વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ કર્કોટકધનંજયૌ એલામુખઃ કાલિયશ્ચ મહાપદ્મશ્ચ વીર્યવાન્
વાસુકિ, તક્ષક, કર્કોટક, ધનંજય, એલામુખ, કાળિય અને શક્તિશાળી મહાપદ્મ—
સહસ્રશીર્ષા નાગો વૈ હેમતાલધ્વજઃ પ્રભુઃ શેષો ઽનન્તો મહાભાગો દુષ્પ્રકમ્પ્યઃ પ્રકમ્પિતઃ
હજારો માથાવાળો નાગ, સોનાના ધ્વજવાળો પ્રભુ, શેષ, અનંત, મહાભાગ્યશાળી અને અડગ પણ, તે પણ ધ્રુજતો હતો.
દીપ્તાન્યન્તર્જલસ્થાનિ પૃથિવીધરણાનિ ચ તદા ક્રુદ્ધેન મહતા કમ્પિતાનિ સમન્તતઃ
પૃથ્વીને આધાર આપનારા અને જળની અંદર રહેનારા તેજસ્વી પર્વતો, એ બધાં ક્રોધિત મહાન દ્વારા ચારે બાજુ ધ્રુજાવી દેવામાં આવ્યા.
નાગાસ્તેજોધરાશ્ચાપિ પાતાલતલચારિણઃ હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યસ્ તદા સંસ્પૃષ્ટવાન્મહીમ્
તેજ ધરાવતા અને પાતાળમાં ફરતા એ નાગો, ત્યારે હિરણ્યકશિપુ દૈત્યએ પૃથ્વીને સ્પર્શ કરી.
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ ક્રોધાદ્ વારાહ ઇવ પૂર્વજઃ નદી ભાગીરથી ચૈવ સરયૂઃ કૌશિકી તથા
કરોડથી હોઠ દબાવી, વરાહ જેવો ગુસ્સે ભરેલો મોટાભાઈ; ભગીરથી, સરયૂ અને કૌશિકી નદીઓ પણ ત્યાં હતી.
યમુના ત્વથ કાવેરી કૃષ્ણવેણા ચ નિમ્નગા સુવેણા ચ મહાભાગા નદી ગોદાવરી તથા
પછી યમુના, કાવેરી, કૃષ્ણવેણા, ઊંડા વહેતા સુવેણા અને મહાન ગોદાવરી નદી પણ આવી.
ચર્મણ્વતી ચ સિન્ધુશ્ચ તથા નદનદીપતિઃ કમલપ્રભવશ્ચૈવ શોણો મણિનિભોદકઃ
ચર્મણ્વતી, સિંધુ અને નદીઓના રાજા; કમલપ્રભવ અને મણિ જેવું પાણી ધરાવતી શોણા નદી પણ હતી.
નર્મદા શુભતોયા ચ તથા વેત્રવતી નદી ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા તથા પૂર્વસરસ્વતી
પવિત્ર પાણીવાળી નર્મદા, વેટ્રવતી, ગાયોથી ભરેલી ગોમતી અને પ્રાચીન સરસ્વતી નદી પણ આવી.
મહી કાલમહી ચૈવ તમસા પુષ્પવાહિની જમ્બૂદ્વીપં રત્નવટં સર્વરત્નોપશોભિતમ્
મહી, કાલમહી, પુષ્પ વહાવતી તમસા, જંબુદ્વીપ, સર્વ પ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન રત્નવટ પણ હતા.
સુવર્ણપ્રકટં ચૈવ સુવર્ણાકરમણ્ડિતમ્ મહાનદં ચ લૌહિત્યં શૈલકાનનશોભિતમ્
સુવર્ણથી ચમકતું અને સુવર્ણ ખાણોથી શોભાયમાન સુવર્ણપ્રકટ, મહાન લૌહિત્ય નદી, પર્વતો અને વનોથી સુશોભિત હતી.
પત્તનં કોશકરણમ્ ઋષિવીરજનાકરમ્ માગધાશ્ચ મહાગ્રામા મુણ્ડાઃ શુઙ્ગાસ્તથૈવ ચ
પટ્ટણ શહેર, ખજાનો, ઋષિ અને વીરોએ વસેલું; માગધોના મોટા ગામો, મુંડા અને શુંગા લોકો પણ હતા.
સુહ્મા મલ્લા વિદેહાશ્ચ માલવાઃ કાશિકોસલાઃ ભવનં વૈનતેયસ્ય દૈત્યેન્દ્રેણાભિકમ્પિતમ્
સુહ્મ, મલ્લ, વિદેહ, માલવ, કાશી-કોસલ; અને ગરુડનું નિવાસસ્થાન, જે દૈત્યરાજા દ્વારા હલાવાયું હતું.
કૈલાસશિખરાકારં યત્કૃતં વિશ્વકર્મણા રક્તતોયો મહાભીમો લૌહિત્યો નામ સાગરઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલું, કૈલાસ શિખર જેવું; લાલ પાણીવાળો, અત્યંત ભયાનક લૌહિત્ય નામે સાગર હતો.
ઉદયશ્ચ મહાશૈલ ઉચ્છ્રિતઃ શતયોજનમ્ સુવર્ણવેદિકઃ શ્રીમાન્ મેઘપઙ્ક્તિનિષેવિતઃ
મહાન ઉદય પર્વત, જે શતયોજન ઊંચો ઊભો છે; સુવર્ણની વેદિકા, તેજસ્વી અને મેઘોની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલો.
ભ્રાજમાનો ઽર્કસદૃશૈર્ જાતરૂપમયૈર્દ્રુમૈઃ શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ
સૂર્ય જેવાં તેજવાળા, સોનાથી બનેલા વૃક્ષો; શાલ, તાળ, તમાલ અને ફૂલોવાળા કર્ણિકાર વૃક્ષો પણ હતા.
અયોમુખશ્ચ વિખ્યાતઃ પર્વતો ધાતુમણ્ડિતઃ તમાલવનગન્ધશ્ચ પર્વતો મલયઃ શુભઃ
પ્રસિદ્ધ આયોમુખ પર્વત, ધાતુઓથી શોભાયમાન; સુગંધિત તમાલવન ધરાવતો શુભ મલય પર્વત પણ હતો.
સુરાષ્ટ્રાશ્ચ સબાહ્લીકાઃ શૂરાભીરાસ્તથૈવ ચ ભોજાઃ પાણ્ડ્યાશ્ચ વઙ્ગાશ્ચ કલિઙ્ગાસ્તામ્રલિપ્તકાઃ
સૌરાષ્ટ્ર અને બાહ્લીક, શૂરવીર અભીર, ભોજ, પાંડ્ય, વંગ, કલિંગ અને તામ્રલિપ્તક પણ હતા.
તથૈવૌણ્ડ્રાશ્ચ પૌણ્ડ્રાશ્ચ વામચૂડાઃ સકેરલાઃ ક્ષોભિતાસ્તેન દૈત્યેન સદેવાશ્ચાપ્સરોગણાઃ
એ જ રીતે ઉણ્ડ્ર, પૌણ્ડ્ર, વામચૂડા અને કેરળના લોકો; એ દૈત્યથી બધાં, દેવો અને અપ્સરાઓ સાથે, હલાઈ ગયા.
અગસ્ત્યભવનં ચૈવ યદગમ્યં કૃતં પુરા સિદ્ધચારણસંઘશ્ચ વિપ્રકીર્ણં મનોહરમ્
અગસ્ત્યનું નિવાસ, જે પહેલાં અપ્રાપ્ય હતું; સિદ્ધ અને ચારણોની મંડળી, વિખેરાયેલી અને મનોહર હતી.
વિચિત્રનાનાવિહગં સુપુષ્પિતમહાદ્રુમમ્ જાતરૂપમયૈઃ શૃઙ્ગૈર્ અપ્સરોગણનાદિતમ્
વિવિધ અદભૂત પક્ષીઓથી ભરેલું, મહાન ફૂલોવાળા વૃક્ષો; સોનાના શિખરો અને અપ્સરાઓના ગાનથી ગુંજતું.
ગિરિપુષ્પિતકશ્ચૈવ લક્ષ્મીવાન્પ્રિયદર્શનઃ ઉત્થિતઃ સાગરં ભિત્ત્વા વિશ્રામશ્ચન્દ્રસૂર્યયોઃ રરાજ સુમહાશૃઙ્ગૈર્ ગગનં વિલિખન્નિવ
ગિરિપુષ્પિતક પર્વત, ધન્ય અને સૌમ્ય; સાગરને ભેદી ઊભો, ચંદ્રસૂર્યને આરામ આપતો, મહાન શિખરો સાથે આકાશને ખંજવાળતો.
ચન્દ્રસૂર્યાંશુસંકાશૈઃ સાગરામ્બુસમાવૃતૈઃ વિદ્યુત્વાન્સર્વતઃ શ્રીમાન્ આયતઃ શતયોજનમ્
ચંદ્રસૂર્યની કિરણો જેવો તેજ, સાગરના પાણીથી ઘેરાયેલો; સર્વત્ર વીજળીથી શોભાયમાન, શતયોજન સુધી વિસ્તરેલો.
વિદ્યુતાં યત્ર સંપાતા નિપાત્યન્તે નગોત્તમે ઋષભઃ પર્વતશ્ચૈવ શ્રીમાન્વૃષભસંજ્ઞિતઃ
જ્યાં વીજળીના ચમકારા ઊંચા પર્વત પર પડતા હોય છે, ત્યાં ઋષભ નામે પ્રસિદ્ધ અને તેજસ્વી પર્વત ઊભો છે.
કુઞ્જરઃ પર્વતઃ શ્રીમાન્ યત્રાગસ્ત્યગૃહં શુભમ્ વિશાલાક્ષશ્ચ દુર્ધર્ષઃ સર્પાણામાલયઃ પુરી
ત્યાં સુંદર કુઞ્જર નામનો પર્વત છે, જ્યાં અગસ્ત્યનું પવિત્ર નિવાસસ્થાન આવેલું છે; એ પહોળી આંખોવાળો અને ભયાનક છે, અને એ સાપોનું વસવાટ સ્થાનરૂપ શહેર છે.
તથા ભોગવતી ચાપિ દૈત્યેન્દ્રેણાભિકમ્પિતા મહાસેનો ગિરિશ્ચૈવ પારિયાત્રશ્ચ પર્વતઃ
એ જ રીતે, દૈત્યરાજા દ્વારા હલાવાયેલી ભોગવતી નગરી, મહાસેન પર્વત અને પારિયાત્ર નામનો પર્વત પણ છે.
ચક્રવાંશ્ચ ગિરિશ્રેષ્ઠો વારાહશ્ચૈવ પર્વતઃ પ્રાગ્જ્યૌતિષપુરં ચાપિ જાતરૂપમયં શુભમ્
ચક્રવાન નામનો શ્રેષ્ઠ પર્વત, વરાહ પર્વત અને તેજસ્વી, સુવર્ણથી બનેલું પ્રાગ્જ્યોતિષપુર પણ ત્યાં છે.
યસ્મિન્વસતિ દુષ્ટાત્મા નરકો નામ દાનવઃ મેઘશ્ચ પર્વતશ્રેષ્ઠો મેઘગમ્ભીરનિઃસ્વનઃ
જેમાં દુષ્ટહૃદય દાનવ નરક વસે છે; મેઘ નામનો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ પર્વત છે, જે ઘનગર્ભી ગર્જના સાથે ગૂંજતો રહે છે.
ષષ્ટિસ્તત્ર સહસ્રાણિ પર્વતાનાં દ્વિજોત્તમાઃ તરુણાદિત્યસંકાશો મેરુસ્તત્ર મહાગિરિઃ
અહીં, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, સાઠ હજાર પર્વતો છે; અને મેરુ મહાપર્વત ત્યાં યુવાન સૂર્ય જેવી કાંતિથી તેજે છે.
યક્ષરાક્ષસગન્ધર્વૈર્ નિત્યં સેવિતકંદરઃ હેમગર્ભો મહાશૈલસ્ તથા હેમસખો ગિરિઃ
એના ગુફાઓમાં યક્ષ, રાક્ષસ અને ગંધર્વો હંમેશા આવે છે; હેમગર્ભ મહાપર્વત અને હેમસખા પર્વત પણ ત્યાં છે.
કૈલાસશ્ચૈવ શૈલેન્દ્રો દાનવેન્દ્રેણ કમ્પિતઃ હેમપુષ્કરસંછન્નં તેન વૈખાનસં સરઃ
કૈલાસ પર્વત, પર્વતોમાં રાજા, દાનવરાજા દ્વારા હલાવવામાં આવ્યો હતો; ત્યાં હેમપુષ્પોથી ઢંકાયેલું વૈખાનસ સરોવર પણ છે.