વિક્રોશન્તિ ચ ગમ્ભીરા ધૂમયન્તિ જ્વલન્તિ ચ પ્રતિમાઃ સર્વદેવાનાં વેદયન્તિ મહદ્ભયમ્
ઘેરા અવાજવાળી દેવમૂર્તિઓ રડતી, ધૂમ્રપાન કરતી અને જ્વલતી; બધા દેવતાઓની મૂર્તિઓમાં મોટું ભય દેખાતું.
આરણ્યૈઃ સહ સંસૃષ્ટા ગ્રામ્યાશ્ચ મૃગપક્ષિણઃ ચક્રુઃ સુભૈરવં તત્ર મહાયુદ્ધમુપસ્થિતમ્
જંગલના અને ઘરેલુ પ્રાણી-પંખીઓ મળીને ભયાનક અવાજો કરતા, કારણ કે મહાયુદ્ધ નજીક આવી રહ્યું હતું.
નદ્યશ્ચ પ્રતિકૂલાનિ વહન્તિ કલુષોદકાઃ ન પ્રકાશન્તિ ચ દિશો રક્તરેણુસમાકુલાઃ
નદીઓ ઉલટી દિશામાં વહેતી અને ગંદું પાણી લાવતી; દિશાઓ લાલ ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ હતી, દેખાતી નહોતી.
વાનસ્પત્યો ન પૂજ્યન્તે પૂજનાર્હાઃ કથંચન વાયુવેગેન હન્યન્તે ભજ્યન્તે પ્રણમન્તિ ચ
જંગલના વૃક્ષો પૂજનીય હોવા છતાં કોઈએ તેમની પૂજા કરી નહીં; પવનના જોરથી તેઓ તૂટી, વળી અને ઝૂકી પડ્યા.
યદા ચ સર્વભૂતાનાં છાયા ન પરિવર્તતે અપરાહ્ણગતે સૂર્યે લોકાનાં યુગસંક્ષયે
જ્યારે બધા જીવજંતુઓની છાંયાં બદલાતી નથી, અને સૂર્ય બપોર પછી પણ, યુગના અંતે, એ જ રહે છે—
તદા હિરણ્યકશિપોર્ દૈત્યસ્યોપરિ વેશ્મનઃ ભાણ્ડાગારાયુધાગારે નિવિષ્ટમભવન્મધુ
ત્યારે હિરણ્યકશિપુના મહેલમાં, ભંડાર અને શસ્ત્રાગારમાં મધ દેખાયું.
અસુરાણાં વિનાશાય સુરાણાં વિજયાય ચ દૃશ્યન્તે વિવિધોત્પાતા ઘોરા ઘોરનિદર્શનાઃ
અસુરોના વિનાશ અને દેવતાઓના વિજય માટે અનેક ભયાનક, ભયજનક અપશકુન દેખાયા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો ઘોરોત્પાતાઃ સમુત્થિતાઃ દૈત્યેન્દ્રસ્ય વિનાશાય દૃશ્યન્તે કાલનિર્મિતાઃ
આ અને બીજા અનેક ભયાનક અપશકુન, સમય દ્વારા સર્જાયેલા, દૈત્યરાજના વિનાશ માટે દેખાયા.
મેદિન્યાં કમ્પમાનાયાં દૈત્યેન્દ્રેણ મહાત્મના મહીધરા નાગગણા નિપેતુરમિતૌજસઃ
પૃથ્વી કંપતી હતી ત્યારે મહાન આત્માવાળા દૈત્યરાજે મહાપર્વતો અને પ્રચંડ શક્તિવાળા નાગોને પાડી દીધા.
વિષજ્વાલાકુલૈર્વક્ત્રૈર્ વિમુઞ્ચન્તો હુતાશનમ્ ચતુઃશીર્ષાઃ પઞ્ચશીર્ષાઃ સપ્તશીર્ષાશ્ચ પન્નગાઃ
ચાર, પાંચ અને સાત માથાવાળા નાગો, જેમના મોઢામાં ઝેર અને અગ્નિ જ્વલતી હતી, તેઓ અગ્નિ ઉગાળી રહ્યા હતા.
વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ કર્કોટકધનંજયૌ એલામુખઃ કાલિયશ્ચ મહાપદ્મશ્ચ વીર્યવાન્
વાસુકિ, તક્ષક, કર્કોટક, ધનંજય, એલામુખ, કાળિય અને શક્તિશાળી મહાપદ્મ—
સહસ્રશીર્ષા નાગો વૈ હેમતાલધ્વજઃ પ્રભુઃ શેષો ઽનન્તો મહાભાગો દુષ્પ્રકમ્પ્યઃ પ્રકમ્પિતઃ
હજારો માથાવાળો નાગ, સોનાના ધ્વજવાળો પ્રભુ, શેષ, અનંત, મહાભાગ્યશાળી અને અડગ પણ, તે પણ ધ્રુજતો હતો.
દીપ્તાન્યન્તર્જલસ્થાનિ પૃથિવીધરણાનિ ચ તદા ક્રુદ્ધેન મહતા કમ્પિતાનિ સમન્તતઃ
પૃથ્વીને આધાર આપનારા અને જળની અંદર રહેનારા તેજસ્વી પર્વતો, એ બધાં ક્રોધિત મહાન દ્વારા ચારે બાજુ ધ્રુજાવી દેવામાં આવ્યા.
નાગાસ્તેજોધરાશ્ચાપિ પાતાલતલચારિણઃ હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યસ્ તદા સંસ્પૃષ્ટવાન્મહીમ્
તેજ ધરાવતા અને પાતાળમાં ફરતા એ નાગો, ત્યારે હિરણ્યકશિપુ દૈત્યએ પૃથ્વીને સ્પર્શ કરી.
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ ક્રોધાદ્ વારાહ ઇવ પૂર્વજઃ નદી ભાગીરથી ચૈવ સરયૂઃ કૌશિકી તથા
કરોડથી હોઠ દબાવી, વરાહ જેવો ગુસ્સે ભરેલો મોટાભાઈ; ભગીરથી, સરયૂ અને કૌશિકી નદીઓ પણ ત્યાં હતી.
યમુના ત્વથ કાવેરી કૃષ્ણવેણા ચ નિમ્નગા સુવેણા ચ મહાભાગા નદી ગોદાવરી તથા
પછી યમુના, કાવેરી, કૃષ્ણવેણા, ઊંડા વહેતા સુવેણા અને મહાન ગોદાવરી નદી પણ આવી.
ચર્મણ્વતી ચ સિન્ધુશ્ચ તથા નદનદીપતિઃ કમલપ્રભવશ્ચૈવ શોણો મણિનિભોદકઃ
ચર્મણ્વતી, સિંધુ અને નદીઓના રાજા; કમલપ્રભવ અને મણિ જેવું પાણી ધરાવતી શોણા નદી પણ હતી.
નર્મદા શુભતોયા ચ તથા વેત્રવતી નદી ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા તથા પૂર્વસરસ્વતી
પવિત્ર પાણીવાળી નર્મદા, વેટ્રવતી, ગાયોથી ભરેલી ગોમતી અને પ્રાચીન સરસ્વતી નદી પણ આવી.
મહી કાલમહી ચૈવ તમસા પુષ્પવાહિની જમ્બૂદ્વીપં રત્નવટં સર્વરત્નોપશોભિતમ્
મહી, કાલમહી, પુષ્પ વહાવતી તમસા, જંબુદ્વીપ, સર્વ પ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન રત્નવટ પણ હતા.
સુવર્ણપ્રકટં ચૈવ સુવર્ણાકરમણ્ડિતમ્ મહાનદં ચ લૌહિત્યં શૈલકાનનશોભિતમ્
સુવર્ણથી ચમકતું અને સુવર્ણ ખાણોથી શોભાયમાન સુવર્ણપ્રકટ, મહાન લૌહિત્ય નદી, પર્વતો અને વનોથી સુશોભિત હતી.
પત્તનં કોશકરણમ્ ઋષિવીરજનાકરમ્ માગધાશ્ચ મહાગ્રામા મુણ્ડાઃ શુઙ્ગાસ્તથૈવ ચ
પટ્ટણ શહેર, ખજાનો, ઋષિ અને વીરોએ વસેલું; માગધોના મોટા ગામો, મુંડા અને શુંગા લોકો પણ હતા.
સુહ્મા મલ્લા વિદેહાશ્ચ માલવાઃ કાશિકોસલાઃ ભવનં વૈનતેયસ્ય દૈત્યેન્દ્રેણાભિકમ્પિતમ્
સુહ્મ, મલ્લ, વિદેહ, માલવ, કાશી-કોસલ; અને ગરુડનું નિવાસસ્થાન, જે દૈત્યરાજા દ્વારા હલાવાયું હતું.
કૈલાસશિખરાકારં યત્કૃતં વિશ્વકર્મણા રક્તતોયો મહાભીમો લૌહિત્યો નામ સાગરઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલું, કૈલાસ શિખર જેવું; લાલ પાણીવાળો, અત્યંત ભયાનક લૌહિત્ય નામે સાગર હતો.
ઉદયશ્ચ મહાશૈલ ઉચ્છ્રિતઃ શતયોજનમ્ સુવર્ણવેદિકઃ શ્રીમાન્ મેઘપઙ્ક્તિનિષેવિતઃ
મહાન ઉદય પર્વત, જે શતયોજન ઊંચો ઊભો છે; સુવર્ણની વેદિકા, તેજસ્વી અને મેઘોની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલો.
ભ્રાજમાનો ઽર્કસદૃશૈર્ જાતરૂપમયૈર્દ્રુમૈઃ શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ
સૂર્ય જેવાં તેજવાળા, સોનાથી બનેલા વૃક્ષો; શાલ, તાળ, તમાલ અને ફૂલોવાળા કર્ણિકાર વૃક્ષો પણ હતા.
અયોમુખશ્ચ વિખ્યાતઃ પર્વતો ધાતુમણ્ડિતઃ તમાલવનગન્ધશ્ચ પર્વતો મલયઃ શુભઃ
પ્રસિદ્ધ આયોમુખ પર્વત, ધાતુઓથી શોભાયમાન; સુગંધિત તમાલવન ધરાવતો શુભ મલય પર્વત પણ હતો.
સુરાષ્ટ્રાશ્ચ સબાહ્લીકાઃ શૂરાભીરાસ્તથૈવ ચ ભોજાઃ પાણ્ડ્યાશ્ચ વઙ્ગાશ્ચ કલિઙ્ગાસ્તામ્રલિપ્તકાઃ
સૌરાષ્ટ્ર અને બાહ્લીક, શૂરવીર અભીર, ભોજ, પાંડ્ય, વંગ, કલિંગ અને તામ્રલિપ્તક પણ હતા.
તથૈવૌણ્ડ્રાશ્ચ પૌણ્ડ્રાશ્ચ વામચૂડાઃ સકેરલાઃ ક્ષોભિતાસ્તેન દૈત્યેન સદેવાશ્ચાપ્સરોગણાઃ
એ જ રીતે ઉણ્ડ્ર, પૌણ્ડ્ર, વામચૂડા અને કેરળના લોકો; એ દૈત્યથી બધાં, દેવો અને અપ્સરાઓ સાથે, હલાઈ ગયા.
અગસ્ત્યભવનં ચૈવ યદગમ્યં કૃતં પુરા સિદ્ધચારણસંઘશ્ચ વિપ્રકીર્ણં મનોહરમ્
અગસ્ત્યનું નિવાસ, જે પહેલાં અપ્રાપ્ય હતું; સિદ્ધ અને ચારણોની મંડળી, વિખેરાયેલી અને મનોહર હતી.
વિચિત્રનાનાવિહગં સુપુષ્પિતમહાદ્રુમમ્ જાતરૂપમયૈઃ શૃઙ્ગૈર્ અપ્સરોગણનાદિતમ્
વિવિધ અદભૂત પક્ષીઓથી ભરેલું, મહાન ફૂલોવાળા વૃક્ષો; સોનાના શિખરો અને અપ્સરાઓના ગાનથી ગુંજતું.