದ್ವಿಗುಣ. ಈ ಮಹಾ ದಿವ್ಯ ಪರ್ವತವು ದೇವಮೂಲಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಲೋಕಗಳು ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಸುರರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಅಪ್ಸರಾಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೆರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಲೋಕಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ; ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಅದರ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.