તથા બહુ કિમુક્તેન અલં વાચા શ્રમેણ તે શ્મશાનવાસાન્ નિર્ભીસ્ ત્વં નગ્નત્વાન્ન તવ ત્રપા નિર્ઘૃણત્વં કપાલિત્વાદ્ દયા તે વિગતા ચિરમ્
હવે વધુ શું બોલવું? તારી થાકલાગતી વાતો પૂરતી છે. તું શમશાનમાં નિર્ભય રહે છે, નગ્ન છે અને શરમ નથી, કપાળ ધારણ કરે છે અને દયાથી લાંબા સમયથી વિમુખ છે.
ઇત્યુક્ત્વા મન્દિરાત્તસ્માન્ નિર્જગામ હિમાદ્રિજા
આ રીતે બોલીને, હિમાલયકન્યા મંદિરમાંથી બહાર નીકળી ગઈ.
તસ્યાં વ્રજન્ત્યાં દેવેશગણૈઃ કિલકિલો ધ્વનિઃ ક્વ માતર્ગચ્છસિ ત્યક્ત્વા રુદન્તો ધાવિતાઃ પુનઃ
તે જતી હતી ત્યારે, દેવોના સમૂહે રડતાં-રડતાં બોલ્યા: 'માતા, તું અમને છોડી ક્યાં જઈ રહી છે?' અને રડતાં, દોડીને તેના પાછળ ગયા.
વિષ્ટભ્ય ચરણૌ દેવ્યા વીરકો બાષ્પગદ્ગદમ્ પ્રોવાચ માતઃ કિંત્વેતત્ ક્વ યાસિ કુપિતાન્તરા
દેવીએ પગ પાસે ઊભો રહી, વીરક રડતાં-રડતાં બોલ્યો: 'માતા, આ શું છે? તું ગુસ્સામાં ક્યાં જઈ રહી છે?'
અહં ત્વામનુયાસ્યામિ વ્રજન્તીં સ્નેહવર્જિતામ્ નો ચેત્પતિષ્યે શિખરાત્ તપોનિષ્ઠે ત્વયોજ્ઝિતઃ
'હું તારા પાછળ જઇશ, ભલે તું સ્નેહ વગર જતી હોય; નહીં તો, તારા તપસ્વી ત્યાગથી હું શિખર પરથી કૂદી જઈશ.'
ઉન્નામ્ય વદનં દેવી દક્ષિણેન તુ પાણિના ઉવાચ વીરકં માતા શોકં પુત્રક મા કૃથાઃ
દેવીએ પોતાનું ચહેરું જમણા હાથથી ઉંચું કરી, વીરકને કહ્યું: 'પુત્ર, દુઃખ ના કર.'
શૈલાગ્રાત્પતિતું નૈવ ન ચાગન્તું મયા સહ યુક્તં તે પુત્ર વક્ષ્યામિ યેન કાર્યેણ તચ્છૃણુ
પુત્ર, તને પર્વતની ટોચ પરથી કૂદવું પણ યોગ્ય નથી અને મારા સાથે આવવું પણ યોગ્ય નથી. હું કયા કારણથી આવું કહું છું તે તને સમજાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
કૃષ્ણેત્યુક્ત્વા હરેણાહં નિન્દિતા ચાપ્યનિન્દિતા સાર્હં તપઃ કરિષ્યામિ યેન ગૌરીત્વમાપ્નુયામ્
હરિએ મને 'કૃષ્ણા' કહીને બોલાવ્યું, એથી મને ક્યારેક નિંદા મળી અને ક્યારેક ન મળી. તેથી હવે હું એવું તપ કરું છું કે જેથી મને ગૌરીપણું પ્રાપ્ત થાય.
એષ સ્ત્રીલમ્પટો દેવો યાતાયાં મય્યનન્તરમ્ દ્વારરક્ષા ત્વયા કાર્યા નિત્યં રન્ધ્રાન્વવેક્ષિણા
આ દેવ સ્ત્રીઓમાં ખૂબ જ આકર્ષિત છે; હું અહીંથી જાઉં પછી તું દરવાજાની હંમેશા ચોકસાઈથી રક્ષા કરજે.
યથા ન કાચિત્ પ્રવિશેદ્ યોષિદત્ર હરાન્તિકમ્ દૃષ્ટ્વા પરાંસ્ત્રિયં ચાત્ર વદેથા મમ પુત્રક
હરાના પાસે અહીં કોઈ બીજી સ્ત્રી અંદર ન આવે એ માટે જો તારે કોઈ બીજી સ્ત્રી અહીં દેખાય તો તું તરત મને જાણ કરજે, પુત્ર.
શીઘ્રમ્ એવ કરિષ્યામિ યથાયુક્તમ્ અનન્તરમ્ એવમસ્ત્વિતિ દેવીં સ વીરકઃ પ્રાહ સાંપ્રતમ્
હું તરત જ યોગ્ય જે કરવું હોય તે કરીશ. 'એવું જ થાઓ' એમ કહીને એ વીર બાળક એ સમયે દેવીને જવાબ આપ્યો.
માતુરાજ્ઞામૃતાહ્લાદપ્લાવિતાઙ્ગો ગતજ્વરઃ જગામ કક્ષાં સંદ્રષ્ટું પ્રણિપત્ય ચ માતરમ્
માતાના આજ્ઞાના અમૃત સમાન આનંદથી ભીંજાઈ, દુઃખ ભૂલી, એ બાળક માતાને વંદન કરીને વન તરફ ગયો.
દેવીં સાપશ્યદ્ આયાન્તીં સખીં માતુર્વિભૂષિતામ્ કુસુમમોદિનીં નામ તસ્ય શૈલસ્ય દેવતામ્
એણે approaching, પોતાની માતાની સખી, સુંદર રીતે શોભાયમાન અને 'કુસુમમોદિની' નામની, એ પર્વતની દેવીને જોયા.
સાપિ દૃષ્ટ્વા ગિરિસુતાં સ્નેહવિક્લવમાનસા ક્વ પુત્રિ ગચ્છસીત્યુચ્ચૈર્ આલિઙ્ગ્યોવાચ દેવતા
પર્વતકન્યાને જોઈ, પ્રેમથી ભીની હૃદયવાળી એ દેવીએ એને ઉડાડી અને ઉંચા સ્વરે પુછ્યું, 'પુત્રી, તું ક્યાં જાય છે?'
સા ચાસ્યૈ સર્વમાચખ્યૌ શંકરાત્કોપકારણમ્ પુનશ્ચોવાચ ગિરિજા દેવતાં માતૃસંમતામ્
એણે શંકર પર ગુસ્સાનો કારણ બધું જ એને કહી દીધું અને પછી ફરીથી ગિરિજાએ પોતાની માતાની મંજુર કરેલી દેવીને કહ્યું.
નિત્યં શૈલાધિરાજસ્ય દેવતા ત્વમનિન્દિતે સર્વતઃ સંનિધાનં તે મમ ચાતીવ વત્સલા
નિર્દોષે, તું હંમેશા પર્વતરાજની દેવી છે અને તું મને સર્વ રીતે બહુ જ પ્રિય છે.
અતસ્તુતે પ્રવક્ષ્યામિ યદ્વિધેયં તદા ધિયા અન્યસ્ત્રીસંપ્રવેશસ્તુ ત્વયા રક્ષ્યઃ પ્રયત્નતઃ
એટલે હવે હું તને જે કરવું જરૂરી છે તે સમજાવીશ; તારે બીજી કોઈ સ્ત્રી અહીં પ્રવેશ ન કરે એ માટે ખૂબ જ ચોકસાઈ રાખવી.
રહસ્યત્ર પ્રયત્નેન ચેતસા સતતં ગિરૌ પિનાકિનઃ પ્રવિષ્ટાયાં વક્તવ્યં મે ત્વયાનઘે
હું પર્વત પર ગુપ્ત તપમાં લીન હોઉં ત્યારે જો કોઈ પિનાકધારીના સ્થાનમાં પ્રવેશ કરે તો, નિર્દોષે, તારે તરત મને જાણ કરવી.
તતો ઽહં સંવિધાસ્યામિ યત્કૃત્યં તદનન્તરમ્ ઇત્યુક્તા સા તથેત્યુક્ત્વા જગામ સ્વગિરિં શુભમ્
પછી હું જે કરવું જરૂરી હોય તે કરીશ. આવું સાંભળીને એણે 'જેમ કહ્યું તેમ જ' કહ્યું અને પોતાના શુભ પર્વત પર ચાલી ગઈ.
ઉમાપિ પિતુરુદ્યાનં જગામાદ્રિસુતા દ્રુતમ્ અન્તરિક્ષં સમાવિશ્ય મેઘમાલામિવ પ્રભા
અને ઉમા, પર્વતકન્યા, ઝડપથી પિતાના બગીચામાં ગઈ, એની કાંતિ આકાશમાં મેઘમાળાની જેમ ફેલાઈ ગઈ.
તતો વિભૂષણાન્યસ્ય વૃક્ષવલ્કલધારિણી ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિસંતપ્તા વર્ષાસુ ચ જલોષિતા
ત્યાં એ વૃક્ષછાલા પહેરીને રહી, ઉનાળામાં પાંચ અગ્નિની તપસ્યા કરી, ચોમાસામાં પાણીમાં રહી.
શૈશિરાસુ ચ રાત્રીષુ શુષ્કસ્થણ્ડિલશાયિની એવં સાધયતી તત્ર તપસા સંવ્યવસ્થિતા
અને શિયાળાની રાતે સુકાં જમીન પર સૂઈ, એ રીતે ત્યાં તપસ્યામાં સ્થિર રહી.
જ્ઞાત્વા તુ તાં ગિરિસુતાં દૈત્યસ્તત્રાન્તરે વશી અન્ધકસ્ય સુતો દૃપ્તઃ પિતુર્વધમનુસ્મરન્
એ વચ્ચે, અંધકાસુરના દમદાર પુત્રએ, જે પિતાના મૃત્યુને યાદ કરી રહ્યો હતો, પર્વતકન્યાના વિષયમાં જાણકારી મેળવી.
દેવાન્સર્વાન્વિજિત્યાજૌ બકભ્રાતા રણોત્કટઃ આડિર્નામાન્તરપ્રેક્ષી સતતં ચન્દ્રમૌલિનઃ
યુદ્ધમાં બધા દેવોને હરાવીને, બકાનો ભાઈ, ભયાનક યોદ્ધા, 'આડી' નામનો, ચંદ્રશેખર પર હંમેશા નજર રાખતો હતો.
આજગામામરરિપુઃ પુરં ત્રિપુરઘાતિનઃ સ તત્રાગત્ય દદૃશે વીરકં દ્વાર્યવસ્થિતમ્
દેવતાઓના શત્રુએ ત્રિપુરવિનાશકના શહેરમાં આવી પહોંચ્યો; ત્યાં જઈને તેણે દરવાજા પાસે એક વીરને ઉભેલો જોયો.
વિચિન્ત્યાસીદ્વરં દત્તં સ પુરા પદ્મજન્મના હતે તદાન્ધકે દૈત્યે ગિરિશેનામરદ્વિષિ
એ સમયે તેને યાદ આવ્યું કે, કમળમાંથી જન્મેલા ભગવાને, જ્યારે ગિરિશે અંધક દૈત્યને મારી નાખ્યો હતો, ત્યારે એક વરદાન આપ્યું હતું.
આડિશ્ચકાર વિપુલં તપઃ પરમદારુણમ્ તમાગત્યાબ્રવીદ્બ્રહ્મા તપસા પરિતોષિતઃ
પછી તેણે અત્યંત કઠિન તપ કરવાનું શરૂ કર્યું; એ તપથી પ્રસન્ન થઈને બ્રહ્માજી આવ્યા અને તેને કહ્યું.
કિમાડે દાનવશ્રેષ્ઠ તપસા પ્રાપ્તુમિચ્છસિ બ્રહ્માણમાહ દૈત્યસ્તુ નિર્મૃત્યુત્વમહં વૃણે
"હે દૈત્યશ્રેષ્ઠ, તું આ તપથી શું મેળવવા માંગે છે?" બ્રહ્માએ પૂછ્યું. દૈત્યએ જવાબ આપ્યો: "હું અમરત્વનું વરદાન માંગું છું."
ન કશ્ચિચ્ ચ વિના મૃત્યું નરો દાનવ વિદ્યતે યતસ્તતો ઽપિ દૈત્યેન્દ્ર મૃત્યુઃ પ્રાપ્યઃ શરીરિણા
"કોઈ મનુષ્ય કે દૈત્ય મરણ વિના રહી શકતો નથી; એટલે, હે દૈત્યરાજ, દરેક શરીરધારી માટે મૃત્યુ અવશ્ય આવે છે."
ઇત્યુક્તો દૈત્યસિંહસ્તુ પ્રોવાચામ્બુજસંભવમ્ રૂપસ્ય પરિવર્તો મે યદા સ્યાત્પદ્મસંભવ
આ રીતે કહેતાં દૈત્યસિંહે કમળમાંથી જન્મેલા ભગવાનને કહ્યું: "હે કમળજ, જ્યારે મારા રૂપમાં ફેરફાર થાય ત્યારે જ મને મૃત્યુ આવે."