પ્રવૃત્તધર્માઃ સંવૃત્તા લોકા મુદિતમાનસાઃ વિષ્ણોર્દત્તપ્રતિજ્ઞસ્ય શ્રુત્વારિનિધને ગિરમ્
ધર્મમાં સ્થિર થયેલા લોકોએ આનંદ અનુભવ્યો; વિષ્ણુએ શત્રુના વિનાશની પ્રતિજ્ઞા આપી તે સાંભળીને સૌ હર્ષિત થયા.
તતો ઽભયં વિષ્ણુવચઃ શ્રુત્વા દૈત્યાશ્ચ દાનવાઃ ઉદ્યોગં વિપુલં ચક્રુર્ યુદ્ધાય વિજયાય ચ
પછી વિષ્ણુના નિર્ભયતા આપતા વચન સાંભળી, દૈત્ય અને દાનવોએ યુદ્ધ અને વિજય માટે વિશાળ તૈયારી કરી.
મયસ્તુ કાઞ્ચનમયં ત્રિનલ્વાયતમક્ષયમ્ ચતુશ્ચક્રં સુવિપુલં સુકલ્પિતમહાયુગમ્
મારે માટે સુવર્ણથી બનેલો, ત્રણ અડધ યોજન લાંબો, ક્યારેય ન નાશ પામે એવો, ચાર વિશાળ ચકરાવાળો અને સુંદર રીતે તૈયાર કરાયેલો મહાન જૂઆવાળો રથ હતો.
કિઙ્કિણીજાલનિર્ઘોષં દ્વીપિચર્મપરિષ્કૃતમ્ રુચિરં રત્નજાલૈશ્ચ હેમજાલૈશ્ચ શોભિતમ્
તે રથમાં ઘંટીઓની ઝણઝણાટ ગૂંજતી હતી, વાઘ અને ચિત્તાની ચામડીથી શોભિત, રત્નોના જાળ અને સોનાના જાળથી તેજસ્વી લાગતો હતો.
ઈહામૃગગણાકીર્ણં પક્ષિપઙ્ક્તિવિરાજિતમ્ દિવ્યાસ્ત્રતૂણીરધરં પયોધરવિનાદિતમ્
તે રથ ચિતલના ટોળાંથી ભરેલું, પક્ષીઓની પંક્તિઓથી શોભિત, દૈવી તીરોની તૂણીથી સજ્જ અને મેઘગર્જના જેવી ધ્વનિથી ગૂંજતું હતું.
સ્વક્ષં રથવરોદારં સૂપસ્થં ગગનોપમમ્ ગદાપરિઘસમ્પૂર્ણં મૂર્તિમન્તમિવાર્ણવમ્
તેના પોતાનાં ધુરા વિશાળ અને ઉદાર હતા, યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલા અને આકાશ જેવાં લાગતા; તેમાં ગદા અને લોખંડનાં પરીઘોથી ભરપૂર, જાણે સાકાર સાગર હોય એવું લાગતું.
હેમકેયૂરવલયં સ્વર્ણમણ્ડલકૂબરમ્ સપતાકધ્વજોપેતં સાદિત્યમિવ મન્દરમ્
તે રથ સોનાની કાંગડી અને કંગણોથી શોભિત, સોનાના ગોળ હબવાળું, ધ્વજ અને પટાકાઓથી સજ્જ, જાણે મંદર પર્વત પરનો સૂર્ય હોય એવું લાગતું.
ગજેન્દ્રાભોગવપુષં ક્વચિત્કેસરિવર્ચસમ્ યુક્તમૃક્ષસહસ્રેણ સમૃદ્ધામ્બુદનાદિતમ્
કેટલાક સ્થળે તે રથ હાથીના સ્વામી જેવું દેખાતું, સિંહની કાંતિથી ઝળહળતું, હજાર રીંછો જોડાયેલા અને ભરપૂર મેઘ જેવી ગર્જના કરતું હતું.
દીપ્તમાકાશગં દિવ્યં રથં પરરથારુજમ્ અધ્યતિષ્ઠદ્રણાકાઙ્ક્ષી મેરું દીપ્ત ઇવાંશુમાન્
તે તેજસ્વી, આકાશમાં જતું, દૈવી રથ, દુશ્મનના રથોને તોડી નાખે એવું, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક વીર દ્વારા આરૂઢ થયું, જાણે મેરુ પર્વત પર સૂર્ય ઝળહળતો હોય.
તારમુત્ક્રોશવિસ્તારં સર્વં હેમમયં રથમ્ શૈલાકારમસંબાધં નીલાઞ્જનચયોપમમ્
આ આખું રથ સોનાનું, પહાડ જેટલું વિશાળ, પહોળું અને દૂર સુધી ફેલાયેલું, અવરોધરહિત અને કાજળના ગાઢ ઢગલા જેવું લાગતું હતું.
કાર્ષ્ણાયસમયં દિવ્યં લોહેષાબદ્ધકૂબરમ્ તિમિરોદ્ગારિકિરણં ગર્જન્તમિવ તોયદમ્
તે રથ કાળાં લોખંડથી બનેલું, દૈવી, લોખંડના હબવાળું, ઉગતા અંધકાર જેવી કિરણો છટકાવતું અને વરસાદી વાદળ જેવી ગર્જના કરતું હતું.
લોહજાલેન મહતા સગવાક્ષેણ દંશિતમ્ આયસૈઃ પરિઘૈઃ પૂર્ણં ક્ષેપણીયૈશ્ચ મુદ્ગરૈઃ
તે રથ મોટા લોખંડના જાળથી ઢંકાયેલું, બારીવાળું, લોખંડના પરીઘો અને ફેંકી શકાય એવી મુદગરોથી ભરેલું હતું.
પ્રાસૈઃ પાશૈશ્ચ વિતતૈર્ અસંયુક્તૈશ્ચ કણ્ટકૈઃ શોભિતં ત્રાસયાનૈશ્ચ તોમરૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ
તે રથ ભાલાં અને ફાંસીઓથી વિખેરાયેલું, જોડાયેલા નહીં એવા કાંટાઓથી, ભયાનક તીરો અને પરશુઓથી શોભિત હતું.
ઉદ્યન્તં દ્વિષતાં હેતોર્ દ્વિતીયમિવ મન્દરમ્ યુક્તં ખરસહસ્રેણ સો ઽધ્યારોહદ્રથોત્તમમ્
દુશ્મનોના વિનાશ માટે ઊભું થયેલું, જાણે બીજું મંદર પર્વત હોય, હજાર ગધેડાં જોડાયેલા, તેણે એ શ્રેષ્ઠ રથ પર આરોહણ કર્યું.
વિરોચનસ્તુ સંક્રુદ્ધો ગદાપાણિરવસ્થિતઃ પ્રમુખે તસ્ય સૈન્યસ્ય દીપ્તશૃઙ્ગ ઇવાચલઃ
વિરોચન ક્રોધથી ભરેલો, ગદા હાથમાં લઈને પોતાની સેના સામે, તેજસ્વી શિખરવાળા પર્વત જેવો ઊભો રહ્યો.
યુક્તં રથસહસ્રેણ હયગ્રીવસ્તુ દાનવઃ સ્યન્દનં વાહયામાસ સપત્નાનીકમર્દનઃ
હયગ્રીવ નામનો દાનવ, હજાર રથો જોડાયેલા, દુશ્મનના દળને ચકનાચૂર કરવા માટે પોતાનું રથ હંકારતો હતો.
વ્યાયતં કિષ્કુસાહસ્રં ધનુર્વિસ્ફારયન્મહત્ વરાહઃ પ્રમુખે તસ્થૌ સપ્રરોહ ઇવાચલઃ
વરાહ આગળ ઊભો રહ્યો, હજાર કડીઓવાળું વિશાળ ધનુષ્ય ખેંચતો, જાણે પર્વત પર નવા અંકુરો ફૂટ્યા હોય.
ખરસ્તુ વિક્ષરન્દર્પાન્ નેત્રાભ્યાં રોષજં જલમ્ સ્ફુરદ્દન્તોષ્ઠનયનઃ સઙ્ગ્રામં સો ઽભ્યકાઙ્ક્ષત
ગધેડો ગર્વથી છલકાતો, આંખોમાં રોષથી પાણી છલકાવતો, દાંત, હોઠ અને આંખો ફફડતાં, યુદ્ધની આતુરતા રાખતો હતો.
ત્વષ્ટા ત્વષ્ટગજં ઘોરં યાનમાસ્થાય દાનવઃ વ્યૂહિતું દાનવવ્યૂહં પરિચક્રામ વીર્યવાન્
તવષ્ટા નામનો પરાક્રમી દાનવ, ભયાનક અને ખાસ બનાવેલા હાથી પર ચડીને, દાનવોની સેના ગોઠવવા માટે ફરતો હતો.
વિપ્રચિત્તિસુતઃ શ્વેતઃ શ્વેતકુણ્ડલભૂષણઃ શ્વેતશૈલપ્રતીકાશો યુદ્ધાયાભિમુખે સ્થિતઃ
વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર શ્વેત, સફેદ કુંડળોથી શોભિત, સફેદ પર્વત જેવો દેખાતો, યુદ્ધ માટે સામેથી ઊભો રહ્યો.
અરિષ્ટો બલિપુત્રશ્ચ વરિષ્ઠો ઽદ્રિશિલાયુધઃ યુદ્ધાયાભિમુખસ્તસ્થૌ ધરાધરવિકમ્પનઃ
અરિષ્ટ, બલિના પુત્ર અને પર્વતશિલા હથિયાર તરીકે વાપરવામાં સૌથી શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધ માટે સામસામે ઊભો રહ્યો, તેની હાજરીથી ધરા અને પર્વતો ધ્રુજી ઉઠ્યા.
કિશોરસ્ત્વતિસંહર્ષાત્ કિશોર ઇતિ ચોદિતઃ સબલા દાનવાશ્ચૈવ સંનહ્યન્તે યથાક્રમમ્
કિશોર ખૂબ આનંદથી 'કિશોર' તરીકે ઓળખાયો; અને દાનવો પોતાના સૈન્ય સાથે ક્રમબદ્ધ રીતે તૈયાર થયા.
અભવદ્દૈત્યસૈન્યસ્ય મધ્યે રવિરિવોદિતઃ લમ્બસ્તુ નવમેઘાભઃ પ્રલમ્બામ્બરભૂષણઃ
દાનવોની સેના વચ્ચે લંબા ઉગતા સૂર્ય જેવો દેખાયો, નવાં વાદળ જેવો રંગ અને અંધારા વસ્ત્રોથી શોભતો હતો.
દૈત્યવ્યૂહગતો ભાતિ સનીહાર ઇવાંશુમાન્ સ્વર્ભાનુરાસ્યયોધી તુ દશનોષ્ઠેક્ષણાયુધઃ
સ્વર્ભાનુ દૈત્યોની વ્યૂહરચનામાં પ્રવેશી ધૂંધમાં સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો, તેના મોઢા, દાંત, હોઠ અને આંખોમાં હથિયારો લઈને યુદ્ધ માટે તૈયાર હતો.
હસંસ્તિષ્ઠતિ દૈત્યાનાં પ્રમુખે સ મહાગ્રહઃ અન્યે હયગતાસ્તત્ર ગજસ્કન્ધગતાઃ પરે
એ મહાગ્રહ દૈત્યોની સામે ઊભો રહીને હસતો હતો; બીજા કેટલાક ઘોડા પર, તો કેટલાક હાથીની પીઠ પર બેઠેલા હતા.
સિંહવ્યાઘ્રગતાશ્ચાન્યે વરાહર્ક્ષેષુ ચાપરે કેચિત્ખરોષ્ટ્રયાતારઃ કેચિચ્છ્વાપદવાહનાઃ
કેટલાક સિંહ અને વાઘ પર, તો કેટલાક વનદૂમડા અને રીંછ પર, કેટલાક ગધેડા અને ઊંટ પર, તો કેટલાક જંગલી પ્રાણીઓ પર સવાર હતા.
પત્તિનસ્ત્વપરે દૈત્યા ભીષણા વિકૃતાનનાઃ એકપાદાર્ધપાદાશ્ચ નનૃતુર્યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ
બીજા દૈત્યો પગપાળા, ભયાનક અને વિકૃત ચહેરાવાળા હતા; કેટલાક એક પગવાળા, તો કેટલાક અડધા પગવાળા, અને તેઓ યુદ્ધની ઇચ્છાથી નૃત્ય કરતા હતા.
આસ્ફોટયન્તો બહવઃ ક્ષ્વેડન્તશ્ચ તથા પરે હૃષ્ટશાર્દૂલનિર્ઘોષા નેદુર્દાનવપુંગવાઃ
ઘણાએ હાથ તાળી મારી, તો બીજા ઘોંઘાટ કરતા; દાનવોના મુખ્યોએ ઉત્સાહિત વાઘના ગર્જનાની જેમ ભયાનક અવાજ કર્યો.
તે ગદાપરિઘૈરુગ્રૈઃ શિલામુસલપાણયઃ બાહુભિઃ પરિઘાકારૈસ્ તર્જયન્તિ સ્મ દેવતાઃ
તેઓ ઉગ્ર ગદા અને લોખંડના મુગડા, પથ્થર અને મસલાથી સજ્જ હતા, અને પોતાના હાથો વડે પણ દેવતાઓને ધમકી આપતા હતા.
પાશૈઃ પ્રાસૈશ્ચ પરિઘૈસ્ તોમરાઙ્કુશપટ્ટિશૈઃ ચિક્રીડુસ્તે શતઘ્નીભિઃ શતધારૈશ્ચ મુદ્ગરૈઃ
તેઓ ફાંસ, ભાલા, મુગડા, ભાલા, કાંટા અને કટારીઓથી રમતા, તેમજ શતઘ્ની અને અનેક ધારવાળા મુગડા વડે પણ રમતા હતા.