અહં તુ તવ પુત્રસ્ય તવ ચૈવ મહાવ્રત ભૃત્ય ઇત્યવગન્તવ્યઃ સાધ્યો યદિહ કર્મણા
‘હું તો તમારા પુત્રનો અને તમારો, મહાન વ્રતધારી, દાસ છું — જો અહીં કોઈ કાર્યથી એ શક્ય હોય.’
તન્માં પશ્ય સમાપન્નં તવૈવારાધને રતમ્ યદિ સીદેન્મુનિશ્રેષ્ઠ તવૈવ સ્યાત્પરાજયઃ
‘મને જુઓ, હું તમારા પૂજનમાં સંપૂર્ણ રીતે લાગેલો છું; જો હું નિષ્ફળ થાઉં, ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ, તો હાર મારી જ હોય.’
ધન્યો ઽસ્મ્યનુગૃહીતો ઽસ્મિ યસ્ય તે ઽહં ગુરુઃ સ્થિતઃ નાસ્તિ મે તપસાનેન ભયમદ્યેહ સુવ્રત
‘હું ધન્ય છું, કૃપા પ્રાપ્ત કરેલી છું, કારણ કે તમે, મારા ગુરુ, મારા સામે ઊભા છો; આ તપસ્યાથી, સારા વ્રતધારી, આજે મને કોઈ ભય નથી.’
તામેવ માયાં ગૃહ્ણીષ્વ મમ પુત્રેણ નિર્મિતામ્ નિરિન્ધનામગ્નિમયીં દુર્ધર્ષાં પાવકૈરપિ
‘મારા પુત્રે બનાવેલી આ જ માયા, જે અગ્નિથી બનેલી છે, ઈંધણ વગરની છે, અને જ્વાળાઓથી પણ અપરાજય છે — તેને સ્વીકારો.’
એષા તે સ્વસ્ય વંશસ્ય વશગારિવિનિગ્રહે સંરક્ષત્યાત્મપક્ષં ચ વિપક્ષં ચ પ્રધક્ષ્યતિ
‘આ તમારા વંશને વશમાં કરવા અથવા રોકવા માટે કામ આવશે; તે તમારા પક્ષને રક્ષશે અને શત્રુઓને ભસ્મ કરશે.’
એવમસ્ત્વિતિ તાં ગૃહ્ય પ્રણમ્ય મુનિપુંગવમ્ જગામ ત્રિદિવં હૃષ્ટઃ કૃતાર્થો દાનવેશ્વરઃ
‘જેમ તમે કહો તેમ,’ કહી, તે શક્તિ લઈ, ઋષિમાં શ્રેષ્ઠને વંદન કરી, દૈત્યોના સ્વામી આનંદપૂર્વક સ્વર્ગે ગયા.
એષા દુર્વિષહા માયા દેવૈરપિ દુરાસદા ઔર્વેણ નિર્મિતા પૂર્વં પાવકેનોર્વસૂનુના
આ માયા, દેવો માટે પણ સહન કરવી મુશ્કેલ છે, ઔર્વે — ઉર્વાસુના પુત્રે — અગ્નિમાંથી પહેલાં બનાવેલી હતી.
તસ્મિંસ્તુ વ્યુત્થિતે દૈત્યે નિર્વીર્યૈષા ન સંશયઃ શાપો હ્યસ્યાઃ પુરા દત્તઃ સૃષ્ટા યેનૈવ તેજસા
પણ જ્યારે એ દૈત્ય પરાજીત થયો, ત્યારે આ શક્તિ નિર્વીર્ય બની — તેમાં કોઈ શંકા નથી; કારણ કે તેને બનાવનારએ જ એ પર શાપ મૂક્યો હતો.
યદ્યેષા પ્રતિહન્તવ્યા કર્તવ્યો ભગવાન્સુખી દીયતાં મે સખા શક્ર તોયયોનિર્નિશાકરઃ
જો આ અટકાવવી હોય અને ભગવાનને ખુશ કરવો હોય, તો મને સખા તરીકે સોમ, ઇન્દ્ર, વરુણ અને ચંદ્ર આપો.
તેનાહં સહ સંગમ્ય યાદોભિશ્ચ સમાવૃતઃ માયામેતાં હનિષ્યામિ ત્વત્પ્રસાદાન્ન સંશયઃ
તેમની સાથે, અને યાદવોની વચ્ચે રહી, હું તમારી કૃપાથી આ માયાને નાશ કરીશ — તેમાં કોઈ શંકા નથી.
એવમસ્ત્વિતિ સંહૃષ્ટઃ શક્રસ્ત્રિદશવર્ધનઃ સંદિદેશાગ્રતઃ સોમં યુદ્ધાય શિશિરાયુધમ્
‘જેમ તમે કહો તેમ,’ ઇન્દ્રે આનંદથી કહ્યું, દેવોને વધારનાર, અને સોમ — ઠંડા હથિયારવાળા — ને યુદ્ધ માટે આગળ બોલાવ્યો.
ગચ્છ સોમ સહાયત્વં કુરુ પાશધરસ્ય વૈ અસુરાણાં વિનાશાય જયાર્થં ચ દિવૌકસામ્
‘સોમ, જાઓ અને પાશધારીને મદદ કરો, અસુરોના વિનાશ માટે અને દેવોના વિજય માટે.’
ત્વં મત્તઃ પ્રતિવીર્યશ્ચ જ્યોતિષાં ચેશ્વરેશ્વરઃ ત્વન્મયં સર્વલોકેષુ રસં રસવિદો વિદુઃ
‘તમે મારી બરાબર શક્તિશાળી છો, અને પ્રકાશના દેવોમાં પણ દેવ છો; રસ જાણનાર કહે છે કે દુનિયાના બધા રસ તમારાં છે.’
ક્ષયવૃદ્ધી તવ વ્યક્તે સાગરસ્યેવ મણ્ડલે પરિવર્તસ્યહોરાત્રં કાલં જગતિ યોજયન્
‘તમારા વધ-ઘટ સ્પષ્ટ છે, સમુદ્રના ગોળની જેમ; તમે દિવસ-રાતની ગતિ નક્કી કરો છો, અને જગતમાં સમય જોડો છો.’
લોકચ્છાયામયં લક્ષ્મ તવાઙ્કઃ શશસંનિભઃ ન વિદુઃ સોમ દેવાપિ યે ચ નક્ષત્રયોનયઃ
તમારા શરીર પર ચાંદની જેવો ચિહ્ન છે, જે દુનિયાની છાયાથી બનેલો છે; એ ચિહ્નને દેવતાઓ અને તારાઓમાંથી જન્મેલા પણ ઓળખી શકતા નથી, હે સોમ.
ત્વમાદિત્યપથાદૂર્ધ્વં જ્યોતિષાં ચોપરિ સ્થિતઃ તમઃ પ્રોત્સાર્ય મહસા ભાસયસ્યખિલં જગત્
તમે સૂર્યના માર્ગથી ઉપર અને તમામ પ્રકાશોથી પણ ઉપર સ્થિત છો; તમારી તેજથી અંધકાર દૂર કરીને તમે આખા જગતને પ્રકાશિત કરો છો.
શ્વેતભાનુર્ હિમતનુર્ જ્યોતિષામ્ અધિપઃ શશી અધિકૃત્ કાલયોગાત્મા ઇષ્ટો યજ્ઞરસો ઽવ્યયઃ
શ્વેત પ્રકાશથી ચમકતા, ઠંડા શરીરવાળા, પ્રકાશના સ્વામી, તમે ચંદ્ર છો; સમયના સંયોગના આત્મા તરીકે નિમણૂક થયેલા, યજ્ઞના રસરૂપ, અને અવિનાશી છો.
ઓષધીશઃ ક્રિયાયોનિર્ હરશેખરભાક્તથા શીતાંશુરમૃતાધારશ્ ચપલઃ શ્વેતવાહનઃ
તમે વનસ્પતિઓના સ્વામી, વિધિઓના મૂળ, હરાના શિરો પર શોભતા, ઠંડા કિરણવાળા, અમૃતના ધારક, ચંચળ અને શ્વેત વાહનવાળા છો.
ત્વં કાન્તિઃ કાન્તિવપુષાં ત્વં સોમઃ સોમપાયિનામ્ સૌમ્યસ્ત્વં સર્વભૂતાનાં તિમિરઘ્નસ્ત્વમ્ ઋક્ષરાટ્
તમે તેજવાળાઓમાં તેજ છો, સોમપાન કરનારાઓમાં સોમ છો, સર્વ જીવોમાં સૌમ્ય છો, અંધકારના નાશક અને તારાઓના રાજા છો.
તદ્ગચ્છ ત્વં મહાસેન વરુણેન વરૂથિના શમય ત્વાસુરીં માયાં યયા દહ્યામ સંયુગે
હવે મહાસેન અને વરુણની સેના સાથે જાઓ; એ અસુરોની માયાને શાંત કરો, જેના કારણે અમે યુદ્ધમાં દહાય છીએ.
યન્માં વદસિ યુદ્ધાર્થે દેવરાજ વરપ્રદ એષ વર્ષામિ શિશિરં દૈત્યમાયાપકર્ષણમ્
હે દેવરાજ, વરદાન આપનાર, તમે જે યુદ્ધ માટે મારી પાસે માંગો છો, એ માટે હું હવે ઠંડક વરસાવું છું, જે દૈત્યોની માયા દૂર કરે છે.
એતાન્મચ્છીતનિર્દગ્ધાન્ પશ્ય ત્વં હિમવેષ્ટિતાન્ વિમાયાન્વિમદાંશ્ચૈવ દૈત્યસિંહાન્મહાહવે
મારી ઠંડકથી દહાયેલા, હિમથી ઘેરાયેલા, માયા અને અહંકાર વિનાશ પામેલા એ મહાયુદ્ધમાં દૈત્યસિંહોને જુઓ.
ઇત્યુક્ત્વા તારકાધીશઃ સજલેશઃ શિવોદકૈઃ પ્લાવયામાસ સૈન્યાનિ સુરાણાં શાન્તિવૃદ્ધયે
આ રીતે કહીને, તારાઓના સ્વામી અને જળોના અધિપતિએ, શિવના જળથી દેવોની સેના પર શાંતિ વધારવા માટે પાણી વરસાવ્યું.
તેષાં હિમકરોત્સૃષ્ટાઃ સપાશા હિમવૃષ્ટયઃ વેષ્ટયન્તિ સ્મ તાન્ઘોરાન્ દૈત્યાન્મેઘગણા ઇવ
ચંદ્ર દ્વારા છોડવામાં આવેલી હિમવર્ષા, પાશ સાથે, એ ભયાનક દૈત્યોને મેઘોના સમૂહની જેમ ઘેરી લીધી.