વ્યાઘ્રેભવદનાઃ કેચિત્ કેચિન્મેષાજરૂપિણઃ અનેકપ્રાણિરૂપાશ્ચ જ્વાલાસ્યાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ
કેટલાંક વાઘ જેવા ચહેરાવાળા, કેટલાક ઘેટાં અને બકરાં જેવા રૂપવાળા, ઘણા જુદા-જુદા પ્રાણીઓના રૂપમાં, અગ્નિ જેવા મોઢાવાળા, કાળા અને પીળા રંગના હતા.
સૌમ્યા ભીમાઃ સ્મિતમુખાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગજટાસટાઃ નાનાવિહઙ્ગવદના નાનાવિધમૃગાનનાઃ
કેટલાક શાંત, કેટલાક ભયાનક, કેટલાક હસતાં ચહેરાવાળા, કાળી અને પીળા જટાવાળા, કેટલાક વિવિધ પક્ષીઓના ચહેરાવાળા, તો કેટલાક અનેક પ્રકારના પશુઓના ચહેરાવાળા હતા.
કૌશેયચર્મવસના નગ્નાશ્ચાન્યે વિરૂપિણઃ ગોકર્ણા ગજકર્ણાશ્ચ બહુવક્ત્રેક્ષણોદરાઃ
કેટલાક રેશમી કે પ્રાણીચામડાની વસ્ત્રો પહેરેલા, કેટલાક નગ્ન અને વિકૃત, કેટલાક ગાયના કાનવાળા, કેટલાક હાથીના કાનવાળા, ઘણા મોઢાં, આંખો અને પેટવાળા હતા.
બહુપાદા બહુભુજા દિવ્યનાનાસ્ત્રપાણયઃ અનેકકુસુમાપીડા નાનાવ્યાલવિભૂષણાઃ
કેટલાક ઘણા પગવાળા, ઘણા હાથવાળા, વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો પકડીને, કેટલાક અનેક ફૂલોની માળાઓ પહેરેલા, તો કેટલાક વિવિધ સાપોથી શોભાયમાન હતા.
વૃકાનનાયુધધરા નાનાકવચભૂષણાઃ વિચિત્રવાહનારૂઢા દિવ્યરૂપા વિયચ્ચરાઃ
કેટલાક વરુ વાઘના ચહેરાવાળા અને શસ્ત્રધારી, વિવિધ કવચોથી શોભાયમાન, કેટલાક અદભુત વાહનો પર આરૂઢ, દૈવી રૂપવાળા અને આકાશમાં વિહરતા હતા.
વીણાવાદ્યમુખોદ્ઘુષ્ટા નાનાસ્થાનકનર્તકાઃ ગણેશાંસ્તાંસ્તથા દૃષ્ટ્વા દેવી પ્રોવાચ શંકરમ્
કેટલાક વીણા વગાડતાં, કેટલાક વિવિધ સ્થિતીમાં નૃત્ય કરતાં, એ બધા ગણોને જોઈને દેવી એ શંકરને કહ્યું.
ગણેશાઃ કતિસંખ્યાતાઃ કિંનામાનઃ કિમાત્મકાઃ એકૈકશો મમ બ્રૂહિ ધિષ્ઠિતા યે પૃથક્પૃથક્
આ બધા ગણો કોણ છે, કેટલાં છે, તેમના નામ શું છે, અને તેઓ કેવી પ્રકૃતિના છે? અહીં જે જુદા-જુદા સ્થાને છે, તે બધા વિશે મને એકે કરીને કહો.
કોટિસંખ્યા હ્યસંખ્યાતા નાનાવિખ્યાતપૌરુષાઃ જગદાપૂરિતં સર્વૈર્ એભિર્ભીમૈર્મહાબલૈઃ
આ બધા ગણો ગણતરીથી બહાર, કરોડો સંખ્યાવાળા અને વિવિધ પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ છે; આવા ભયાનક અને મહાબળવાન ગણોથી આખું જગત ભરેલું છે.
સિદ્ધક્ષેત્રેષુ રથ્યાસુ જીર્ણોદ્યાનેષુ વેશ્મસુ દાનવાનાં શરીરેષુ બાલેષૂન્મત્તકેષુ ચ એતે વિશન્તિ મુદિતા નાનાહારવિહારિણઃ
સિદ્ધક્ષેત્રોમાં, રસ્તાઓ પર, જૂના બગીચાઓમાં, ઘરોમાં, દાનવોના શરીરમાં, બાળકોમાં અને પાગલોમાં—આ આનંદિત ગણા વિવિધ ભોજનમાં આનંદ માણતા પ્રવેશ કરે છે.
ઊષ્મપાઃ ફેનપાશ્ચૈવ ધૂમપા મધુપાયિનઃ રક્તપાઃ સર્વભક્ષાશ્ચ વાયુપા હ્યમ્બુભોજનાઃ
કેટલાક તાપ પીવે છે, કેટલાક ફેન, કેટલાક ધૂમ્રપાન કરે છે, કેટલાક મધ પીવે છે; કેટલાક લોહી પીવે છે, કેટલાક બધું જ ખાય છે, કેટલાક વાયુ પર જીવે છે, અને કેટલાક પાણી પર.
ગેયનૃત્યોપહારાશ્ચ નાનાવાદ્યરવપ્રિયાઃ ન હ્યેષાં વૈ અનન્તત્વાદ્ ગુણાન્વક્તું હિ શક્યતે
આ બધા ગીત, નૃત્ય, ભેટ અને વિવિધ વાદ્યોના ધ્વનિમાં આનંદ મેળવે છે; ખરેખર, એ અનંત હોવાથી, તેમના ગુણો સંપૂર્ણપણે વર્ણવી શકાય તેમ નથી.
માર્ગત્વગુત્તરાસઙ્ગશુદ્ધાઙ્ગો મુઞ્જમેખલી માનશિલેન કલ્કેન ચપલો રઞ્જિતાનનઃ
પશુચામડાની વસ્ત્ર પહેરેલી, શુદ્ધ અંગવાળી, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી ધારણ કરેલી, લાલ રંગથી ચહેરો રંગેલો અને ચંચળ છે.
પિનદ્ધોત્પલસ્રગ્દામા સુકાન્તો મધુરાકૃતિઃ પાષાણશકલોત્તાનકાંસ્યતાલપ્રવર્તકઃ
કમળની બંધેલી માળાઓથી શોભાયમાન, સુંદર અને મીઠા સ્વરૂપવાળા, પથ્થર, કાંસ્ય અને લાકડાની ઝાંઝ વગાડે છે.
અસૌ ગણેશ્વરો દેવઃ કિંનામા કિંનરાનુગઃ ય એષ ગણગીતેષુ દત્તકર્ણો મુહુર્મુહુઃ
આ ગણોના સ્વામી દેવ છે—આનું નામ શું છે, કિન્નરોના અનુયાયી કોણ છે—જે વારંવાર ગણોના ગીતોમાં કાન લગાવીને સાંભળે છે.
સ એષ વીરકો દેવિ સદા મદ્ધૃદયપ્રિયઃ નાનાશ્ચર્યગુણાધારો ગણેશ્વરગણાર્ચિતઃ
હે દેવી, આ વીરક હંમેશા મારા હૃદયને પ્રિય છે, તેમાં અનેક અદ્ભુત ગુણો છે અને તે ગણેશના સેવકો દ્વારા પૂજાય છે.
ઈદૃશસ્ય સુતસ્યાસ્તિ મમોત્કણ્ઠા પુરાન્તક કદાહમ્ ઈદૃશં પુત્રં દ્રક્ષ્યામ્યાનન્દદાયિનમ્
હે પુરાંટક, એવો પુત્ર મેળવવાની મને ઘણી ઇચ્છા હતી; ક્યારે હું એવો આનંદ આપનાર પુત્ર જોઈશ?
એષ એવ સુતસ્તે ઽસ્તુ નયનાનન્દહેતુકઃ ત્વયા માત્રા કૃતાર્થો ઽસ્તુ વીરકો ઽપિ સુમધ્યમે
એ જ તારો પુત્ર બને, આંખોને આનંદ આપનાર. હે સુમધ્યમા, તું માતા બનીને પૂર્ણતા મેળવે અને વીરક પણ સંતોષ પામે.
ઇત્યુક્તા પ્રેષયામાસ વિજયાં હર્ષણોત્સુકા વીરકાનયનાયાશુ દુહિતા હિમભૂભૃતઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, ખુશીથી ઉત્સુક થઈ વિજયાને વીરકને ઝડપથી લાવવા માટે મોકલી, જે હિમાલયપુત્રી છે.
સાવરુહ્ય ત્વરાયુક્તા પ્રાસાદાદમ્બરસ્પૃશઃ વિજયોવાચ ગણપં ગણમધ્યે પ્રવર્તિતા
વિજયા ઝડપથી આકાશને અડતા મહેલમાંથી નીચે આવી અને ગણપના સેવકોની વચ્ચે જઈને તેને સંબોધી.
એહિ વીરક ચાપલ્યાત્ ત્વયા દેવઃ પ્રકોપિતઃ કિમુત્તરં વદત્યર્થે નૃત્યરઙ્ગે તુ શૈલજા
'આ વીરક, આવ! તારી ઉતાવળથી ભગવાન રીસાયા છે. હવે નૃત્યમંડપમાં શૈલજાએ આ વિષયમાં શું જવાબ આપ્યો છે?'
ઇત્યુક્તસ્ત્યક્તપાષાણશકલો માર્જિતાનનઃ આહૂતસ્તુ તયોદ્ભૂતમૂલપ્રસ્તાવશંસકઃ
આ રીતે બોલાતા, તેણે પથ્થરના ટુકડા છોડી દીધા, ચહેરો સાફ કર્યો અને જ્યારે વિજયાએ બોલાવી, ત્યારે સમગ્ર વાતનો મૂળ કારણ કહ્યું.
દેવ્યાઃ સમીપમાગચ્છદ્ વિજયાનુગુપ્તઃ શનૈઃ પ્રાસાદશિખરાત્ફુલ્લરક્તામ્બુજનિભદ્યુતિઃ
વિજયાની રક્ષા હેઠળ, તે ધીરે ધીરે મહેલની ટોચ પરથી દેવી પાસે ગયો, તેની કાંતિ ખીલેલા લાલ કમળ જેવી હતી.
તં દૃષ્ટ્વા પ્રસ્રુતાનલ્પસ્વાદુક્ષીરપયોધરા ગિરિજોવાચ સસ્નેહં ગિરા મધુરવર્ણયા
તેને જોઈને, ગિરિજાએ, જેણીનું સ્તન મીઠા દૂધથી ભરેલું હતું, પ્રેમથી અને મીઠા શબ્દોમાં તેને સંબોધ્યો.
એહ્યેહિ યાતો ઽસિ મે પુત્રતાં દેવદેવેન દત્તો ઽધુના વીરક
'આવ, આવ! હવે તું મારો પુત્ર થયો છે, વીરક, દેવદેવતાએ તને આપ્યો છે.'
ઇત્યેવમઙ્કે નિધાયાથ તં પર્યચુમ્બત્કપોલે કલવાદિનમ્
આ રીતે કહી, તેણે વીરકને ગોદમાં બેસાડ્યો અને ગાલે ચુંબન કર્યું, જ્યારે તે મધુર અવાજો કરતો હતો.
મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય સંમાર્જ્ય ગાત્રાણિ ભૂષયામાસ દિવ્યૈઃ સ્વયં ભૂષણૈઃ કિઙ્કિણીમેખલાનૂપુરૈર્ માણિક્યકેયૂરહારોરુમૂલગુણૈઃ
તેણે તેના માથાને સુઘંધીયું, શરીરને સાફ કર્યું અને પોતે જ દિવ્ય આભૂષણોથી શણગાર્યો — ઘંટાવાળી કમરપટ્ટી, પાયલ, રત્નજડિત બાંયડા, હાર અને જાંઘના આભૂષણોથી.
કોમલૈઃ પલ્લવૈશ્ચિત્રિતૈશ્ચારુભિર્ દિવ્યમન્ત્રોદ્ભવૈસ્ તસ્ય શુભૈસ્તતો ભૂરિભિશ્ચાકરોન્મિશ્રસિદ્ધાર્થકૈર્ અઙ્ગરક્ષાવિધિમ્
નરમ અને રંગબેરંગી સુંદર પાંદડાં, દિવ્ય મંત્રોથી ઉત્પન્ન થયેલા, તથા અનેક શુભ પદાર્થો અને સિદ્ધાર્થના દાણાં સાથે મિક્સ કરીને, તેણે તેના શરીરની રક્ષા માટે વિધિ કરી.
એવમાદાય ચોવાચ કૃત્વા સ્રજં મૂર્ધ્નિ ગોરોચનાપત્રભઙ્ગોજ્જ્વલમ્
આ રીતે તેને લઈ, ગોરોચનાથી અને તાજા પાંદડાંથી તેજસ્વી માળા તેના માથા પર પહેરાવી અને પછી બોલી.
ગચ્છ ગચ્છાધુના ક્રીડ સાર્ધં ગણૈરપ્રમત્તો નગે શ્વભ્રવર્જ શનૈર્વ્યાલમાલાકુલાઃ શૈલસાનુદ્રુમદન્તિભિર્ ભિન્નસારાઃ પરે સઙ્ગિનઃ
'હવે જા, જા અને ગણો સાથે રમ, પર્વત પર સાવચેત રહે; ખીણોમાં ન જા અને ધીરે ધીરે એ ઢાળ પર જા જ્યાં સાપો, વૃક્ષો, હાથીઓ અને તૂટેલા પથ્થરો છે, જ્યાં બીજા પણ જાય છે.'
જાહ્નવીયં જલં ક્ષુબ્ધતોયાકુલં કૂલં મા વિશેથા બહુવ્યાઘ્રદુષ્ટે વને
'જાહ્નવી નદીના કિનારે ન જા, ત્યાં પાણી ઉગ્ર છે અને વનમાં ઘણા દુષ્ટ વાઘો છે.'