તપસા તેજસા ચૈવ વર્ચસા નિયમેન ચ સદૃશીમાત્મનો દેવીં સમર્થાં લોકસર્જને
તપ, તેજ, કાંતિ અને નિયમથી, બ્રહ્માએ પોતાના સમાન, જગતની સર્જનશક્તિ ધરાવતી દેવીની રચના કરી.
તયા સમાહિતસ્તત્ર રેમે બ્રહ્મા તપશ્ચરન્ તતો જગાદ ત્રિપદાં ગાયત્રીં વેદપૂજિતામ્
તે દેવી સાથે એકાગ્ર થઈ, બ્રહ્મા તપસ્યામાં આનંદ પામતો રહ્યો; ત્યારબાદ તેણે વેદોમાં પૂજિત ગાયત્રીના ત્રણ પગલાં ઉચ્ચાર્યા.
સૃજન્પ્રજાનાં પતયઃ સાગરાંશ્ચાસૃજદ્વિભુઃ અપરાંશ્ચૈવ ચતુરો વેદાન્ગાયત્રિસંભવાન્
પ્રજાપતિઓ અને સાગરોની રચના કરીને, તે મહાન બ્રહ્માએ ગાયત્રીમાંથી જન્મેલા ચાર વેદો પણ ઉત્પન્ન કર્યા.
આત્મનઃ સદૃશાન્પુત્રાન્ અસૃજદ્વૈ પિતામહઃ વિશ્વે પ્રજાનાં પતયો યેભ્યો લોકા વિનિઃસૃતાઃ
પિતામહે પોતાને સમાન પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જે સર્વ પ્રજાઓના સ્વામી બન્યા અને જેમના દ્વારા બધા લોકોએ જન્મ લીધો.
વિશ્વેશં પ્રથમં તાવન્ મહાતાપસમાત્મજમ્ સર્વમન્ત્રહિતં પુણ્યં નામ્ના ધર્મં સ સૃષ્ટવાન્
સૌપ્રથમ, તેણે મહાન તપસ્વી અને સર્વ મંત્રોથી યુક્ત, ધર્મ નામે પોતાના પુત્ર વિશ્વેશનું સર્જન કર્યું.
દક્ષં મરીચિમત્રિં ચ પુલસ્ત્યં પુલહં ક્રતુમ્ વસિષ્ઠં ગૌતમં ચૈવ ભૃગુમઙ્ગિરસં મનુમ્
દક્ષ, મરીચિ, અત્રિ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ, વસિષ્ઠ, ગૌતમ, ભૃગુ, અંગિરસ અને મનુ.
અથૈવાદ્ભુતમિત્યેતે જ્ઞેયાઃ પૈતામહર્ષયઃ ત્રયોદશગુણં ધર્મમ્ આલભન્ત મહર્ષયઃ
આ બધા અજોડ પિતૃમુનિઓ તરીકે જાણીતા છે; મહર્ષિઓએ ત્રયોદશધર્મને સ્વીકાર્યો.
અદિતિર્દિતિર્દનુઃ કાલા અનાયુઃ સિંહિકા મુનિઃ તામ્રા ક્રોધાથ સુરતા વિનતા કદ્રુરેવ ચ
અદિતિ, દિતિ, દનુ, કાળ, અનાયુ, સિંહિકા, મુનિ, તામ્રા, ક્રોધા, સુરતા, વિનતા અને કદ્રૂ.
દક્ષસ્યાપત્યમેતા વૈ કન્યા દ્વાદશ પાર્થિવ મરીચેઃ કશ્યપઃ પુત્રસ્ તપસા નિર્મિતઃ કિલ
હે રાજન, દક્ષની આ બાર કન્યાઓ છે; મરીચિના પુત્ર કશ્યપ તપથી જન્મ્યા હતા.
તસ્મૈ કન્યા દ્વાદશાન્યા દક્ષસ્તાઃ પ્રદદૌ તદા નક્ષત્રાણિ ચ સોમાય તદા વૈ દત્તવાનૃષિઃ
દક્ષએ એ બાર કન્યાઓ કશ્યપને આપી; અને ઋષિએ એ સમયે ચંદ્રને નક્ષત્રો આપ્યા.
રોહિણ્યાદીનિ સર્વાણિ પુણ્યાનિ રવિનન્દન લક્ષ્મીર્મરુત્વતી સાધ્યા વિશ્વેશા ચ મતા શુભા
રોહિણીથી શરૂ કરીને સર્વ પવિત્ર નક્ષત્રો, હે રવિપુત્ર, લક્ષ્મી, મરુત્વતી, સાધ્યા અને શુભ વિશ્વેશા ગણાય છે.
દેવી સરસ્વતી ચૈવ બ્રહ્મણા નિર્મિતાઃ પુરા એતાઃ પઞ્ચ વરિષ્ઠા વૈ સુરશ્રેષ્ઠાય પાર્થિવ
દેવી સરસ્વતી પણ પૂર્વે બ્રહ્માથી ઉત્પન્ન થઈ હતી; હે રાજન, આ પાંચેય દેવોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
દત્તા ભદ્રાય ધર્માય બ્રહ્મણા દૃષ્ટકર્મણા યા તુ રૂપવતી પત્ની બ્રહ્મણઃ કામરૂપિણી
સુંદર રૂપાળી અને શુભ ગુણોવાળી પત્ની, જે ધર્મમય હતી અને ઈચ્છાએ જેવું રૂપ ધારણ કરી શકતી, એવી સ્ત્રી બ્રહ્માજીએ, સર્વ કર્મોને જાણનારા, શુભ કાર્ય માટે આપી.
સુરભિઃ સા હિતા ભૂત્વા બ્રહ્માણં સમુપસ્થિતા તતસ્તામગમદ્બ્રહ્મા મૈથુનં લોકપૂજિતઃ
એ સ્ત્રીનું નામ સુરભિ હતું, અને તે બ્રહ્માજી માટે શુભ અને કલ્યાણકારી બની, પછી લોકોએ પૂજ્ય એવા બ્રહ્માજીએ સુરભિ સાથે સંયોગ કર્યો.
લોકસર્જનહેતુજ્ઞો ગવામર્થાય સત્તમઃ જજ્ઞિરે ચ સુતાસ્તસ્યાં વિપુલા ધૂમસંનિભાઃ
સૃષ્ટિની રચનાનું કારણ જાણનારા અને ગાયોના કલ્યાણ માટે, શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માજીથી સુરભિમાંથી ધૂમ્રવર્ણ અને વિશાળ પુત્રો જન્મ્યા.
નક્તસંધ્યાભ્રસંકાશાઃ પ્રાદહંસ્તિગ્મતેજસઃ તે રુદન્તો દ્રવન્તશ્ચ ગર્હયન્તઃ પિતામહમ્
એ પુત્રો રાત્રિ અને સંધ્યાના મેઘ જેવાં કાળા, તીવ્ર તેજવાળા, રડતા, દોડતા અને પિતામહ બ્રહ્માને દોષારોપણ કરતા હતા.
રોદનાદ્રવણાચ્ચૈવ રુદ્રા ઇતિ તતઃ સ્મૃતાઃ નિરૃતિશ્ચૈવ શંભુર્વૈ તૃતીયશ્ચાપરાજિતઃ
રડવાને અને દોડવાને કારણે તેઓ 'રુદ્ર' તરીકે ઓળખાયા; નિૃતિ, શંભુ અને અપરાજિત એમ ત્રીજા હતા.
મૃગવ્યાધઃ કપર્દી ચ દહનો ઽથેશ્વરશ્ચ વૈ અહિર્બુધ્ન્યશ્ચ ભગવાન્ કપાલી ચાપિ પિઙ્ગલઃ
મૃગવ્યાધ, કપર્દી, દહન, ઈશ્વર, અહિર્બુધ્ન્ય, ભગવાન કપાલી અને પીંગળ પણ તેમાં સામેલ હતા.
સેનાનીશ્ચ મહાતેજા રુદ્રાસ્ત્વેકાદશ સ્મૃતાઃ તસ્યામેવ સુરભ્યાં ચ ગાવો યજ્ઞેશ્વરાશ્ચ વૈ
મહાન તેજવાળા સેના પ્રમુખો, એ અગિયાર રુદ્ર તરીકે જાણીતા છે; અને સુરભિમાંથી ગાયો અને યજ્ઞના સ્વામી પણ જન્મ્યા.
પ્રકૃષ્ટાશ્ચ તથા માયાઃ સુરભ્યાઃ પશવો ઽક્ષરાઃ અજાશ્ચૈવ તુ હંસાશ્ચ તથૈવામૃતમુત્તમમ્
સુરભિમાંથી ઉત્તમ શક્તિઓ, અવિનાશી પશુઓ, બકરાં, હંસ અને શ્રેષ્ઠ અમૃત પણ પ્રગટ્યાં.
ઓષધ્યઃ પ્રવરાયાશ્ચ સુરસ્યાસ્તાઃ સમુત્થિતાઃ ધર્માલ્લક્ષ્મીસ્તથા કામં સાધ્યા સાધ્યાન્વ્યજાયત
મહાન સુરસા માંથી શ્રેષ્ઠ ઔષધિઓ ઉત્પન્ન થઈ; ધર્મમાંથી લક્ષ્મી અને કામ, અને સાધ્યા માંથી સાધ્ય દેવતાઓ જન્મ્યા.
ભવં ચ પ્રભવં ચૈવ હીશં ચાસુરહં તથા અરુણં ચારુણિં ચૈવ વિશ્વાવસુબલધ્રુવૌ
ભવ, પ્રભવ, ઈશ, અસુરવિનાશક, અરુણ, આરુણી, વિશ્વાવસુ, બલ અને ધ્રુવ.
હવિષ્યં ચ વિતાનં ચ વિધાનશમિતાવપિ વત્સરં ચૈવ ભૂતિં ચ સર્વાસુરનિષૂદનમ્
હવિષ્ય, વિતાન, વિધાન, શમિત, વત્સર, ભૂતિ અને સર્વ અસુરોનો વિનાશક.
સુપર્વાણં બૃહત્કાન્તિઃ સાધ્યા લોકનમસ્કૃતાઃ વાસવાનુગતા દેવી જનયામાસ વૈ સુરાન્
સુપર્વાણ, બૃહત્કાંતિ, લોકોથી પૂજિત સાધ્ય દેવતાઓ, અને વાસવના અનુસરણમાં રહેનારી દેવીએ દેવતાઓને જન્મ આપ્યો.
વરં વૈ પ્રથમં દેવં દ્વિતીયં ધ્રુવમવ્યયમ્ વિશ્વાવસું તૃતીયં ચ ચતુર્થં સોમમીશ્વરમ્
પ્રથમ વર, બીજું અવિનાશી ધ્રુવ, ત્રીજું વિશ્વાવસુ અને ચોથું સોમ ઈશ્વર જન્મ્યા.
તતો ઽનુરૂપમાયં ચ યમસ્તસ્માદનન્તરમ્ સપ્તમં ચ તથા વાયુમ્ અષ્ટમં નિરૃતિં વસુમ્
પછી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, યમ જન્મ્યા; સાતમો વાયુ, આઠમો નિૃતિ અને વસુઓ થયા.
ધર્મસ્યાપત્યમ્ એતદ્વૈ સુદેવ્યાં સમજાયત વિશ્વે દેવાશ્ચ વિશ્વાયાં ધર્માજ્જાતા ઇતિ શ્રુતિઃ
ધર્મના આ સંતાન સુદેવીમાંથી જન્મ્યા; અને વિશ્વાદેવીમાંથી પણ ધર્મથી વિશ્વેદેવો ઉત્પન્ન થયા, એમ શ્રુતિ કહે છે.
દક્ષશ્ચૈવ મહાબાહુઃ પુષ્કરસ્વન એવ ચ ચાક્ષુષસ્તુ મનુશ્ચૈવ તથા મધુમહોરગૌ
મહાબાહુ દક્ષ, પુષ્કરસ્વન, ચાક્ષુષ મનુ, તથા મધુ અને મહાન અહિ (સર્પ) જન્મ્યા.
વિશ્રાન્તકવપુર્બાલો વિષ્કમ્ભશ્ચ મહાયશાઃ ગરુડશ્ચાતિસત્ત્વૌજા ભાસ્કરપ્રતિમદ્યુતિઃ
વિશ્રાંતક, આરામથી ભરેલો યુવાન, મહાપ્રસિદ્ધ વિશ્કંભ, અતિશય બળ અને તેજવાળા, સૂર્ય સમાન પ્રકાશવાળા ગરુડ જન્મ્યા.
વિશ્વાન્દેવાન્દેવમાતા વિશ્વેશાજનયત્ સુતાન્ મરુત્વતી મરુત્વતો દેવાનજનયત્સુતાન્
વિશ્વેદેવોની માતાએ વિશ્વેદેવોને જન્મ આપ્યા; અને મરુત્વતીએ મરુતના પુત્ર દેવતાઓને જન્મ આપ્યા.