पुनश्च कार्त्तिके मासे प्राप्ते संतर्पयेद्द्विजान् अन्नैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् वस्त्रमाल्यविभूषणैः
फिर, कार्तिक मास आने पर, ब्राह्मणों को तरह-तरह के भोजन, व्यंजन, वस्त्र, फूलमाला और आभूषणों से तृप्त करें।
कृत्वा नीलवृषोत्सर्गं श्रुत्युक्तविधिना नरः उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह
शास्त्रविधि से नीलवर्ण के वृषभ का दान करके, फिर उमामहेश्वर को गायों सहित स्वर्ण का वृषभ अर्पित करें।
मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृताम् सर्वोपस्करसंयुक्तां शय्यां दद्यात् सकुम्भकाम्
आठ मोतियों से सजी हुई, सफेद कपड़े से ढकी, सभी आवश्यक वस्तुओं सहित एक पलंग, जल से भरा घड़ा साथ में, दान करना चाहिए।
ताम्रपात्रोपरि पुनः शालितण्डुलसंयुतम् स्थाप्य विप्राय शान्ताय वेदव्रतपराय च
तांबे के पात्र पर चावल रखकर, शांत स्वभाव वाले और वेद-व्रत में लगे हुए ब्राह्मण को अर्पित करें।
ज्येष्ठसामविदे देयं नवकव्रतिने क्वचित् गुणज्ञे श्रोत्रिये दद्याद् आचार्ये तत्त्ववेदिनि
यह दान ज्येष्ठसाम का ज्ञाता, नवव्रती, गुणों को समझने वाले, श्रोत्रिय या तत्व को जानने वाले आचार्य को देना चाहिए।
अव्यङ्गाङ्गाय सौम्याय सदा कल्पाणकारिणे सपत्नीकाय सम्पूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः
जिसके अंग पूरे हैं, स्वभाव से सौम्य है, सदा विधिपूर्वक कर्म करता है, पत्नी सहित है, उसे वस्त्र, माला और आभूषणों से सम्मानित कर दान दें।
गुरौ सति गुरोर्देयं तदभावे द्विजातये न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषात्पतत्यधः
यदि गुरु उपस्थित हों तो उन्हीं को दें, अन्यथा किसी द्विज को दें। धन के मामले में कपट न करें, क्योंकि गलत करने से पतन होता है।
अनेन विधिना यस्तु कुर्याच्छिवचतुर्दशीम् सो ऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
जो मनुष्य इस विधि से शिवचतुर्दशी करता है, वह सहस्र अश्वमेध यज्ञ का फल प्राप्त करता है।
ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् पितृभिर्भ्रातृभिर्वापि तत्सर्वं नाशमाप्नुयात्
यहाँ या अन्यत्र, पितरों या भाइयों द्वारा किया गया ब्रह्महत्या आदि कोई भी पाप, सब नष्ट हो जाता है।
दीर्घायुरारोग्यकुलान्नवृद्धिर् अत्राक्षयामुत्र चतुर्भुजत्वम् गणाधिपत्यं दिवि कल्पकोटिशतान्युषित्वा पदमेति शम्भोः
यहाँ दीर्घायु, आरोग्य, कुल की वृद्धि, अन्न की अक्षयता और वहाँ चार भुजाओं वाला रूप, गणों का अधिपत्य, स्वर्ग में कल्पों तक निवास कर अंत में शंभु का परम पद प्राप्त होता है।
न बृहस्पतिरप्यनन्तमस्याः फलमिन्दो न पितामहो ऽपि वक्तुम् न च सिद्धगणो ऽप्यलं न चाहं यदि जिह्वायुतकोटयो ऽपि वक्त्रे
बृहस्पति, इन्द्र, पितामह, सिद्धगण या मैं स्वयं—even यदि मुँह में करोड़ों जिह्वाएँ हों—भी इस फल का अंत नहीं बता सकते।
भवत्यमरवल्लभः पठति यः स्मरेद्वा सदा शृणोत्यपि विमत्सरः सकलपापनिर्मोचनीम् इमां शिवचतुर्दशीममरकामिनीकोटयः स्तुवन्ति तमनिन्दितं किमु समाचरेद्यः सदा
जो अमरगणों का प्रिय है, वह यदि इस शिवचतुर्दशी को पढ़े, स्मरण करे या बिना ईर्ष्या के सदा सुने, जिसे स्वर्ग की असंख्य अप्सराएँ भी स्तुति करती हैं, तो ऐसा करने वाले पर कोई दोष नहीं आता।
या वाथ नारी कुरुते ऽतिभक्त्या भर्तारमापृच्छ्य सुतान्गुरून्वा सापि प्रसादात्परमेश्वरस्य परं पदं याति पिनाकपाणेः
जो स्त्री अत्यंत भक्ति से, पति, पुत्र या गुरु से पूछकर यह व्रत करती है, वह भी परमेश्वर की कृपा से पिनाकपाणि का परम पद प्राप्त करती है।
फलत्यागस्य माहात्म्यं यद्भवेच्छृणु नारद यदक्षयं परं लोके सर्वकामफलप्रदम्
हे नारद, त्याग के फल का जो महात्म्य है, वह सुनो। यह इस लोक में अक्षय और परम है, और सभी इच्छित फल देने वाला है।
मार्गशीर्षे शुभे मासि तृतीयायां मुने व्रतम् द्वादश्यामथवाष्टम्यां चतुर्दश्यामथापि वा आरभेच्छुक्लपक्षस्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
मार्गशीर्ष के शुभ मास में, तीसरे दिन, या द्वादशी, अष्टमी या चतुर्दशी को, शुक्ल पक्ष में, ब्राह्मण से पाठ करवा कर व्रत आरंभ करना चाहिए।
अन्येष्वपि हि मासेषु पुण्येषु मुनिसत्तम सदक्षिणं पायसेन भोजयेच्छक्तितो द्विजान्
अन्य पुण्य मासों में भी, हे श्रेष्ठ मुनि, अपनी शक्ति अनुसार ब्राह्मणों को दक्षिणा सहित पायस से भोजन कराना चाहिए।
अष्टादशानां धान्यानाम् अन्यच्च फलमूलकम् वर्जयेदब्दमेकं तु ऋते औषधकारणम् सवृषं काञ्चनं रुद्रं धर्मराजं च कारयेत्
एक वर्ष तक, औषधि के अलावा, अठारह प्रकार के धान्य और अन्य फल-मूल त्यागें, और वृषभ तथा सोने से रुद्र और धर्मराज बनवाएँ।
कूष्माण्डं मातुलिङ्गं च वार्ताकं पनसं तथा आम्रातकं कपित्थानि कलिङ्गमथ वालुकम्
कूष्मांड, मातुलिंग, बैंगन, कटहल, आम्राटक, कपित्थ, कलिंग या वालुक फल।
श्रीफलाश्वत्थबदरं जम्बीरं कदलीफलम् काश्मरं दाडिमं शक्त्या कालधौतानि षोडश
नारियल, पीपल, बेर, जंबीरा, केला, कश्मर, अनार—अपनी सामर्थ्य अनुसार शुद्ध किए हुए ये सोलह फल।
मूलकामलकं जम्बूतिन्तिडीकरमर्दकम् कङ्कोलैलाकतुण्डीरकरीरकुटजं शमी
मूली, आमला, जामुन, इमली, अमरदक, कंकोल, इलायची, तुंडीरा, करीर, कुटज और शमी।
औदुम्बरं नारिकेलं द्राक्षाथ बृहतीद्वयम् रौप्याणि कारयेच्छक्त्या फलानीमानि षोडश
जिसकी जैसी सामर्थ्य हो, उसे चाँदी से एक औदुम्बर का फल, एक नारियल, दो अंगूर और दो भटे—इन सोलह फलों को बनवाना चाहिए।
ताम्रं तालफलं कुर्याद् अगस्तिफलमेव च पिण्डारकाश्मर्यफलं तथा सूरणकन्दकम्
ताँबे से ताल का फल, अगस्त्य का फल, पिंडारक, कश्मरी का फल और सूरण की गाँठ बनवानी चाहिए।
रक्तालुकाकन्दकं च कनकाह्वं च चिर्भिटम् चित्रवल्लीफलं तद्वत् कूटशाल्मलिजं फलम्
इसके अलावा, लाल रतालू, कनकाह्व नामक फल, चिरभीट, चित्रवल्ली का फल और कूटशाल्मली का फल भी बनवाना चाहिए।
आम्रनिष्पावमधुकवटमुद्गपटोलकम् ताम्राणि षोडशैतानि कारयेच्छक्तितो नरः
आम, निष्पाव, मधुक, वट, मूँग और पटोल—इन सोलह फलों को भी ताँबे से, अपनी सामर्थ्य के अनुसार बनवाना चाहिए।
उदकुम्भद्वयं कुर्याद् धान्योपरि सवस्त्रकम् ततश्च कारयेच्छय्यां यथोपरि सुवाससी
दो जल के घड़े बनवाकर, उनके ऊपर अनाज रखकर और वस्त्र से ढँककर, फिर ऊपर अच्छे वस्त्रों के साथ बिछावन भी सजाना चाहिए।
भक्ष्यपात्रत्रयोपेतं यमरुद्रवृषान्वितम् धेन्वा सहैव शान्ताय विप्रायाथ कुटुम्बिने सपत्नीकाय सम्पूज्य पुण्ये ऽह्नि विनिवेदयेत्
तीन खाने के पात्रों के साथ, यम और रुद्र के वृषभ तथा गाय सहित, शांत स्वभाव वाले, परिवार सहित ब्राह्मण और उनकी पत्नी का विधिपूर्वक पूजन करके, शुभ दिन पर उन्हें यह सब अर्पित करना चाहिए।
यथा फलेषु सर्वेषु वसन्त्यमरकोटयः तथा सर्वफलत्यागव्रताद्भक्तिः शिवे ऽस्तु मे
जैसे इन सभी फलों में असंख्य अमर देवता निवास करते हैं, वैसे ही सब फलों के दान के व्रत से मेरी शिव में भक्ति उत्पन्न हो।
यथा शिवश्च धर्मश्च सदानन्तफलप्रदौ तद्युक्तफलदानेन तौ स्यातां मे वरप्रदौ
जैसे शिव और धर्म सदा अनंत फल देने वाले हैं, वैसे ही इन फलों के दान से वे दोनों मुझे भी वरदान दें।
यथा फलान्यनन्तानि शिवभक्तेषु सर्वदा तथानन्तफलावाप्तिर् अस्तु जन्मनि जन्मनि
जैसे शिवभक्तों को सदा अनंत फल मिलते हैं, वैसे ही मुझे भी जन्म-जन्मांतर में अनंत फल की प्राप्ति हो।
यथा भेदं न पश्यामि शिवविष्ण्वर्कपद्मजान् तथा ममास्तु विश्वात्मा शंकरः शंकरः सदा
जैसे मैं शिव, विष्णु, सूर्य और ब्रह्मा में कोई भेद नहीं देखता, वैसे ही विश्वात्मा शंकर सदा मेरे साथ रहें।