સ રાજરાજઃ શુશુભે યુદ્ધાર્થી નરવાહનઃ ઉક્ષાણમાસ્થિતઃ સંખ્યે સાક્ષાદિવ શિવઃ સ્વયમ્
એ રાજા રાજા, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક, નરવાહન પર સવાર, સંઘર્ષમાં વૃષભ પર બેઠેલા, શિવ સ્વયમ દેખાય છે.
પૂર્વપક્ષઃ સહસ્રાક્ષઃ પિતૃરાજસ્તુ દક્ષિણઃ વરુણઃ પશ્ચિમં પક્ષમ્ ઉત્તરં નરવાહનઃ
પૂર્વ બાજુએ સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર, દક્ષિણ બાજુએ પિતૃરાજ, પશ્ચિમ બાજુએ વરુણ, અને ઉત્તર બાજુએ નરવાહન છે.
ચતુર્ષુ યુક્તાશ્ચત્વારો લોકપાલા મહાબલાઃ સ્વાસુ દિક્ષુ સ્વરક્ષન્ત તસ્ય દેવબલસ્ય તે
ચાર દિશાઓમાં, ચાર મહાબળવાન લોકપાલો પોતાના પોતાના ભાગમાં દેવસેનાનું રક્ષણ કરે છે.
સૂર્યઃ સપ્તાશ્વયુક્તેન રથેનામિતગામિના શ્રિયા જાજ્વલ્યમાનેન દીપ્યમાનૈશ્ચ રશ્મિભિઃ
સૂર્ય સાત ઘોડાઓના રથમાં, અવિરત ગતિથી, તેજ અને પ્રકાશથી ઝળહળતો, તેજસ્વી કિરણો સાથે શોભે છે.
ઉદયાસ્તગચક્રેણ મેરુપર્વતગામિના ત્રિદિવદ્વારચક્રેણ તપતા લોકમવ્યયમ્
ઉદય અને અસ્તના ચક્રથી, મેરુ પર્વત અને સ્વર્ગના દ્વારને પાર કરીને, તે અવિનાશી જગતને તાપે છે.
સહસ્રરશ્મિયુક્તેન ભ્રાજમાનેન તેજસા ચચાર મધ્યે લોકાનાં દ્વાદશાત્મા દિનેશ્વરઃ
સહસ્ર કિરણો અને તેજ સાથે, સૂર્ય, દિવસના સ્વામી, બાર મહિના રૂપે, લોકોમાં વિહરે છે.
સોમઃ શ્વેતહયે ભાતિ સ્યન્દને શીતરશ્મિવાન્ હિમવત્તોયપૂર્ણાભિર્ ભાભિરાહ્લાદયઞ્જગત્
સોમ, સફેદ ઘોડા પર તેજસ્વી, ઠંડા કિરણો સાથે રથમાં ઝળહળે છે; હિમાલયના પાણીથી ભરેલી તેજસ્વી ભાતથી, તે આખા જગતને આનંદ આપે છે.
તમૃક્ષપૂગાનુગતં શિશિરાંશું દ્વિજેશ્વરમ્ શશચ્છાયાઙ્કિતતનું નૈશસ્ય તમસઃ ક્ષયમ્
તે દ્વિજોના સ્વામી, શીતળ કિરણો સાથે, તારાઓના સમૂહ પાછળ ચાલે છે; તેના શરીર પર ચંદ્રમાં રહેલી સસાની છાયાની ઓળખ છે, અને તે રાતના અંધકારને દૂર કરે છે.
જ્યોતિષામીશ્વરં વ્યોમ્નિ રસાનાં રસદં પ્રભુમ્ ઓષધીનાં સહસ્રાણાં નિધાનમમૃતસ્ય ચ
તે આકાશમાં પ્રકાશોના સ્વામી છે, રસ આપનાર છે, અનગણિત ઔષધિઓનો અધિકારી છે, અને અમૃતનો ખજાનો છે.
જગતઃ પ્રથમં ભાગં સૌમ્યં સત્યમયં રથમ્ દદૃશુર્દાનવાઃ સોમં હિમપ્રહરણં સ્થિતમ્
દૈત્યોએ સોમને, હિમથી સજ્જ, જગતના પ્રથમ, શાંત અને સત્યથી ભરેલા ભાગમાં, તેના રથ પર સ્થિત જોઈ લીધો.
યઃ પ્રાણઃ સર્વભૂતાનાં પઞ્ચધા ભિદ્યતે નૃષુ સપ્તધાતુગતો લોકાંસ્ ત્રીન્દધાર ચચાર ચ
જે સર્વ જીવોની પ્રાણશક્તિ છે, જે મનુષ્યોમાં પાંચ ભાગે વહેંચાય છે, તે સાત ધાતુઓમાં પ્રવેશી, ત્રણેય લોકમાં ફર્યો.
યમાહુરગ્નિકર્તારં સર્વપ્રભવમીશ્વરમ્ સપ્તસ્વરગતો યશ્ચ નિત્યં ગીર્ભિરુદીર્યતે
જેને અગ્નિ સર્જનાર, સર્વનું મૂળ અને સ્વામી કહે છે, જે સાત સ્વરમાં વસે છે, અને જે હંમેશા વાણીથી સ્તુતિ પામે છે.
યં વદન્ત્યુત્તમં ભૂતં યં વદન્ત્યશરીરિણમ્ યમાહુરાકાશગમં શીઘ્રગં શબ્દયોગિનમ્
જેને શ્રેષ્ઠ જીવ, શરીર વિનાનો, આકાશમાં વહેતો, ઝડપથી ચાલતો અને અવાજ સાથે જોડાયેલો કહે છે.
સ વાયુઃ સર્વભૂતાયુર્ ઉદ્ભૂતઃ સ્વેન તેજસા વવૌ પ્રવ્યથયન્દૈત્યાન્ પ્રતિલોમં સતોયદઃ
તે વાયુ છે, સર્વ જીવોની આયુ, પોતાના તેજથી ઉત્પન્ન, તેણે વાદળ સામે દૈત્યોને ઉથલાવી, ઝાપટ માર્યું.
મરુતો દિવ્યગન્ધર્વૈર્ વિદ્યાધરગણૈઃ સહ ચિક્રીડુરસિભિઃ શુભ્રૈર્ નિર્મુક્તૈરિવ પન્નગૈઃ
મરુતોએ, દૈવી ગંધર્વો અને વિદ્યાધર સમૂહ સાથે, ચમકતા તલવારોથી રમ્યા, જેમ કે ત્વચા છોડેલા સાપ.
સૃજન્તઃ સર્પપતયસ્ તીવ્રતોયમયં વિષમ્ શરભૂતા દિવીન્દ્રાણાં ચેરુર્વ્યાત્તાનના દિવિ
સાપોના સ્વામીઓ, તીવ્ર પાણીથી ભરેલું ઝેર ઉત્પન્ન કરતા, દેવોમાં ફર્યા, તેમના મોઢા પહોળા ખુલેલા.
પર્વતૈશ્ચ શિલાશૃઙ્ગૈઃ શતશશ્ચૈવ પાદપૈઃ ઉપતસ્થુઃ સુરગણાઃ પ્રહર્તું દાનવં બલમ્
પર્વતો, પથ્થરની ચોટીઓ અને સૈંકડો વૃક્ષો સાથે, દેવોના સમૂહોએ દૈત્યોની સેના પર હુમલો કરવા આગળ વધ્યા.
યઃ સ દેવો હૃષીકેશઃ પદ્મનાભસ્ત્રિવિક્રમઃ યુગાન્તકૃષ્ણવર્ત્માભો વિશ્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ
તે દેવ હૃષીકેશ, પદ્મનાભ, ત્રિવિક્રમ છે, યુગના અંતે અંધકારમય માર્ગ ધરાવનાર, જગતના સ્વામી.
સર્વયોનિઃ સ મધુહા હવ્યભુક્ક્રતુસંસ્થિતઃ ભૂમ્યાપોવ્યોમભૂતાત્મા શ્યામઃ શાન્તિકરો ઽરિહા
તે સર્વ યોનિનો મૂળ છે, મધુનો સંહારક, હવનનો ભોજન કરનાર, યજ્ઞમાં સ્થિત; ભૂમિ, પાણી, આકાશ અને જીવોમાં તેની સત્તા છે; શ્યામ, શાંતિ લાવનાર અને દુશ્મનોનો નાશક છે.
અરિઘ્નમમરાદીનાં ચક્રં ગૃહ્ય ગદાધરઃ અર્કં નાગાદિવોદ્યન્તમ્ ઉદ્યમ્યોત્તમતેજસા
અમરદેવોમાં દુશ્મનોનો સંહારક, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, સર્વોચ્ચ તેજથી, સર્પોમાંથી ઉગતો સૂર્ય ઉંચે ઉઠાવ્યો.
સવ્યેનાલમ્બ્ય મહતીં સર્વાસુરવિનાશિનીમ્ કરેણ કાલીં વપુષા શત્રુકાલપ્રદાં ગદામ્
એણે ડાબા હાથથી મહાન ગદા પકડી, જે સર્વ અસુરોનો નાશ કરે છે, કાળી સ્વરૂપ ધરાવે છે, અને દુશ્મનોના વિનાશનો સમય આપે છે.
અન્યૈર્ભુજૈઃ પ્રદીપ્તાનિ ભુજગારિધ્વજઃ પ્રભુઃ દધારાયુધજાતાનિ શાર્ઙ્ગાદીનિ મહાબલઃ
અન્ય હાથોમાં, સર્પધ્વજવાળા શક્તિશાળી સ્વામી, તેજસ્વી શસ્ત્રો, શારંગ ધનુષ અને અન્ય શસ્ત્રો પકડીને ઊભા રહ્યા.
સ કશ્યપસ્યાત્મભુવં દ્વિજં ભુજગભોજનમ્ પવનાધિકસંપાતં ગગનક્ષોભણં ખગમ્
તે કશ્યપના આત્મભૂ, દ્વિજ, સાપોનો ભોજન કરનાર, પવનથી પણ વધુ ઝડપથી ચાલે છે, અને આકાશને હલાવતો પંખી છે.
ભુજગેન્દ્રેણ વદને નિવિષ્ટેન વિરાજિતમ્ અમૃતારમ્ભનિર્મુક્તં મન્દરાદ્રિમ્ ઇવોચ્છ્રિતમ્
સાપોના રાજાને મોઢામાં રાખીને, અમૃતના આરંભથી મુક્ત, તે ઊંચા મંદર પર્વતની જેમ ઝળહળતો દેખાય છે.
દેવાસુરવિમર્દેષુ બહુશો દૃષ્ટવિક્રમમ્ મહેન્દ્રેણામૃતસ્યાર્થે વજ્રેણ કૃતલક્ષણમ્
દેવો અને અસુરો વચ્ચેના યુદ્ધોમાં, જ્યાં તેની શૌર્ય ઘણીવાર જોવામાં આવી, મહા ઇન્દ્રના વજ્રથી અમૃત મેળવવા માટે તે ચિહ્નિત થયો હતો.
શિખિનં બલિનં ચૈવ તપ્તકુણ્ડલભૂષણમ્ વિચિત્રપત્રવસનં ધાતુમન્તમિવાચલમ્
તે શિખાવાળો, શક્તિશાળી, તપ્ત કુંડલોથી શોભિત, રંગબેરંગી પાંખવાળા વસ્ત્રો પહેરેલો, ખનિજોથી ભરેલા પર્વત જેવો હતો.
સ્ફીતક્રોડાવલમ્બેન શીતાંશુસમતેજસા ભોગિભોગાવસક્તેન મણિરત્નેન ભાસ્વતા
તેની પહોળી અને ઊભી છાતી, ચાંદની જેવો શીતળ તેજ ધરાવતી, સાપના વળાંકોમાં વીંટાયેલ ચમકતા રત્નથી શોભિત હતી.
પક્ષાભ્યાં ચારુપત્રાભ્યામ્ આવૃત્ય દિવિ લીલયા યુગાન્તે સેન્દ્રચાપાભ્યાં તોયદાભ્યામિવામ્બરમ્
તેની બે સુંદર પાંખોથી, રમતમાં આકાશને ઢાંકી દીધું, જેમ યુગના અંતે ઇન્દ્રધનુષ અને વાદળો આકાશને આવરી લે છે.
નીલલોહિતપીતાભિઃ પતાકાભિરલંકૃતમ્ કેતુવેષપ્રતિચ્છન્નં મહાકાયનિકેતનમ્
નીલ, લાલ અને પીળા ધ્વજોથી સજ્જ, ધ્વજરૂપે છુપાયેલ, મહા કાયાના નિવાસસ્થાન જેવો હતો.
અરુણાવરજં શ્રીમાન્ આરુહ્ય સમરે વિભુઃ સુવર્ણવર્ણવપુષા સુપર્ણં ખેચરોત્તમમ્
અરુણના નાના ભાઈ, તેજસ્વી ભગવાન, યુદ્ધમાં સુપર્ણ પર આરૂઢ થયા, જેનું શરીર સોનાની જેમ ઝળહળતું હતું.