તદા મૃત્યુર્મમ ભવેદ્ અન્યથા ત્વમરો હ્યહમ્ ઇત્યુક્તસ્તુ તદોવાચ તુષ્ટઃ કમલસંભવઃ
"તો પછી એ સમયે જ મને મૃત્યુ મળે, નહિતર હું અમર રહીશ." એમ તેણે કહ્યું ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા કમળજએ જવાબ આપ્યો.
યદા દ્વિતીયો રૂપસ્ય વિવર્તસ્તે ભવિષ્યતિ તદા તે ભવિતા મૃત્યુર્ અન્યથા ન ભવિષ્યતિ
"જ્યારે તારા રૂપનો બીજો ફેરફાર થશે, ત્યારે તને મૃત્યુ મળશે; નહિતર નહિ."
ઇત્યુક્તો ઽમરતાં મેને દૈત્યસૂનુર્ મહાબલઃ તસ્મિન્કાલે તુ સંસ્મૃત્ય તદ્વધોપાયમાત્મનઃ
આ રીતે સાંભળી મહાબલી દૈત્યપુત્રે પોતાને અમર માન્યો. એ સમયે તેણે પોતાના વિનાશનો ઉપાય યાદ કર્યો.
પરિહર્તું દૃષ્ટિપથં વીરકસ્યાભવત્તદા ભુજંગરૂપી રન્ધ્રેણ પ્રવિવેશ દૃશઃ પથમ્
વીરના નજરથી બચવા માટે તેણે સાપનું રૂપ ધારણ કર્યું અને એક ફાટમાંથી નજરથી છુપાઈને અંદર પ્રવેશ્યો.
પરિહૃત્ય ગણેશસ્ય દાનવો ઽસૌ સુદુર્જયઃ અલક્ષિતો ગણેશેન પ્રવિષ્ટો ઽથ પુરાન્તકમ્
ગણેશજીને ચકમો આપી, એ દુર્જય દૈત્ય, ગણેશજીની નજરે ન પડાઈ, શહેરવિનાશકના ઘરમા પ્રવેશી ગયો.
ભુજગરૂપં સંત્યજ્ય બભૂવાથ મહાસુરઃ ઉમારૂપી છલયિતું ગિરિશં મૂઢચેતનઃ
સાપનું રૂપ છોડીને એ મહાસુરે પછી ઉમાનું રૂપ ધારણ કર્યું, ગિરિશને છેતરવા માટે, કારણ કે તેનું મન ભટકી ગયું હતું.
કૃત્વા માયાં તતો રૂપમ્ અપ્રતર્ક્યમનોહરમ્ સર્વાવયવસમ્પૂર્ણં સર્વાભિજ્ઞાનસંવૃતમ્
પછી તેણે માયાથી એવું રૂપ બનાવ્યું કે જે કલ્પના બહાર અને મનોહર હતું, બધાં અંગોથી પૂર્ણ અને ઓળખાવાની કોઈ નિશાની નહોતી.
કૃત્વા મુખાન્તરે દન્તાન્ દૈત્યો વજ્રોપમાન્દૃઢાન્ તીક્ષ્ણાગ્રાન્ બુદ્ધિમોહેન ગિરિશં હન્તુમુદ્યતઃ
દૈત્યએ પોતાના મોઢામાં વજ્ર જેવી મજબૂત અને તીક્ષ્ણ દાંત બનાવ્યા અને ભટકેલા મનથી ગિરિશને મારવા તૈયાર થયો.
કૃત્વોમારૂપસંસ્થાનં ગતો દૈત્યો હરાન્તિકમ્ પાપો રમ્યાકૃતિશ્ચિત્રભૂષણામ્બરભૂષિતઃ
ઉમાનું રૂપ ધારણ કરીને, એ દૈત્ય પાપી હોવા છતાં સુંદર દેખાતો, અદભુત આભૂષણો અને વસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને હરાની પાસે ગયો.
તં દૃષ્ટ્વા ગિરિશસ્તુષ્ટસ્ તદાલિઙ્ગ્ય મહાસુરમ્ મન્યમાનો ગિરિસુતાં સર્વૈરવયવાન્તરૈઃ
ગિરિશે તેને જોઈને પ્રસન્ન થઈને, એ મહાસુરને, બધા અંગો સાથે, પર્વતકન્યા સમજીને આલિંગન આપ્યું.
અપૃચ્છત્સાધુ તે ભાવો ગિરિપુત્રિ ન કૃત્રિમઃ યા ત્વં મદાશયં જ્ઞાત્વા પ્રાપ્તેહ વરવર્ણિની
તેને પૂછ્યું: "હે ગિરિપુત્રી, તારો સ્વભાવ ખરેખર સારો છે, બનાવટી નથી; કેમ કે તું મારું મન જાણીને અહીં આવી છે, હે સુશોભિત રંગવાળી."
ત્વયા વિરહિતં શૂન્યં મન્યમાનો જગત્ત્રયમ્ પ્રાપ્તા પ્રસન્નવદના યુક્તમેવંવિધં ત્વયિ
"મને તારા વિના ત્રણેય લોક ખાલી લાગે છે, અને તું ખુશમિજાજ ચહેરા સાથે આવી છે; આવું વર્તન તારા માટે યોગ્ય છે."
ઇત્યુક્તો દાનવેન્દ્રસ્તુ તદાભાષત્સ્મયઞ્છનૈઃ ન ચાબુધ્યદભિજ્ઞાનં પ્રાયસ્ત્રિપુરઘાતિનઃ
આ રીતે કહેતાં દાનવોના રાજાએ હળવી સ્મિત સાથે વાત કરી, પણ તે ત્રિપુરના વિનાશકનું સાચું ઓળખાણ સમજ્યો નહીં.
યાતાસ્મ્યહં તપશ્ચર્તું વાલ્લભ્યાય તવાતુલમ્ રતિશ્ચ તત્ર મે નાભૂત્ તતઃ પ્રાપ્તા ત્વદન્તિકમ્
હું તારી અનન્ય કૃપા માટે તપ કરવા ગયો હતો, પણ ત્યાં મને આનંદ મળ્યો નહીં; તેથી હું તારા પાસે આવ્યો છું.
ઇત્યુક્તઃ શંકરઃ શઙ્કાં કાંચિત્પ્રાપ્યાવધારયત્ હૃદયેન સમાધાય દેવઃ પ્રહસિતાનનઃ
આ સાંભળીને શંકર ભગવાનને થોડું શંકા થયું; મનમાં વિચાર કરીને, દેવએ સ્મિતભર્યા ચહેરે ધ્યાનપૂર્વક વિચાર કર્યો.
કુપિતા મયિ તન્વઙ્ગી પ્રકૃત્યા ચ દૃઢવ્રતા અપ્રાપ્તકામા સમ્પ્રાપ્તા કિમેતત્સંશયો મમ
તે મારી ઉપર ગુસ્સે છે, પાતળી શરીરવાળી, સ્વભાવથી દૃઢવ્રત, ઈચ્છા અધૂરી રહીને આવી છે—મારે શું શંકા રહે છે?
ઇતિ ચિન્ત્ય હરસ્તસ્યા અભિજ્ઞાનં વિધારયન્ નાપશ્યદ્વામપાર્શ્વે તુ તદઙ્ગે પદ્મલક્ષણમ્
એવી રીતે વિચારતા હરાએ તેમાં ઓળખવાની કોઈ નિશાની શોધી, પણ ડાબી બાજુ પર કમળનું ચિહ્ન દેખાયું નહીં.
લોમાવર્તં તુ રચિતં તતો દેવઃ પિનાકધૃક્ અબુધ્યદ્દાનવીં માયામ્ આકારં ગૂહયંસ્તતઃ
પછી પિનાકધારી દેવએ ત્યાં વાળનો ઘૂંટાળો બનાવેલો જોયો, અને દાનવની માયા સમજ્યો, પોતાનું સ્વરૂપ છુપાવી દીધું.
મેઢ્રે વજ્રાસ્ત્રમાદાય દાનવં તમસૂદયત્ અબુધ્યદ્વીરકો નૈવ દાનવેન્દ્રં નિષૂદિતમ્
મેડ્રે પાસે વજ્રાસ્ત્ર લઈને, તેણે એ દાનવને માર્યો; પણ વીરકાને ખબર પડી નહીં કે દાનવોના રાજા મરી ગયા છે.
હરેણ સૂદિતં દૃષ્ટ્વા સ્ત્રીરૂપં દાનવેશ્વરમ્ અપરિચ્છિન્નતત્ત્વાર્થા શૈલપુત્ર્યૈ ન્યવેદયત્
હરીએ સ્ત્રીરૂપે દાનવના રાજાને માર્યો તે જોઈને, અને સાચી વાત સમજ્યા વગર, તેણે એ પર્વતકન્યાને જાણ કરી.
દૂતેન મારુતેનાશુગામિના નગદેવતા શ્રુત્વા વાયુમુખાદ્દેવી ક્રોધરક્તવિલોચના અશપદ્વીરકં પુત્રં હૃદયેન વિદૂયતા
વાયુમુખી દૂત પાસેથી સાંભળીને, પર્વતદેવી ગુસ્સાથી આંખ લાલ કરી, દુ:ખથી હૃદય ભરી, પોતાના પુત્ર વીરકાને શાપ આપ્યો.
માતરં મા પરિત્યજ્ય યસ્માત્ત્વં સ્નેહવિક્લવામ્ વિહિતાવસરઃ સ્ત્રીણાં શંકરસ્ય રહોવિધૌ
તમે તમારી માતાને, જે પ્રેમથી ભરેલી હતી, છોડી દીધી; અને સ્ત્રીઓ માટે શંકર સાથે ગુપ્ત મિલનનો અવસર બનાવ્યો—
તસ્માત્તે પરુષા રૂક્ષા જડા હૃદયવર્જિતા ગણેશ ક્ષારસદૃશી શિલા માતા ભવિષ્યતિ
એથી, ગણેશ, તારી માતા અતિવ કઠોર, રુક્ષ, નિર્વિકાર અને હૃદય વિહોણી, ક્ષાર જેવી અને પથ્થર જેવી બની જશે.
નિમિત્તમેતદ્વિખ્યાતં વીરકસ્ય શિલોદયે સો ઽભવત્પ્રક્રમેણૈવ વિચિત્રાખ્યાનસંશ્રયઃ
યે જ વિરુકાને પથ્થર બનવાનો પ્રસિદ્ધ કારણ છે; આમ, સમય જતાં, તે અદભુત વાર્તાઓનો વિષય બની ગયો.
એવમુત્સૃષ્ટશપાયા ગિરિપુત્ર્યાસ્ત્વનન્તરમ્ નિર્જગામ મુખાત્ક્રોધઃ સિંહરૂપી મહાબલઃ
એ રીતે, પર્વતકન્યાએ શાપ આપતાં જ, તેના મોઢેથી ગુસ્સો સિંહરૂપે, મહા શક્તિશાળી બની બહાર આવ્યો.
સ તુ સિંહઃ કરાલાસ્યો જટાજટિલકંધરઃ પ્રોદ્ધૂતલમ્બલાઙ્ગૂલો દંષ્ટ્રોત્કટમુખાતટઃ
એ સિંહ, ભયાનક ચહેરો, જટાવાળી ગળા, ઊંચી અને લટકતી પૂંછ, ભયંકર દાંત અને મોઢા સાથે હતો.
વ્યાદિતાસ્યો લલજ્જિહ્વઃ ક્ષામકુક્ષિશ્ચિખાદિષુઃ તસ્યાશુ વર્તિતું દેવી વ્યવસ્યત સતી તદા
મોઢું ખોલીને, લટકતી જીભ, દુર્બળ પેટ અને આગ ખાવા વાળો, ત્યારે સતી દેવી એને ઝડપથી વશ કરવાનું નક્કી કર્યું.
જ્ઞાત્વા મનોગતં તસ્યા ભગવાંશ્ચતુરાનનઃ આજગામાશ્રમપદં સંપદામાશ્રયં તદા આગમ્યોવાચ દેવેશો ગિરિજાં સ્પષ્ટયા ગિરા
તેની મનની ઈચ્છા જાણીને, ચતુરાનન ભગવાન સમૃદ્ધિથી ભરેલા આશ્રમમાં આવ્યા, અને આવ્યા પછી દેવોના સ્વામી સ્પષ્ટ વાણીમાં ગિરિજાને કહ્યું.
કિં પુત્રિ પ્રાપ્તુકામાસિ કિમલભ્યં દદામિ તે વિરમ્યતામ્ અતિક્લેશાત્ તપસો ઽસ્માન્મદાજ્ઞયા
પુત્રી, તું શું મેળવવા ઈચ્છે છે? એવું શું છે જે હું તને આપી શકું નહીં? મારી આજ્ઞાથી આ અતિ તપસ્યા હવે બંધ કર.
તચ્છ્રુત્વોવાચ ગિરિજા ગુરોર્ગૌરત્વગર્ભિતમ્ વાક્યં વાચા ચિરોદ્ગીર્ણવર્ણનિર્ણીતવાઞ્છિતમ્
આ સાંભળીને ગિરિજાએ પોતાના ગુરુના ઉપદેશથી ભરેલી વાણીમાં, લાંબા સમયથી મનમાં રાખેલી અને સ્પષ્ટ ઈચ્છા વ્યક્ત કરી.