કાલનેમિમુખા દૈત્યાઃ સંરમ્ભાદ્ભ્રાન્તચેતસઃ સ્વે સ્વે સ્વનીકેષુ તદા ત્વરાવિસ્મિતચેતસઃ યોધા ધાવત ગૃહીત યોજયધ્વં વરૂથિનીમ્
કાળનેમિ અને અન્ય દૈત્યોએ ગુસ્સાથી ગભરાઈને, દરેકે પોતાના own own દળોમાં દોડી ગયા, આશ્ચર્ય અને ઉત્સાહથી બોલ્યા: 'યોદ્ધાઓ, દોડો! પકડી લો! લશ્કર ગોઠવો!'
કુમારં તારકો દૃષ્ટ્વા બભાષે ભીષણાકૃતિઃ કિં બાલ યોદ્ધુકામો ઽસિ ક્રીડ કન્દુકલીલયા
કુમારને જોઈને, ભયાનક રૂપ ધરાવતો તારકાસુર બોલ્યો: 'બાળક, તું લડવા આવ્યો છે કે ફક્ત રમવા માટે બોલ સાથે રમવા આવ્યો છે?'
ત્વયા ન દાનવા દૃષ્ટા યત્સઙ્ગરવિભીષકાઃ બાલત્વાદથ તે બુદ્ધિર્ એવં સ્વલ્પાર્થદર્શિની
'તારે દૈત્યોના ભયાનક યુદ્ધ જોયા નથી; તું તો બાળક છે, એટલે તારી સમજ પણ ઓછી છે અને તું નાની બાબતો જ જોઈ શકે છે.'
કુમારો ઽપિ તમગ્રસ્થં બભાષે હર્ષયન્સુરાન્ શૃણુ તારક શાસ્ત્રાર્થસ્ તવ ચૈવ નિરૂપ્યતે
પણ કુમારે, સામે ઊભો રહી દેવતાઓને આનંદ આપતો, જવાબ આપ્યો: 'તારક, હવે તને શાસ્ત્રનો સાચો અર્થ સમજાવું છું.'
શાસ્ત્રૈરર્થા ન દૃશ્યન્તે સમરે નિર્ભયૈર્ભટૈઃ શિશુત્વં માવમંસ્થા મે શિશુઃ કાલભુજંગમઃ
'યુદ્ધમાં શાસ્ત્રોનો અર્થ બહાદુર યોદ્ધાઓથી જ સમજાય છે, પુસ્તકોથી નહીં; મારા બાળપણને નાનો સમજતો નહીં—ક્યારેક બાળક પણ સમયરૂપ સાપ બની જાય છે.'
દુષ્પ્રેક્ષ્યો ભાસ્કરો બાલસ્ તથાહં દુર્જયઃ શિશુઃ અલ્પાક્ષરો ન મન્ત્રઃ કિં સુસ્ફુરો દૈત્ય દૃશ્યતે
'સૂર્ય પણ જ્યારે નાનો હોય ત્યારે તેને જોઈ શકાતું નથી; એ જ રીતે, હું પણ બાળક છું પણ અપરાજેય છું. મંત્ર પણ થોડા અક્ષરનો હોય તો પણ, દૈત્ય, તેનું તેજ તું જોઈ શકે છે.'
કુમારે પ્રોક્તવત્યેવં દૈત્યશ્ચિક્ષેપ મુદ્ગરમ્ કુમારસ્તં નિરસ્યાથ વજ્રેણામોઘવર્ચસા
કુમારે આવું કહ્યું ત્યારે દૈત્યે મોટો ગદો ફેંક્યો; પણ કુમારે તેને પોતાના અખૂટ તેજવાળા વજ્રથી પરત ફેંકી દીધો.
તતશ્ચિક્ષેપ દૈત્યેન્દ્રો ભિન્દિપાલમયોમયમ્ કરેણ તચ્ચ જગ્રાહ કાર્તિકેયો ઽમરારિહા
પછી દૈત્યરાજે લોખંડનો ભયાનક ભિંડિપાલ ફેંક્યો, પણ દેવશત્રુના સંહારક કાર્તિકેયે તેને હાથમાં પકડી લીધો.
ગદાં મુમોચ દૈત્યાય ષણ્મુખઃ પરમસ્વનામ્ તયા હતસ્તતો દૈત્યશ્ ચકમ્પે ઽચલરાડિવ
છહ મુખવાળા કાર્તિકેયે પોતાની ગદા દૈત્ય પર જોરદાર અવાજથી ફેંકી; એ ગદાથી ઘાયલ થઈ દૈત્ય પર્વતના રાજા જેવી કંપી ઉઠ્યો.
મેને ચ દુર્જયં દૈત્યસ્ તદા ષડ્વદનં રણે ચિન્તયામાસ બુદ્ધ્યા વૈ પ્રાપ્તઃ કાલો ન સંશયઃ
પછી દૈત્યે યુદ્ધમાં છહ મુખવાળાને અપરાજેય જાણ્યો અને મનમાં વિચાર્યું: 'હવે મારી વેળા આવી ગઈ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
કુપિતં તુ તમાલોક્ય કાલનેમિપુરોગમાઃ સર્વે દૈત્યેશ્વરા જઘ્નુઃ કુમારં રણદારુણમ્
તેને ગુસ્સામાં જોઈને, કાળનેમિ આગળ કરીને બધા દૈત્યરાજાઓએ ભયાનક યુદ્ધમાં કુમાર પર હુમલો કર્યો.
સ તૈઃ પ્રહારૈરસ્પૃષ્ટો વૃથાક્લેશૈર્મહાદ્યુતિઃ રણશૌણ્ડાસ્તુ દૈત્યેન્દ્રાઃ પુનઃ પ્રાસૈઃ શિલીમુખૈઃ
કુમાર તેમના પ્રહારોને અસ્પર્શિત રહ્યો, તેમનો મહેનત વ્યર્થ ગઈ; પણ યુદ્ધકલા જાણતા દૈત્યરાજાઓએ ફરી ભાલા અને તીરો વડે હુમલો કર્યો.
કુમારં સામરં જઘ્નુર્ બલિનો દેવકણ્ટકાઃ કુમારસ્ય વ્યથા નાભૂદ્ દૈત્યાસ્ત્રનિહતસ્ય તુ
દેવતાઓના દુશ્મનો અને તેમની સેનાએ મળીને કુમાર પર હુમલો કર્યો; પણ દૈત્યોના શસ્ત્રોથી ઘાયલ થયાં છતાં કુમારને કોઈ દુઃખ થયું નહીં.
પ્રાણાન્તકરણો જાતો દેવાનાં દાનવાહવઃ દેવાન્નિપીડિતાન્દૃષ્ટ્વા કુમારઃ કોપમાવિશત્
દૈત્યો સાથેનું યુદ્ધ દેવતાઓ માટે જીવલેણ બન્યું; દેવતાઓને પીડાતા જોઈને કુમારને ભારે ગુસ્સો આવ્યો.
તતો ઽસ્ત્રૈર્વારયામાસ દાનવાનામનીકિનીમ્ તતસ્તૈર્ નિષ્પ્રતીકરૈસ્ તાડિતાઃ સુરકણ્ટકાઃ
પછી તેણે પોતાના શસ્ત્રોથી દૈત્યોની સેના પર આક્રમણ કરીને તેમને પછાડ્યા; તેના પ્રહારોને સહન કરી શક્યા નહીં અને દેવતાઓને દુઃખ આપનારા દૈત્યો નિરાશ થઈ ગયા.
કાલનેમિમુખાઃ સર્વે રણાદાસન્પરાઙ્મુખાઃ વિદ્રુતેષ્વથ દૈત્યેષુ હતેષુ ચ સમન્તતઃ
કાળનેમિ અને બીજા બધા દૈત્યોએ યુદ્ધમાંથી પીઠ ફેરવી; દૈત્યો ચારે બાજુએ ભાગી ગયા અને ઘણાં માર્યા ગયા.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાદૈત્યસ્ તારકો ઽસુરનાયકઃ જગ્રાહ ચ ગદાં દિવ્યાં હેમજાલપરિષ્કૃતામ્
પછી અસુરોના મુખ્ય તારક નામના મહાદૈત્યે ગુસ્સામાં આવીને સોનાની ઝાંપ સાથે શોભતી એક દિવ્ય ગદા હાથમાં લીધી.
જઘ્ને કુમારં ગદયા નિષ્ટપ્તકનકાઙ્ગદઃ શરૈર્મયૂરપત્રૈશ્ચ ચકાર વિમુખાન્સુરાન્
પોળા સોનાના કડાં પહેરેલા તારકે ગદાથી કુમારને માર્યો અને મયૂરપંખી તીરો વડે દેવતાઓને હાંકી દઈ ભાગાડ્યા.
તથા પરૈર્મહાભલ્લૈર્ મયૂરં ગુહવાહનમ્ બિભેદ તારકઃ ક્રુદ્ધઃ સ સૈન્યે ઽસુરનાયકઃ
એ જ રીતે અસુરસેનાના વડા તારકે ગુસ્સામાં આવી મહાન ભલ્લ તીરો વડે ગુહાનું વાહન મયૂર પણ ઘાયલ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા પરાઙ્મુખાન્દેવાન્ મુક્તરક્તં સ્વવાહનમ્ જગ્રાહ શક્તિં વિમલાં રણે કનકભૂષણામ્
દેવતાઓને પીઠ ફેરવી જતા અને પોતાનું વાહન લોહી વહાવતું જોઈ, તેણે સોનાની અલંકારોથી શોભતી એક નિર્મળ શક્તિ યુદ્ધમાં ઉઠાવી.
બાહુના હેમકેયૂરરુચિરેણ ષડાનનઃ તતો જવાન્મહાસેનસ્ તારકં દાનવાધિપમ્
પછી છમુખી મહાસેનાએ પોતાના સોનાના કડાંથી ઝગમગતા હાથ વડે ઝડપથી દાનવોના રાજા તારક પાસે ધસી ગયો.
તિષ્ઠ તિષ્ઠ સુદુર્બુદ્ધે જીવલોકં વિલોકય હતો ઽસ્યદ્ય મયા શક્ત્યા સ્મર શસ્ત્રં સુશિક્ષિતમ્
"થે, ઊભો, ઊભો, ઓ મૂર્ખ! જીવતો જગત જોઈ લે. આજે હું તને મારી શક્તિથી સંહાર કરીશ. તારા શીખેલા શસ્ત્રો યાદ કરી લે!"
ઇત્યુક્ત્વા ચ તતઃ શક્તિં મુમોચ દિતિજં પ્રતિ સા કુમારભુજોત્સૃષ્ટા તત્કેયૂરરવાનુગા બિભેદ દૈત્યહૃદયં વજ્રશૈલેન્દ્રકર્કશમ્
આ રીતે કહીને કુમારે પોતાની ભુજાથી શક્તિ દૈત્ય પર ફેંકી, કડાંની ઝણકાર સાથે એ શક્તિ વજ્ર કે પર્વત જેટલા કઠણ દૈત્યના હૃદયમાં ઘૂસી ગઈ.
ગતાસુઃ સ પપાતોર્વ્યાં પ્રલયે ભૂધરો યથા વિકીર્ણમુકુટોષ્ણીષો વિસ્રસ્તાખિલભૂષણઃ
પ્રાણ છોડીને તે પૃથ્વી પર એવો પડ્યો જાણે પ્રલયકાળે પર્વત ધરાશાયી થાય, તેના મુગટ-પગડી છુટા પડી ગયા અને બધા આભૂષણો છૂટી પડ્યા.
તસ્મિન્વિનિહતે દૈત્યે ત્રિદશાનાં મહોત્સવે નાભૂત્ કશ્ચિત્ તદા દુઃખી નરકેષ્વપિ પાપકૃત્
એ દૈત્યના મરણથી દેવતાઓમાં મહોત્સવ થયો; એ સમયે તો નરકમાં રહેલા પાપી પણ દુઃખી નહોતા.
સ્તુવન્તઃ ષણ્મુખં દેવાઃ ક્રીડન્તશ્ચાઙ્ગનાયુતાઃ જગ્મુઃ સ્વાનેવ ભવનાન્ ભૂરિધામાન ઉત્સુકાઃ
દેવતાઓએ છમુખીનું સ્તુતિગાન કર્યું, અને હજારો સ્ત્રીઓ સાથે રમતા-રમતા, ઉત્સુક થઈને પોતાના તેજસ્વી ગૃહોમાં પાછા ગયા.
દદુશ્ચાપિ વરં સર્વે દેવાઃ સ્કન્દમુખં પ્રતિ તુષ્ટાઃ સમ્પ્રાપ્તસર્વેચ્છાઃ સહ સિદ્ધૈસ્તપોધનૈઃ
બધા દેવતાઓ, સિદ્ધો અને તપસ્વીઓ સાથે, પ્રસન્ન થઈને અને પોતાની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, સ્કંદને વરદાન આપ્યું.
યઃ પઠેત્સ્કન્દસમ્બદ્ધાં કથાં મર્ત્યો મહામતિઃ શૃણુયાચ્છ્રાવયેદ્વાપિ સ ભવેત્કીર્તિમાન્નરઃ
જે મહાન બુદ્ધિવાળો માણસ સ્કંદસંબંધિત આ કથા વાંચે, સાંભળે કે બીજાને સંભળાવે, એ પુરુષ પ્રસિદ્ધિ પામે છે.
બહ્વાયુઃ સુભગઃ શ્રીમાન્ કાન્તિમાઞ્છુભદર્શનઃ ભૂતેભ્યો નિર્ભયશ્ચાપિ સર્વદુઃખવિવર્જિતઃ
એ લાંબુ આયુષ્ય પામે છે, ભાગ્યશાળી, ધનવાન, તેજસ્વી અને શુભદર્શનવાળો બને છે; ભૂતોનો ડર રહેતો નથી અને બધાં દુઃખોથી મુક્ત રહે છે.
સંધ્યામુપાસ્ય યઃ પૂર્વાં સ્કન્દસ્ય ચરિતં પઠેત્ સ મુક્તઃ કિલ્બિષૈઃ સર્વૈર્ મહાધનપતિર્ભવેત્
જે વ્યક્તિ સવારે સંધ્યા પૂજા કરીને સ્કંદના ચરિત્રનું પઠન કરે છે, તે બધા પાપોથી છૂટે છે અને મહાધનનો સ્વામી બને છે.