તથૈકમતિથિં કૃત્વા શ્રાદ્ધદઃ સ્વયમેવ તુ ચકાર મન્ત્રવચ્છ્રાદ્ધં સ્મરન્પિતૃપરાયણઃ
એ જ રીતે, એકને અતિથિ બનાવીને, શ્રાદ્ધ કરનાર પોતે જ મંત્રોચ્ચાર સાથે શ્રાદ્ધ કર્યું અને પિતાની ભક્તિથી સ્મરણ કરતાં રહ્યા.
વિના ગવા વત્સકો ઽપિ ગુરવે વિનિવેદિતઃ વ્યાઘ્રેણ નિહતા ધેનુર્ વત્સો ઽયં પ્રતિગૃહ્યતામ્
ગાય ન હોવાથી, ગુરુને વાછરડો અર્પણ કર્યો હતો. જ્યારે વાછરડીની ગાયને વાઘે મારી નાખી, ત્યારે કહેવામાં આવ્યું: 'આ વાછરડો સ્વીકારો.'
એવં સા ભક્ષિતા ધેનુઃ સપ્તભિસ્તૈસ્તપોધનૈઃ વૈદિકં બલમાશ્રિત્ય ક્રૂરે કર્મણિ નિર્ભયાઃ
આ રીતે, એ ધેનુનો ભક્ષણ થયો; પણ એ સાત તપસ્વીઓએ વૈદિક શક્તિનો આધાર લઈને, એ ક્રૂર કર્મમાં નિર્ભય રહ્યા.
તતઃ કાલાવકૃષ્ટાસ્તે વ્યાધા દાશપુરે ઽભવન્ જાતિસ્મરત્વં પ્રાપ્તાસ્તે પિતૃભાવેન ભાવિતાઃ
પછી, સમયના પ્રવાહે, એ બધા વ્યાધ તરીકે દશપુરમાં જન્મ્યા, અને પિતૃભક્તિથી પ્રેરિત થઈને, ભૂતકાળના જન્મોની યાદ સાથે જન્મ્યા.
યત્કૃતં ક્રૂરકર્માપિ શ્રાદ્ધરૂપેણ તૈસ્તદા તેન તે ભવને જાતા વ્યાધાનાં ક્રૂરકર્મિણામ્
શ્રાદ્ધરૂપે જે ક્રૂર કર્મ કર્યું હતું, તેના કારણે, તેઓ ક્રૂર કર્મ કરનારા વ્યાધોના ઘરમાં જન્મ્યા.
પિતૄણાં ચૈવ માહાત્મ્યાજ્ જાતા જાતિસ્મરાસ્તુ તે તે તુ વૈરાગ્યયોગેન આસ્થાયાનશનં પુનઃ
પિતૃઓની મહિમાથી, તેઓ જન્મજાત સ્મૃતિ ધરાવતા થયા; અને વૈરાગ્ય તથા યોગના માર્ગે ફરીથી ઉપવાસ આરંભ્યો.
જાતિસ્મરાઃ સપ્ત જાતા મૃગાઃ કાલઞ્જરે ગિરૌ નીલકણ્ઠસ્ય પુરતઃ પિતૃભાવાનુભાવિતાઃ
એ સાતે, ભૂતકાળની સ્મૃતિ સાથે, કાલંજર પર્વત પર, નીલકંઠના સમક્ષ, મૃગ તરીકે જન્મ્યા, પિતૃભક્તિથી પ્રેરિત થઈને.
તત્રાપિ જ્ઞાનવૈરાગ્યાત્ પ્રાણાનુત્સૃજ્ય ધર્મતઃ લોકૈર્ અવેક્ષ્યમાણાસ્તે તીર્થાન્તે ઽનશનેન તુ
ત્યાં પણ, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી, તેમણે ધર્મપૂર્વક પ્રાણ ત્યાગ્યા, લોકો જોઈ રહ્યા હતા, તીર્થયાત્રાના અંતે ઉપવાસ કરીને.
માનસે ચક્રવાકાસ્તે સંજાતાઃ સપ્ત યોગિનઃ નામતઃ કર્મતઃ સર્વાઞ્ છૃણુધ્વં દ્વિજસત્તમાઃ
માનસ સરોવરમા, એ સાતે ચક્રવાક પક્ષી બન્યા, નામથી અને કર્મથી યોગી હતા; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, હવે તેમનાં નામો સાંભળો.
સુમનાઃ કુમુદઃ શુદ્ધશ્ છિદ્રદર્શી સુનેત્રકઃ સુનેત્રશ્ચાંશુમાંશ્ચૈવ સપ્તૈતે યોગપારગાઃ
સુમન, કુમુદ, શુદ્ધ, છિદ્રદર્શન, સુનેત્રક, સુનેત્ર અને અંશુમાન—આ સાતે યોગમાં પારંગત હતા.
યોગભ્રષ્ટાસ્ત્રયસ્તેષાં બભ્રમુશ્ ચાલ્પચેતનાઃ દૃષ્ટ્વા વિભ્રાજમાનં તમ્ ઉદ્યાને સ્ત્રીભિરન્વિતમ્
એમાંથી ત્રણ યોગમાંથી વિખૂટા પડ્યા અને ઓછી બુદ્ધિથી ફરતા રહ્યા, બગીચામાં તેજસ્વી એવા એકને સ્ત્રીઓ સાથે જોઈને.
ક્રીડન્તં વિવિધૈર્ભાવૈર્ મહાબલપરાક્રમમ્ પઞ્ચાલાન્વયસમ્ભૂતં પ્રભૂતબલવાહનમ્
વિવિધ રીતે રમતા, મહાન બળ અને પરાક્રમ ધરાવતા, પંચાલ વંશમાં જન્મેલા, ઘણાં બળ અને વાહન ધરાવતા હતા.
રાજ્યકામો ઽભવચ્ચૈકસ્ તેષાં મધ્યે જલૌકસામ્ પિતૃવર્તી ચ યો વિપ્રઃ શ્રાદ્ધકૃત્ પિતૃવત્સલઃ
એ જલચર વચ્ચે, એક રાજયની ઇચ્છા ધરાવતો થયો; અને પિતૃભક્તિથી શ્રાદ્ધ કરનાર બ્રાહ્મણ પિતાને પુત્ર સમાન પ્રેમ કરતો હતો.
અપરૌ મન્ત્રિણૌ દૃષ્ટ્વા પ્રભૂતબલવાહનૌ મન્ત્રિત્વે ચક્રતુશ્ચેચ્છામ્ અસ્મિન્મર્ત્યે દ્વિજોત્તમાઃ
બાકી બે, જેને ઘણું બળ અને વાહન હતું, તેને જોઈને, પોતાની ઇચ્છાથી મનત્રી બન્યા, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
તન્મધ્યે યે તુ નિષ્કામાસ્ તે બભૂવુર્ દ્વિજોત્તમાઃ વિભ્રાજપુત્રસ્ત્વેકો ઽભૂદ્ બ્રહ્મદત્ત ઇતિ સ્મૃતઃ
એમાં જે નિષ્કામી હતા, તેઓ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બન્યા; અને વિભ્રાજનો પુત્ર એક બ્રહ્મદત્ત તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
મન્ત્રિપુત્રૌ તથા ચોભૌ કણ્ડરીકસુબાલકૌ બ્રહ્મદત્તો ઽભિષિક્તઃ સન્ પુરોહિતવિપશ્ચિતા
મંત્રીઓના બે પુત્રો કંડરીક અને સુબાલક હતા; બ્રહ્મદત્તને રાજા તરીકે અભિષેક કરવામાં આવ્યો અને વિદ્વાન પુરોહિત સલાહકાર બન્યો.
પઞ્ચાલરાજો વિક્રાન્તઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ યોગવિત્સર્વજન્તૂનાં રુતવેત્તાભવત્તદા
પાંચાલ દેશના રાજા બહુ પરાક્રમી હતા, બધા શાસ્ત્રોમાં નિષ્ણાત, સર્વ જીવોમાં યોગના જ્ઞાનમાં પારંગત અને તેમની ભાષા સમજવામાં પણ nipuN હતા.
તસ્ય રાજ્ઞો ઽભવદ્ભાર્યા દેવલસ્યાત્મજા શુભા સંનતિર્નામ વિખ્યાતા કપિલા યાભવત્પુરા
આ રાજાની પત્ની દેવલની પુત્રી હતી, સુંદર અને પ્રસિદ્ધ, જેમનું નામ સંનતિ હતું, જેઓ પહેલાં કપિલા તરીકે ઓળખાતી હતી.
પિતૃકાર્યે નિયુક્તત્વાદ્ અભવદ્બ્રહ્મવાદિની તયા ચકાર સહિતઃ સ રાજ્યં રાજનન્દનઃ
પિતૃકર્મમાં નિમગ્ન હોવાથી, તે બ્રહ્મવિદ્યા બોલતી બની; અને તેના સાથે રાજાના પુત્રએ રાજ્ય ચલાવ્યું.
કદાચિદુદ્યાનગતસ્ તયા સહ સ પાર્થિવઃ દદર્શ કીટમિથુનમ્ અનઙ્ગકલહાકુલમ્
એક વખત રાજા બગીચામાં તેની સાથે ગયો હતો ત્યારે તેણે પ્રેમના ઝઘડામાં ઉલઝાયેલા બે કીટોને જોયા.
પિપીલિકામનુનયન્ પરિતઃ કીટકામુકઃ પઞ્ચબાણાભિતપ્તાઙ્ગઃ સગદ્ગદમુવાચ હ
કીટનો પુરુષ પાંખી, ચારે બાજુ પિપળીકાને અનુસરી રહ્યો હતો, પ્રેમના પાંચ બાણોથી દઝળી ગયો હતો અને કંપતી વાણીમાં બોલ્યો.
ન ત્વયા સદૃશી લોકે કામિની વિદ્યતે ક્વચિત્ મધ્યક્ષામાતિજઘના બૃહદ્વક્ષો ઽભિગામિની
દુનિયામાં તારી જેવી પ્રેમિકા ક્યાંય નથી; તું કમરથી પાતળી, મોટા નિતંબવાળી, પહોળા છાતીવાળી અને આગળ વધતી છે.
સુવર્ણવર્ણા સુશ્રોણી મઞ્જૂક્તા ચારુહાસિની સુલક્ષ્યનેત્રરસના ગુડશર્કરવત્સલા
સુવર્ણ જેવી કાંતિ, સુંદર નિતંબવાળી, મોહક માળાથી શોભાયમાન, આકર્ષક હાસ્યવાળી, સુંદર આંખો અને જીભવાળી, ગુડ અને ખાંડ જેવી મીઠી વસ્તુઓને ગમતી.
ભોક્ષ્યસે મયિ ભુક્તે ત્વં સ્નાસિ સ્નાતે તથા મયિ પ્રોષિતે સતિ દીના ત્વં ક્રુદ્ધે ઽપિ ભયચઞ્ચલા
હું ખાઉં ત્યારે તું પણ ખાય છે, હું સ્નાન કરું ત્યારે તું પણ કરે છે; હું દૂર જાઉં ત્યારે તું દુ:ખી થાય છે, અને હું ગુસ્સે થઈ જાઉં ત્યારે પણ તું ડરીને ચંચળ બની જાય છે.
કિમર્થં વદ કલ્યાણિ સરોષવદના સ્થિતા સા તમાહ સકોપા તુ કિમ્ આલપસિ માં શઠ
હે કલ્યાણી, મને કહો, તું ગુસ્સાવાળું ચહેરું લઈને કેમ ઊભી છે? ત્યારે તે પણ ગુસ્સાથી બોલી: હે કપટી, તું મને કેમ બોલાવે છે?
ત્વયા મોદકચૂર્ણં તુ માં વિહાય વિનેષ્યતા પ્રદત્તં સમતિક્રાન્તે દિને ઽન્યસ્યાઃ સમન્મથ
તમે મને મોઢકાનું ચૂર્ણ આપ્યું, પછી મને છોડી દીધું અને આખો દિવસ બીજાની સાથે વિતાવ્યો, કામથી ઉશ્કેરાઈને.
ત્વત્સાદૃશ્યાન્મયા દત્તમ્ અન્યસ્યૈ વરવર્ણિનિ તદેકમપરાધં મે ક્ષન્તુમર્હસિ ભામિનિ
હે સુંદર રંગવાળી, તે મારી જેવી લાગતી હતી એટલે મેં તેને આપ્યું; હે તેજસ્વિ, મારા આ એક ગુનાહને માફ કરી દે.
નૈતદેવં કરિષ્યામિ પુનઃ ક્વાપીહ સુવ્રતે સ્પૃશામિ પાદૌ સત્યેન પ્રસીદ પ્રણતસ્ય મે
હે સદ્ગુણે, હવે હું આવું ક્યારેય પણ ક્યાંય નહીં કરું; હું સાચા દિલથી તારા પગ સ્પર્શું છું—મારે પર દયા રાખજે, હું તને વંદન કરું છું.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા સા પ્રસન્નાભવત્તતઃ આત્માનમ્ અર્પયામાસ મોહનાય પિપીલિકા
આ શબ્દો સાંભળીને તે પ્રસન્ન થઈ ગઈ અને પછી પિપળીકાએ પોતાને મોહન માટે અર્પણ કરી દીધું.
બ્રહ્મદત્તો ઽપ્યશેષં તં જ્ઞાત્વા વિસ્મયમ્ આગમત્ સર્વસત્ત્વરુતજ્ઞત્વાત્ પ્રસાદાચ્ ચક્રપાણિનઃ
બ્રહ્મદત્તે આ બધું જાણીને આશ્ચર્યમાં પડી ગયો, કારણ કે તેને સર્વ જીવોની ભાષા સમજવાની કૃપા ચક્રધારી ભગવાને આપી હતી.