નાનાનાકતરૂત્ફુલ્લકુસુમાપીડધારિણીમ્ વિકોશાસ્ત્રપરિષ્કારાં વર્મનિર્મલદર્શનામ્
એણે અનેક પ્રકારના વૃક્ષોના ફૂલોથી ભરેલા ગુચ્છો, ખુલ્લા શસ્ત્રો અને નિર્મળ કવચોથી તેજસ્વી એ સેના જોઈ.
બન્દ્યુદ્ઘુષ્ટસ્તુતિરવાં નાનાવાદ્યનિનાદિતામ્ સેનાં નાકસદાં દૈત્યઃ પ્રાસાદસ્થો વ્યલોકયત્
એ દૈત્યએ પોતાના મહેલમાંથી સ્વર્ગવાસીઓની સેના જોઈ, જ્યાં બાંધ-ગાયકના જયઘોષ અને સ્તુતિઓ તથા વિવિધ વાદ્યોના અવાજ ગુંજી રહ્યા હતા.
ચિન્તયામાસ સ તદા કિંચિદુદ્ભ્રાન્તમાનસઃ અપૂર્વઃ કો ભવેદ્યોદ્ધા યો મયા ન વિનિર્જિતઃ
પછી, થોડું ગભરાયેલું મન લઈને એ વિચારવા લાગ્યો: 'આવો અજાણ્યો યુદ્ધવીર કોણ છે, જેને હું હજી સુધી હરાવી શક્યો નથી?'
તતશ્ચિન્તાકુલો દૈત્યઃ શુશ્રાવ કટુકાક્ષરમ્ સિદ્ધબન્દિભિરુદ્ઘુષ્ટમ્ ઇદં હૃદયદારણમ્
પછી ચિંતાથી વ્યાકુળ થયેલા દૈત્યએ, સિદ્ધો અને બાંધો દ્વારા ઉચ્ચારવામાં આવેલું, હૃદય ચીરી નાખે એવું કઠોર વચન સાંભળ્યું.
જયાતુલશક્તિદીધિતિપિઞ્જર ભુજદણ્ડચણ્ડરણરભસ । સુરવદન કુમુદકાનન-વિકાસનેન્દો કુમાર જય દિતિજકુલમહોદધિવડવાનલ
જય હો, તારી અસમાન શક્તિની તેજસ્વી કિરણો, યુદ્ધમાં ભયાનક બાહુઓ! દેવોના આનંદ, દેવમુખના કમળોને ખીલાવનાર ચંદ્ર, કુમાર, જય હો, દૈત્યકુળના મહાસાગરને સુકાવી નાખનાર અગ્નિ!
ષણ્મુખ મધુરરવમયૂરરથ સુરમુકુટકોટિઘટ્ટિતચરણનખાઙ્કુરમહાસન । જય લલિતચૂડાકલાપનવવિમલદલકમલકાન્ત દૈત્યવંશદુઃસહદાવાનલ
જય હો, છમુખી, મધુર અવાજવાળા મોરરથવાળા, દેવમુકુટોની ટોચ સાથે તારા પગના નખોથી મહાન આસન ધરાવનારા! સુંદર શિખર પર તાજા, નિર્મળ કમળપાંદડાથી શોભાયમાન, દૈત્યવંશ માટે અસહ્ય જંગલ અગ્નિ, તને જય હો!
જય વિશાખ વિભો જય સકલલોકતારક જય દેવસેનાનાયક । સ્કન્દ જય ગૌરીનન્દન ઘણ્ટાપ્રિય પ્રિય વિશાખ વિભો ધૃતપતાકપ્રકીર્ણપટલ । કનકભૂષણ ભાસુરદિનકરચ્છાય
જય હો, વિશાખ સ્વામી! જય હો, સર્વ લોકના રક્ષક! જય હો, દેવસેનાના નાયક! સ્કંદ, જય હો, ગૌરીપુત્ર, ઘંટાપ્રિય, પ્રિય વિશાખ, ધ્વજાવાળા, સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભાયમાન અને સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવનારા!
જય જનિતસંભ્રમ લીલાલૂનાખિલારાતે જય સકલલોકતારક દિતિજાસુરવરતારકાન્તક । સ્કન્દ જય બાલ સપ્તવાસર જય ભુવનાવલિશોકવિનાશન
જય હો, જે રમતમાં જ તમામ શત્રુઓમાં ભય પેદા કરે છે! જય હો, સર્વ લોકના રક્ષક, દિતિના શ્રેષ્ઠ અસુરો અને તારકનો વિનાશક! સ્કંદ, જય હો, સાત દિવસના બાળ, ભુવનોના દુઃખનો નાશક!
શ્રુત્વૈતત્તારકઃ સર્વમ્ ઉદ્ઘુષ્ટં દેવબન્દિભિઃ સસ્માર બ્રહ્મણો વાક્યં વધં બાલાદુપસ્થિતમ્
આ બધું દેવગાનોએ ઉંચે અવાજે જાહેર કર્યું ત્યારે તારકાસુરે બ્રહ્માજીના વચન યાદ કર્યા અને સમજ્યું કે હવે તેનો અંત નજીક આવ્યો છે.
સ્મૃત્વા ઘર્માર્દ્રસર્વાઙ્ગઃ પદાતિરપદાનુગઃ મન્દિરાન્નિર્જગામાશુ શોકગ્રસ્તેન ચેતસા
આ યાદ કરતાં જ, આખું શરીર પસીનાથી ભીંજાયેલું અને મન દુઃખથી ભરેલું પદાતિ તરત મહેલમાંથી બહાર નીકળી ગયો.
કાલનેમિમુખા દૈત્યાઃ સંરમ્ભાદ્ભ્રાન્તચેતસઃ સ્વે સ્વે સ્વનીકેષુ તદા ત્વરાવિસ્મિતચેતસઃ યોધા ધાવત ગૃહીત યોજયધ્વં વરૂથિનીમ્
કાળનેમિ અને અન્ય દૈત્યોએ ગુસ્સાથી ગભરાઈને, દરેકે પોતાના own own દળોમાં દોડી ગયા, આશ્ચર્ય અને ઉત્સાહથી બોલ્યા: 'યોદ્ધાઓ, દોડો! પકડી લો! લશ્કર ગોઠવો!'
કુમારં તારકો દૃષ્ટ્વા બભાષે ભીષણાકૃતિઃ કિં બાલ યોદ્ધુકામો ઽસિ ક્રીડ કન્દુકલીલયા
કુમારને જોઈને, ભયાનક રૂપ ધરાવતો તારકાસુર બોલ્યો: 'બાળક, તું લડવા આવ્યો છે કે ફક્ત રમવા માટે બોલ સાથે રમવા આવ્યો છે?'
ત્વયા ન દાનવા દૃષ્ટા યત્સઙ્ગરવિભીષકાઃ બાલત્વાદથ તે બુદ્ધિર્ એવં સ્વલ્પાર્થદર્શિની
'તારે દૈત્યોના ભયાનક યુદ્ધ જોયા નથી; તું તો બાળક છે, એટલે તારી સમજ પણ ઓછી છે અને તું નાની બાબતો જ જોઈ શકે છે.'
કુમારો ઽપિ તમગ્રસ્થં બભાષે હર્ષયન્સુરાન્ શૃણુ તારક શાસ્ત્રાર્થસ્ તવ ચૈવ નિરૂપ્યતે
પણ કુમારે, સામે ઊભો રહી દેવતાઓને આનંદ આપતો, જવાબ આપ્યો: 'તારક, હવે તને શાસ્ત્રનો સાચો અર્થ સમજાવું છું.'
શાસ્ત્રૈરર્થા ન દૃશ્યન્તે સમરે નિર્ભયૈર્ભટૈઃ શિશુત્વં માવમંસ્થા મે શિશુઃ કાલભુજંગમઃ
'યુદ્ધમાં શાસ્ત્રોનો અર્થ બહાદુર યોદ્ધાઓથી જ સમજાય છે, પુસ્તકોથી નહીં; મારા બાળપણને નાનો સમજતો નહીં—ક્યારેક બાળક પણ સમયરૂપ સાપ બની જાય છે.'
દુષ્પ્રેક્ષ્યો ભાસ્કરો બાલસ્ તથાહં દુર્જયઃ શિશુઃ અલ્પાક્ષરો ન મન્ત્રઃ કિં સુસ્ફુરો દૈત્ય દૃશ્યતે
'સૂર્ય પણ જ્યારે નાનો હોય ત્યારે તેને જોઈ શકાતું નથી; એ જ રીતે, હું પણ બાળક છું પણ અપરાજેય છું. મંત્ર પણ થોડા અક્ષરનો હોય તો પણ, દૈત્ય, તેનું તેજ તું જોઈ શકે છે.'
કુમારે પ્રોક્તવત્યેવં દૈત્યશ્ચિક્ષેપ મુદ્ગરમ્ કુમારસ્તં નિરસ્યાથ વજ્રેણામોઘવર્ચસા
કુમારે આવું કહ્યું ત્યારે દૈત્યે મોટો ગદો ફેંક્યો; પણ કુમારે તેને પોતાના અખૂટ તેજવાળા વજ્રથી પરત ફેંકી દીધો.
તતશ્ચિક્ષેપ દૈત્યેન્દ્રો ભિન્દિપાલમયોમયમ્ કરેણ તચ્ચ જગ્રાહ કાર્તિકેયો ઽમરારિહા
પછી દૈત્યરાજે લોખંડનો ભયાનક ભિંડિપાલ ફેંક્યો, પણ દેવશત્રુના સંહારક કાર્તિકેયે તેને હાથમાં પકડી લીધો.
ગદાં મુમોચ દૈત્યાય ષણ્મુખઃ પરમસ્વનામ્ તયા હતસ્તતો દૈત્યશ્ ચકમ્પે ઽચલરાડિવ
છહ મુખવાળા કાર્તિકેયે પોતાની ગદા દૈત્ય પર જોરદાર અવાજથી ફેંકી; એ ગદાથી ઘાયલ થઈ દૈત્ય પર્વતના રાજા જેવી કંપી ઉઠ્યો.
મેને ચ દુર્જયં દૈત્યસ્ તદા ષડ્વદનં રણે ચિન્તયામાસ બુદ્ધ્યા વૈ પ્રાપ્તઃ કાલો ન સંશયઃ
પછી દૈત્યે યુદ્ધમાં છહ મુખવાળાને અપરાજેય જાણ્યો અને મનમાં વિચાર્યું: 'હવે મારી વેળા આવી ગઈ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
કુપિતં તુ તમાલોક્ય કાલનેમિપુરોગમાઃ સર્વે દૈત્યેશ્વરા જઘ્નુઃ કુમારં રણદારુણમ્
તેને ગુસ્સામાં જોઈને, કાળનેમિ આગળ કરીને બધા દૈત્યરાજાઓએ ભયાનક યુદ્ધમાં કુમાર પર હુમલો કર્યો.
સ તૈઃ પ્રહારૈરસ્પૃષ્ટો વૃથાક્લેશૈર્મહાદ્યુતિઃ રણશૌણ્ડાસ્તુ દૈત્યેન્દ્રાઃ પુનઃ પ્રાસૈઃ શિલીમુખૈઃ
કુમાર તેમના પ્રહારોને અસ્પર્શિત રહ્યો, તેમનો મહેનત વ્યર્થ ગઈ; પણ યુદ્ધકલા જાણતા દૈત્યરાજાઓએ ફરી ભાલા અને તીરો વડે હુમલો કર્યો.
કુમારં સામરં જઘ્નુર્ બલિનો દેવકણ્ટકાઃ કુમારસ્ય વ્યથા નાભૂદ્ દૈત્યાસ્ત્રનિહતસ્ય તુ
દેવતાઓના દુશ્મનો અને તેમની સેનાએ મળીને કુમાર પર હુમલો કર્યો; પણ દૈત્યોના શસ્ત્રોથી ઘાયલ થયાં છતાં કુમારને કોઈ દુઃખ થયું નહીં.
પ્રાણાન્તકરણો જાતો દેવાનાં દાનવાહવઃ દેવાન્નિપીડિતાન્દૃષ્ટ્વા કુમારઃ કોપમાવિશત્
દૈત્યો સાથેનું યુદ્ધ દેવતાઓ માટે જીવલેણ બન્યું; દેવતાઓને પીડાતા જોઈને કુમારને ભારે ગુસ્સો આવ્યો.
તતો ઽસ્ત્રૈર્વારયામાસ દાનવાનામનીકિનીમ્ તતસ્તૈર્ નિષ્પ્રતીકરૈસ્ તાડિતાઃ સુરકણ્ટકાઃ
પછી તેણે પોતાના શસ્ત્રોથી દૈત્યોની સેના પર આક્રમણ કરીને તેમને પછાડ્યા; તેના પ્રહારોને સહન કરી શક્યા નહીં અને દેવતાઓને દુઃખ આપનારા દૈત્યો નિરાશ થઈ ગયા.
કાલનેમિમુખાઃ સર્વે રણાદાસન્પરાઙ્મુખાઃ વિદ્રુતેષ્વથ દૈત્યેષુ હતેષુ ચ સમન્તતઃ
કાળનેમિ અને બીજા બધા દૈત્યોએ યુદ્ધમાંથી પીઠ ફેરવી; દૈત્યો ચારે બાજુએ ભાગી ગયા અને ઘણાં માર્યા ગયા.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાદૈત્યસ્ તારકો ઽસુરનાયકઃ જગ્રાહ ચ ગદાં દિવ્યાં હેમજાલપરિષ્કૃતામ્
પછી અસુરોના મુખ્ય તારક નામના મહાદૈત્યે ગુસ્સામાં આવીને સોનાની ઝાંપ સાથે શોભતી એક દિવ્ય ગદા હાથમાં લીધી.
જઘ્ને કુમારં ગદયા નિષ્ટપ્તકનકાઙ્ગદઃ શરૈર્મયૂરપત્રૈશ્ચ ચકાર વિમુખાન્સુરાન્
પોળા સોનાના કડાં પહેરેલા તારકે ગદાથી કુમારને માર્યો અને મયૂરપંખી તીરો વડે દેવતાઓને હાંકી દઈ ભાગાડ્યા.
તથા પરૈર્મહાભલ્લૈર્ મયૂરં ગુહવાહનમ્ બિભેદ તારકઃ ક્રુદ્ધઃ સ સૈન્યે ઽસુરનાયકઃ
એ જ રીતે અસુરસેનાના વડા તારકે ગુસ્સામાં આવી મહાન ભલ્લ તીરો વડે ગુહાનું વાહન મયૂર પણ ઘાયલ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા પરાઙ્મુખાન્દેવાન્ મુક્તરક્તં સ્વવાહનમ્ જગ્રાહ શક્તિં વિમલાં રણે કનકભૂષણામ્
દેવતાઓને પીઠ ફેરવી જતા અને પોતાનું વાહન લોહી વહાવતું જોઈ, તેણે સોનાની અલંકારોથી શોભતી એક નિર્મળ શક્તિ યુદ્ધમાં ઉઠાવી.