વિવર્ણતાં ચ ભગવાન્ ગતો દિવિ દિવાકરઃ કૃષ્ણં કબન્ધં ચ તથા લક્ષ્યતે સુમહદ્દિવિ
આકાશમાં ભગવાન સૂર્યનું તેજ ફિક્કું પડી ગયું અને ત્યાં એક વિશાળ કાળું, ધડ વિના શરીર પણ દેખાયું.
અમુઞ્ચચ્ચાર્ચિષાં વૃન્દં ભૂમિવૃત્તિર્ વિભાવસુઃ ગગનસ્થશ્ચ ભગવાન્ અભીક્ષ્ણં પરિદૃશ્યતે
ભૂમિની આસપાસ અગ્નિદેવે જ્વાળાઓનો સમૂહ છોડ્યો અને ભગવાન વારંવાર આકાશમાં દેખાતા રહ્યા.
સપ્ત ધૂમ્રનિભા ઘોરાઃ સૂર્યા દિવિ સમુત્થિતાઃ સોમસ્ય ગગનસ્થસ્ય ગ્રહાસ્તિષ્ઠન્તિ શૃઙ્ગગાઃ
સાત ભયાનક, ધૂમ્રવર્ણના સૂર્યો આકાશમાં ઉગ્યા અને ચાંદ્રમાને ઘેરીને શૃંગવાળા ગ્રહો ઊભા રહ્યા.
વામે તુ દક્ષિણે ચૈવ સ્થિતૌ શુક્રબૃહસ્પતી શનૈશ્ચરો લોહિતાઙ્ગો જ્વલનાઙ્ગસમદ્યુતિઃ
ડાબી અને જમણી બાજુએ શુક્ર અને બૃહસ્પતિ ઊભા હતા; શનિ અને મંગળ અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતા ત્યાં હાજર હતા.
સમં સમધિરોહન્તઃ સર્વે તે ગગનેચરાઃ શૃઙ્ગાણિ શનકૈર્ઘોરા યુગાન્તાવર્તિનો ગ્રહાઃ
આ બધા ભયાનક અને યુગના અંતના સંકેતરૂપ ગ્રહો ધીમે ધીમે શૃંગ પર એકસાથે ચડી ગયા.
ચન્દ્રમાશ્ચ સનક્ષત્રૈર્ ગ્રહૈઃ સહ તમોનુદઃ ચરાચરવિનાશાય રોહિણીં નાભ્યનન્દત
ચાંદ્રમા, પોતાના નક્ષત્રો અને ગ્રહો સાથે, અંધકાર દૂર કરનાર હોવા છતાં, ચાલતા અને અચલ જગતના વિનાશ માટે, રોહિણીને અનુકૂળ રહ્યો નહીં.
ગૃહીતો રાહુણા ચન્દ્ર ઉલ્કાભિરભિહન્યતે ઉલ્કાઃ પ્રજ્વલિતાશ્ચન્દ્રે વિચરન્તિ યથાસુખમ્
રાહુએ ચાંદ્રને પકડી લીધો અને તેજસ્વી ઉલ્કાઓએ તેને આઘાત કર્યો; અગ્નિ જેવી ઉલ્કાઓ ચાંદ્ર પર મનમાની રીતે ફરતી હતી.
દેવાનામપિ યો દેવઃ સો ઽપ્યવર્ષત શોણિતમ્ અપતન્ગગનાદુલ્કા વિદ્યુદ્રૂપા મહાસ્વનાઃ
દેવતાઓના દેવ પણ લાલ લોહી વરસાવતો હતો; આકાશમાંથી વીજળી જેવી અને ભયાનક અવાજ કરતી ઉલ્કાઓ પડતી હતી.
અકાલે ચ દ્રુમાઃ સર્વે પુષ્પન્તિ ચ ફલન્તિ ચ લતાશ્ચ સફલાઃ સર્વા યે ચાહુર્દૈત્યનાશનમ્
અસમયે બધા વૃક્ષો ફૂલી ઉઠ્યા અને ફળ આપ્યા, બધી વેલીઓ પણ ફળથી ભરાઈ ગઈ—આ બધું દૈત્યોના વિનાશના સંકેતો કહેવાય છે.
ફલૈઃ ફલાન્યજાયન્ત પુષ્પૈઃ પુષ્પં તથૈવ ચ ઉન્મીલન્તિ નિમીલન્તિ હસન્તિ ચ રુદન્તિ ચ
ફળમાંથી બીજું ફળ ઉત્પન્ન થતું હતું, ફૂલોમાંથી વધુ ફૂલો ફૂટતા; ક્યારેક ખીલે, ક્યારેક મુંદાય, ક્યારેક હસે, તો ક્યારેક રડે.
વિક્રોશન્તિ ચ ગમ્ભીરા ધૂમયન્તિ જ્વલન્તિ ચ પ્રતિમાઃ સર્વદેવાનાં વેદયન્તિ મહદ્ભયમ્
ઘેરા અવાજવાળી દેવમૂર્તિઓ રડતી, ધૂમ્રપાન કરતી અને જ્વલતી; બધા દેવતાઓની મૂર્તિઓમાં મોટું ભય દેખાતું.
આરણ્યૈઃ સહ સંસૃષ્ટા ગ્રામ્યાશ્ચ મૃગપક્ષિણઃ ચક્રુઃ સુભૈરવં તત્ર મહાયુદ્ધમુપસ્થિતમ્
જંગલના અને ઘરેલુ પ્રાણી-પંખીઓ મળીને ભયાનક અવાજો કરતા, કારણ કે મહાયુદ્ધ નજીક આવી રહ્યું હતું.
નદ્યશ્ચ પ્રતિકૂલાનિ વહન્તિ કલુષોદકાઃ ન પ્રકાશન્તિ ચ દિશો રક્તરેણુસમાકુલાઃ
નદીઓ ઉલટી દિશામાં વહેતી અને ગંદું પાણી લાવતી; દિશાઓ લાલ ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ હતી, દેખાતી નહોતી.
વાનસ્પત્યો ન પૂજ્યન્તે પૂજનાર્હાઃ કથંચન વાયુવેગેન હન્યન્તે ભજ્યન્તે પ્રણમન્તિ ચ
જંગલના વૃક્ષો પૂજનીય હોવા છતાં કોઈએ તેમની પૂજા કરી નહીં; પવનના જોરથી તેઓ તૂટી, વળી અને ઝૂકી પડ્યા.
યદા ચ સર્વભૂતાનાં છાયા ન પરિવર્તતે અપરાહ્ણગતે સૂર્યે લોકાનાં યુગસંક્ષયે
જ્યારે બધા જીવજંતુઓની છાંયાં બદલાતી નથી, અને સૂર્ય બપોર પછી પણ, યુગના અંતે, એ જ રહે છે—
તદા હિરણ્યકશિપોર્ દૈત્યસ્યોપરિ વેશ્મનઃ ભાણ્ડાગારાયુધાગારે નિવિષ્ટમભવન્મધુ
ત્યારે હિરણ્યકશિપુના મહેલમાં, ભંડાર અને શસ્ત્રાગારમાં મધ દેખાયું.
અસુરાણાં વિનાશાય સુરાણાં વિજયાય ચ દૃશ્યન્તે વિવિધોત્પાતા ઘોરા ઘોરનિદર્શનાઃ
અસુરોના વિનાશ અને દેવતાઓના વિજય માટે અનેક ભયાનક, ભયજનક અપશકુન દેખાયા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો ઘોરોત્પાતાઃ સમુત્થિતાઃ દૈત્યેન્દ્રસ્ય વિનાશાય દૃશ્યન્તે કાલનિર્મિતાઃ
આ અને બીજા અનેક ભયાનક અપશકુન, સમય દ્વારા સર્જાયેલા, દૈત્યરાજના વિનાશ માટે દેખાયા.
મેદિન્યાં કમ્પમાનાયાં દૈત્યેન્દ્રેણ મહાત્મના મહીધરા નાગગણા નિપેતુરમિતૌજસઃ
પૃથ્વી કંપતી હતી ત્યારે મહાન આત્માવાળા દૈત્યરાજે મહાપર્વતો અને પ્રચંડ શક્તિવાળા નાગોને પાડી દીધા.
વિષજ્વાલાકુલૈર્વક્ત્રૈર્ વિમુઞ્ચન્તો હુતાશનમ્ ચતુઃશીર્ષાઃ પઞ્ચશીર્ષાઃ સપ્તશીર્ષાશ્ચ પન્નગાઃ
ચાર, પાંચ અને સાત માથાવાળા નાગો, જેમના મોઢામાં ઝેર અને અગ્નિ જ્વલતી હતી, તેઓ અગ્નિ ઉગાળી રહ્યા હતા.
વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ કર્કોટકધનંજયૌ એલામુખઃ કાલિયશ્ચ મહાપદ્મશ્ચ વીર્યવાન્
વાસુકિ, તક્ષક, કર્કોટક, ધનંજય, એલામુખ, કાળિય અને શક્તિશાળી મહાપદ્મ—
સહસ્રશીર્ષા નાગો વૈ હેમતાલધ્વજઃ પ્રભુઃ શેષો ઽનન્તો મહાભાગો દુષ્પ્રકમ્પ્યઃ પ્રકમ્પિતઃ
હજારો માથાવાળો નાગ, સોનાના ધ્વજવાળો પ્રભુ, શેષ, અનંત, મહાભાગ્યશાળી અને અડગ પણ, તે પણ ધ્રુજતો હતો.
દીપ્તાન્યન્તર્જલસ્થાનિ પૃથિવીધરણાનિ ચ તદા ક્રુદ્ધેન મહતા કમ્પિતાનિ સમન્તતઃ
પૃથ્વીને આધાર આપનારા અને જળની અંદર રહેનારા તેજસ્વી પર્વતો, એ બધાં ક્રોધિત મહાન દ્વારા ચારે બાજુ ધ્રુજાવી દેવામાં આવ્યા.
નાગાસ્તેજોધરાશ્ચાપિ પાતાલતલચારિણઃ હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યસ્ તદા સંસ્પૃષ્ટવાન્મહીમ્
તેજ ધરાવતા અને પાતાળમાં ફરતા એ નાગો, ત્યારે હિરણ્યકશિપુ દૈત્યએ પૃથ્વીને સ્પર્શ કરી.
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ ક્રોધાદ્ વારાહ ઇવ પૂર્વજઃ નદી ભાગીરથી ચૈવ સરયૂઃ કૌશિકી તથા
કરોડથી હોઠ દબાવી, વરાહ જેવો ગુસ્સે ભરેલો મોટાભાઈ; ભગીરથી, સરયૂ અને કૌશિકી નદીઓ પણ ત્યાં હતી.
યમુના ત્વથ કાવેરી કૃષ્ણવેણા ચ નિમ્નગા સુવેણા ચ મહાભાગા નદી ગોદાવરી તથા
પછી યમુના, કાવેરી, કૃષ્ણવેણા, ઊંડા વહેતા સુવેણા અને મહાન ગોદાવરી નદી પણ આવી.
ચર્મણ્વતી ચ સિન્ધુશ્ચ તથા નદનદીપતિઃ કમલપ્રભવશ્ચૈવ શોણો મણિનિભોદકઃ
ચર્મણ્વતી, સિંધુ અને નદીઓના રાજા; કમલપ્રભવ અને મણિ જેવું પાણી ધરાવતી શોણા નદી પણ હતી.
નર્મદા શુભતોયા ચ તથા વેત્રવતી નદી ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા તથા પૂર્વસરસ્વતી
પવિત્ર પાણીવાળી નર્મદા, વેટ્રવતી, ગાયોથી ભરેલી ગોમતી અને પ્રાચીન સરસ્વતી નદી પણ આવી.
મહી કાલમહી ચૈવ તમસા પુષ્પવાહિની જમ્બૂદ્વીપં રત્નવટં સર્વરત્નોપશોભિતમ્
મહી, કાલમહી, પુષ્પ વહાવતી તમસા, જંબુદ્વીપ, સર્વ પ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન રત્નવટ પણ હતા.
સુવર્ણપ્રકટં ચૈવ સુવર્ણાકરમણ્ડિતમ્ મહાનદં ચ લૌહિત્યં શૈલકાનનશોભિતમ્
સુવર્ણથી ચમકતું અને સુવર્ણ ખાણોથી શોભાયમાન સુવર્ણપ્રકટ, મહાન લૌહિત્ય નદી, પર્વતો અને વનોથી સુશોભિત હતી.