પ્રવિશન્તીં તુ તાં દ્વારાદ્ અપકૃષ્ય સમાહિતઃ રુરોધ વીરકો દેવીં હેમવેત્રલતાધરઃ
જ્યારે તે દ્વારથી અંદર જતી હતી, ત્યારે વિરકાએ, મન એકાગ્ર કરીને અને હાથમાં સોનાની લાકડી લઈને, તેને ખેંચી રોકી દીધી.
તામુવાચ સ કોપેન રૂપાત્તુ વ્યભિચારિણીમ્ પ્રયોજનં ન તે ઽસ્તીહ ગચ્છ યાવન્ન ભેત્સ્યસે
એણે ગુસ્સે કરીને કહ્યું: 'તારા રૂપને કારણે તું ચંચળ છે. તારો અહીં કોઈ કામ નથી; જા, નહિ તો તું ડરીને ભાગી જશે.'
દેવ્યા રૂપધરો દૈત્યો દેવં વઞ્ચયિતું ત્વિહ પ્રવિષ્ટો ન ચ દૃષ્ટો ઽસૌ સ વૈ દેવેન ઘાતિતઃ
'દેવીનું રૂપ ધારણ કરેલો એક દૈત્ય ભગવાનને છેતરવા અહીં આવ્યો હતો, પણ ભગવાને તેને જોઈને મારી નાખ્યો.'
ઘાતિતે ચાહમાજ્ઞપ્તો નીલકણ્ઠેન કોપિના દ્વારેષુ નાવધાનં તે યસ્માત્પશ્યામિ વૈ તતઃ
'તેના મર્યા પછી, ગુસ્સાવાળા નીલકંઠે મને આજ્ઞા આપી: "દ્વારે ચેતન રહે," એટલે હું હંમેશાં જાગૃત છું.'
ભવિષ્યસિ ન મદ્દ્વાઃસ્થો વર્ષપૂગાન્યનેકશઃ અતસ્તે ઽત્ર ન દાસ્યામિ પ્રવેશં ગમ્યતાં દ્રુતમ્
'તારે અનેક વર્ષો સુધી મારા દ્વારે ઊભા રહેવું નહીં પડે; એટલે હું તને અહીં પ્રવેશ નથી આપતો—ઝડપી ચાલ.'
એવમુક્ત્વા ગિરિસુતા માતા મે સ્નેહવત્સલા પ્રવેશં લભતે નાન્યા નારી કમલલોચને
આ રીતે બોલ્યા પછી, પર્વતકન્યા—મારી માતા, જે સ્નેહથી ભરપૂર છે—માત્ર એ જ અંદર જઈ શકે છે; કમળની આંખવાળી બીજી કોઈ સ્ત્રી પ્રવેશી શકતી નથી.
ઇત્યુક્તા તુ તદા દેવી ચિન્તયામાસ ચેતસા ન સા નારીતિ દૈત્યો ઽસૌ વાયુર્મે યામભાષત
આવું સાંભળી, દેવી મનમાં વિચારવા લાગી: 'એ સ્ત્રી નથી; એ તો દૈત્ય હતો, એમ પવનદેવે મને કહ્યું હતું.'
વૃથૈવ વીરકઃ શપ્તો મયા ક્રોધપરીતયા અકાર્યં ક્રિયતે મૂઢૈઃ પ્રાયઃ ક્રોધસમીરિતૈઃ
'મારે ગુસ્સામાં આવીને વિરકાને વ્યર્થ શાપ આપ્યો; મૂર્ખો ગુસ્સાથી પ્રેરાઈને ઘણીવાર ખોટું કામ કરે છે.'
ક્રોધેન નશ્યતે કીર્તિઃ ક્રોધો હન્તિ સ્થિરાં શ્રિયમ્ અપરિચ્છિન્નતત્ત્વાર્થા પુત્રં શાપિતવત્યહમ્ વિપરીતાર્થબુદ્ધીનાં સુલભો વિપદોદયઃ
ક્રોધથી માન-ઈજ્જત નાશ પામે છે, ક્રોધથી સ્થિર સુખ-સમૃદ્ધિ પણ નાશ પામે છે. સાચી વાતની સમજ વિના, મેં મારા જ પુત્રને શાપ આપી દીધો. જેમના મનમાં અર્થની ગૂંચવણ હોય, એમને દુઃખ-કષ્ટ સહેલાઈથી આવે છે.
સંચિન્ત્યૈવમુવાચેદં વીરકં પ્રતિ શૈલજા લજ્જાસજ્જવિકારેણ વદનેનામ્બુજત્વિષા
આવી રીતે વિચારીને, પર્વતકન્યા શરમથી લાલ થયેલા કમળ જેવા ચહેરા સાથે વીરકને બોલી.
અહં વીરક તે માતા મા તે ઽસ્તુ મનસો ભ્રમઃ શંકરસ્યાસ્મિ દયિતા સુતા તુહિનભૂભૃતઃ
વીરક, હું તારી માતા છું, તારા મનમાં કોઈ ભ્રમ ન રહે. હું શંકરજીની પ્રિય છું અને હિમાલય પર્વતની દીકરી છું.
મમ ગાત્રચ્છવિભ્રાન્ત્યા મા શઙ્કાં પુત્ર ભાવય તુષ્ટેન ગૌરતા દત્તા મમેયં પદ્મજન્મના
પુત્ર, મારા શરીરનો રંગ બદલાયો છે એથી તું શંકા ન કર. કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજીએ કૃપાથી મને આ ગૌરવર્ણ આપ્યો છે.
મયા શપ્તો ઽસ્યવિદિતે વૃત્તાન્તે દૈત્યનિર્મિતે જ્ઞાત્વા નારીપ્રવેશં તુ શંકરે રહસિ સ્થિતે
દૈત્યે બનાવેલી પરિસ્થિતિની મને ખબર નહોતી, એથી મેં શંકરજી સ્ત્રીરૂપે એકાંતમાં હતા ત્યારે તેમને શાપ આપી દીધો.
ન નિવર્તયિતું શક્યઃ શાપઃ કિં તુ બ્રવીમિ તે શીઘ્રમેષ્યસિ માનુષ્યાત્ સ ત્વં કામસમન્વિતઃ
હવે એ શાપ પાછો લઈ શકાયો નથી; પણ હું તને કહું છું કે, તું માનવ અવસ્થાથી જલ્દી પાછો ફરશે અને તારા મનમાં કામના રહેશે.
શિરસા તુ તતો વન્દ્ય માતરં પૂર્ણમાનસઃ ઉવાચોદિતપૂર્ણેન્દુદ્યુતિં ચ હિમશૈલજામ્
પછી, વીરકે પૂર્ણ હૃદયથી માતાને નમન કર્યું અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજવાળી હિમાલયકન્યાને કહ્યું.
નતસુરાસુરમૌલિમિલન્મણિપ્રચયકાન્તિકરાલનખાઙ્કિતે નગસુતે શરણાગતવત્સલે તવ નતો ઽસ્મિ નતાર્તિવિનાશિનિ
પર્વતકન્યા, દેવ-દૈત્યોએ નમન કરતાં તેમના મણિઓના ચિહ્નોથી તારા હાથ શોભે છે, શરણમાં આવેલા પર દયા રાખે છે, નમન કરનારાના દુઃખ દૂર કરે છે— હું તને નમું છું.
તપનમણ્ડલમણ્ડિતકંધરે પૃથુસુવર્ણસુવર્ણનગદ્યુતે વિષભુજંગનિષઙ્ગવિભૂષિતે ગિરિસુતે ભવતીમહમાશ્રયે
પર્વતકન્યા, તારી ગળે સૂર્યમંડળ જેવું તેજ છે, તું શુદ્ધ સોનાની જેમ ઝળકે છે, તારા હાથોમાં સાપના આભૂષણ છે— હું તારી શરણે આવું છું.
જગતિ કઃ પ્રણતાભિમતં દદૌ ઝટિતિ સિદ્ધનુતે ભવતી યથા જગતિ કાં ચ ન વાઞ્છતિ શંકરો ભુવનધૃત્તનયે ભવતીં યથા
દેવતાઓમાં તારા જેવો ઝડપથી ભક્તોની ઈચ્છા પૂરી કરનાર બીજું કોઈ નથી. પર્વતકન્યા, શંકરજી તારી અંદર શું ઈચ્છતા નથી?
વિમલયોગવિનિર્મિતદુર્જયસ્વતનુતુલ્યમહેશ્વરમણ્ડલે વિદલિતાન્ધકબાન્ધવસંહતિઃ સુરવરૈઃ પ્રથમં ત્વમભિષ્ટુતા
શુદ્ધ યોગથી બનેલી અપરાજિત કાયામાં, મહાદેવના મંડળમાં, અંધકના કુટુંબનો નાશ કર્યા પછી, દેવતાઓએ સૌપ્રથમ તારી સ્તુતિ કરી હતી.
સિતસટાપટલોદ્ધતકંધરાભરમહામૃગરાજરથસ્થિતા વિમલશક્તિમુખાનલપિઙ્ગલાયતભુજૌઘવિપિષ્ટમહાસુરા
સફેદ વાળના ગૂંચથી શોભતા ગળાવાળી, મહાસિંહના રથ પર બેઠેલી, તારા શુદ્ધ અને અગ્નિસમાન પીળા લાંબા હાથોએ મહાદૈત્યોને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા છે.
નિગદિતા ભુવનૈરિતિ ચણ્ડિકા જનનિ શુમ્ભનિશુમ્ભનિષૂદની પ્રણતચિન્તિતદાનવદાનવપ્રમથનૈકરતિસ્તરસા ભુવિ
માતાજી, તને બધા લોકોએ ચંડિકા કહ્યા છે, તું શુમ્ભ-નિશુમ્ભનો વિનાશ કરતી, શરણમાં આવેલા દૈત્યોના દુઃખને ઝડપથી એકલી જ નાશ કરતી છે.
વિયતિ વાયુપથે જ્વલનોજ્જ્વલે ઽવનિતલે તવ દેવિ ચ યદ્વપુઃ તદજિતે ઽપ્રતિમે પ્રણમામ્યહં ભુવનભાવિનિ તે ભવવલ્લભે
આકાશમાં વાયુના તેજસ્વી માર્ગે કે પૃથ્વી પર, દેવી, તારો રૂપ અપરાજિત અને અનન્ય છે. જગતની સર્જનહાર, ભવની પ્રિય, હું તને નમું છું.
જલધયો લલિતોદ્ધતવીચયો હુતવહદ્યુતયશ્ચ ચરાચરમ્ ફણસહસ્રભૃતશ્ચ ભુજંગમાસ્ ત્વદભિધાસ્યતિ મય્યભયંકરાઃ
સમુદ્રોની ઉછળતી તરંગો, અગ્નિના તેજ, ચાલતા-અચલ બધા જીવ, અને હજારો ફણાવાળા સાપો—all તારા નામને બોલશે, જે મારા માટે ભયજનક છે.
ભગવતિ સ્થિરભક્તજનાશ્રયે પ્રતિગતો ભવતીચરણાશ્રયમ્ કરણજાતમિહાસ્તુ મમાચલં નુતિલવાપ્તિફલાશયહેતુતઃ
ભગવતી, સ્થિર ભક્તો માટે તું આશ્રય છે, હું તારા ચરણોમાં શરણ આવી ગયો છું. મારા બધા કર્મો અડગ રહે, જેથી તારી થોડી પણ સ્તુતિથી ફળ મળે.
પ્રસન્ના તુ તતો દેવી વીરકસ્યેતિ સંસ્તુતા પ્રવિવેશ શુભં ભર્તુર્ ભવનં ભૂધરાત્મજા
પછી, વીરકે સ્તુતિ કરતાં દેવી પ્રસન્ન થઈ અને પર્વતકન્યા પોતાના પતિના શુભ ગૃહમાં પ્રવેશી ગઈ.
અથ રુદ્રો મહાગૌરીં ગૌરીં દૃષ્ટ્વા તુ સુન્દરીમ્ ચિત્તવ્યામોહનાકારાં કરીન્દ્રોન્મત્તગામિનીમ્
પછી, રુદ્રે મહાગૌરી, સુંદર ગૌરીને જોયા, જેનું રૂપ મનને મોહી લે છે અને જે મહાકૃદ્ધ હાથીની જેમ ચાલે છે.
પૂર્ણચન્દ્રાનનાં તન્વીં નિતમ્બોરુઘનસ્તનીમ્ મધ્યે ક્ષામાં તથાક્ષીણલાવણ્યામૃતવર્ષિણીમ્
પુર્ણચંદ્ર જેવું મુખ, પાતળી કાય, પહોળા કટિ અને ઘન સ્તનવાળી, કમર પાસે બારીક છતાં સૌંદર્યમાં ક્યારેય ઓછા ન પડતી, એવી એ સ્ત્રીના રૂપમાંથી સૌંદર્યનું અમૃત વહેતું હતું.
સર્વાભરણપૂર્વાઙ્ગીં મદો મન્દેન કારિણીમ્ સકામઃ શઙ્કિતો દીનો રૌદ્રો વીરો ભયાનકઃ
સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ, હળવી મદમસ્તીથી ચાલતી, કામથી ભરેલી, શંકાતુર, દુઃખી, કઠોર, વીર અને ભયાનક સ્વભાવ ધરાવતો હતો.
કરુણાહાસ્યબીભત્સકિંચિત્કિંચિદ્ધરો ઽભવત્ જિઘાંસુર્દેવવાક્યેન ભૈરવં કૃતવાન્વપુઃ
ક્યારેક દયાળુ, ક્યારેક સ્મિતભર્યા, ક્યારેક ભયાનક અને ક્યારેક અજીબ એવો થયો; દેવતાઓના આદેશથી સંહારની ઇચ્છા રાખી, તેણે ભયાનક રૂપ ધારણ કર્યું.
સા ચાપિ ભૈરવી જાતા દેવસ્ય પ્રતિરૂપિણી તસ્યા રૂપસહસ્રાણિ દદર્શ ગિરિગોચરઃ
એ સ્ત્રી પણ ભૈરવી બની, દેવના સમાન રૂપ ધારણ કરી; પર્વતોમાં રહેતા તે દેવતાએ તેના હજારો રૂપો દેખ્યા.