સ્વચ્છેન્દ્રનીલભૂભાગે ક્રીડને યત્ર ધિષ્ઠિતૌ વપુઃસહાયતાં પ્રાપ્તૌ વિનોદરસનિર્વૃતૌ
નિલમણિ જેવી સ્વચ્છ જમીન પર તેઓ રમવા ઊભા રહ્યા, અને બંને આનંદ અને મોજમાં એકરૂપ થયા.
એવં પ્રક્રીડતોસ્તત્ર દેવીશંકરયોસ્તદા પ્રાદુર્ભવન્મહાશબ્દસ્ તદ્ગૃહોદરગોચરઃ
એ રીતે દેવી અને શંકર ત્યાં રમતાં હતા, ત્યારે એ ઘરનાં અંદરથી મોટો અવાજ થયો.
તચ્છ્રુત્વા કૌતુકાદ્દેવી કિમેતદિતિ શંકરમ્ પપ્રચ્છ તં શુભતનુર્ હરં વિસ્મયપૂર્વકમ્
એ અવાજ સાંભળી, ઉત્સુકતાથી શુભ કાયાવાળી દેવી આશ્ચર્યથી ભરાઈ હરેને પૂછ્યું: 'આ શું છે?'
ઉવાચ દેવીં નૈતત્તે દૃષ્ટપૂર્વં સુવિસ્મિતે એતે ગણેશાઃ ક્રીડન્તે શૈલે ઽસ્મિન્મત્પ્રિયાઃ સદા
શંકરે દેવીને કહ્યું: 'હે અત્યંત આશ્ચર્યચકિત, તું આ પહેલાં ક્યારેય જોયું નથી. એ મારા પ્રિય ગણેશો છે, જે હંમેશાં આ પર્વત પર રમે છે.'
તપસા બ્રહ્મચર્યેણ નિયમૈઃ ક્ષેત્રસેવનૈઃ યૈરહં તોષિતઃ પૂર્વં ત એતે મનુજોત્તમાઃ
તપ, બ્રહ્મચર્ય, નિયમ અને પવિત્ર સ્થળોની સેવા દ્વારા જેમણે મને પ્રસન્ન કર્યો છે, એ બધા શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો છે.
મત્સમીપમનુપ્રાપ્તા મમ હૃદ્યાઃ શુભાનને કામરૂપા મહોત્સાહા મહારૂપગુણાન્વિતાઃ
હે શુભમુખી, એ બધા મારા નજીક આવ્યા છે, મારા હૃદયને પ્રિય છે, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરે છે, મહાન ઉત્સાહ ધરાવે છે અને ઉત્તમ ગુણો અને રૂપથી યુક્ત છે.
કર્મભિર્વિસ્મયં તેષાં પ્રયામિ બલશાલિનામ્ ચરાચરસ્ય જગતઃ સૃષ્ટિસંહરણક્ષમાઃ
મારા કર્મોથી, જે શક્તિશાળી છે અને સમગ્ર જગતના ચાલતા-અચલતા સૃષ્ટિ અને સંહાર માટે સમર્થ છે, તેમને હું આશ્ચર્યચકિત કરી દઉં છું.
બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રગન્ધર્વૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ સમાવૃતો ઽપ્યહં નિત્યં નૈભિર્વિરહિતો રમે
હું હંમેશા બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર, ગાંધીર્વ, કિન્નર અને મહાનાગો સાથે ઘેરાયેલો હોવા છતાં, હે સુન્દરી, મારા સેવકોમાંથી ક્યારેય અલગ પડતો નથી.
હૃદ્યા મે ચારુસર્વાઙ્ગિ ત એતે ક્રીડિતા ગિરૌ ઇત્યુક્તા તુ તતો દેવી ત્યક્ત્વા તદ્વિસ્મયાકુલા
હે સૌંદર્યમયાંગવાળી, આ બધા મારા પ્રિય સેવકો છે, જે પર્વત પર રમે છે—એવું મેં કહ્યું, અને પછી દેવી એ આશ્ચર્યથી ભરાઈ, તે સ્થાન છોડીને ચાલ્યા ગઈ.
ગવાક્ષાન્તરમાસાદ્ય પ્રેક્ષતે વિસ્મિતાનના યાવન્તસ્તે કૃશા દીર્ઘા હ્રસ્વાઃ સ્થૂલા મહોદરાઃ
દેવી જારે ખિડકી પાસે પહોંચી, ત્યારે આશ્ચર્યથી તેના ચહેરા પર નજર રાખી, તેણે જોયું—કેટલાક દુર્બળ, કેટલાક ઊંચા, કેટલાક નાનાં, કેટલાક જાડા, અને કેટલાક મોટાં પેટવાળા હતા.
વ્યાઘ્રેભવદનાઃ કેચિત્ કેચિન્મેષાજરૂપિણઃ અનેકપ્રાણિરૂપાશ્ચ જ્વાલાસ્યાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ
કેટલાંક વાઘ જેવા ચહેરાવાળા, કેટલાક ઘેટાં અને બકરાં જેવા રૂપવાળા, ઘણા જુદા-જુદા પ્રાણીઓના રૂપમાં, અગ્નિ જેવા મોઢાવાળા, કાળા અને પીળા રંગના હતા.
સૌમ્યા ભીમાઃ સ્મિતમુખાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગજટાસટાઃ નાનાવિહઙ્ગવદના નાનાવિધમૃગાનનાઃ
કેટલાક શાંત, કેટલાક ભયાનક, કેટલાક હસતાં ચહેરાવાળા, કાળી અને પીળા જટાવાળા, કેટલાક વિવિધ પક્ષીઓના ચહેરાવાળા, તો કેટલાક અનેક પ્રકારના પશુઓના ચહેરાવાળા હતા.
કૌશેયચર્મવસના નગ્નાશ્ચાન્યે વિરૂપિણઃ ગોકર્ણા ગજકર્ણાશ્ચ બહુવક્ત્રેક્ષણોદરાઃ
કેટલાક રેશમી કે પ્રાણીચામડાની વસ્ત્રો પહેરેલા, કેટલાક નગ્ન અને વિકૃત, કેટલાક ગાયના કાનવાળા, કેટલાક હાથીના કાનવાળા, ઘણા મોઢાં, આંખો અને પેટવાળા હતા.
બહુપાદા બહુભુજા દિવ્યનાનાસ્ત્રપાણયઃ અનેકકુસુમાપીડા નાનાવ્યાલવિભૂષણાઃ
કેટલાક ઘણા પગવાળા, ઘણા હાથવાળા, વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો પકડીને, કેટલાક અનેક ફૂલોની માળાઓ પહેરેલા, તો કેટલાક વિવિધ સાપોથી શોભાયમાન હતા.
વૃકાનનાયુધધરા નાનાકવચભૂષણાઃ વિચિત્રવાહનારૂઢા દિવ્યરૂપા વિયચ્ચરાઃ
કેટલાક વરુ વાઘના ચહેરાવાળા અને શસ્ત્રધારી, વિવિધ કવચોથી શોભાયમાન, કેટલાક અદભુત વાહનો પર આરૂઢ, દૈવી રૂપવાળા અને આકાશમાં વિહરતા હતા.
વીણાવાદ્યમુખોદ્ઘુષ્ટા નાનાસ્થાનકનર્તકાઃ ગણેશાંસ્તાંસ્તથા દૃષ્ટ્વા દેવી પ્રોવાચ શંકરમ્
કેટલાક વીણા વગાડતાં, કેટલાક વિવિધ સ્થિતીમાં નૃત્ય કરતાં, એ બધા ગણોને જોઈને દેવી એ શંકરને કહ્યું.
ગણેશાઃ કતિસંખ્યાતાઃ કિંનામાનઃ કિમાત્મકાઃ એકૈકશો મમ બ્રૂહિ ધિષ્ઠિતા યે પૃથક્પૃથક્
આ બધા ગણો કોણ છે, કેટલાં છે, તેમના નામ શું છે, અને તેઓ કેવી પ્રકૃતિના છે? અહીં જે જુદા-જુદા સ્થાને છે, તે બધા વિશે મને એકે કરીને કહો.
કોટિસંખ્યા હ્યસંખ્યાતા નાનાવિખ્યાતપૌરુષાઃ જગદાપૂરિતં સર્વૈર્ એભિર્ભીમૈર્મહાબલૈઃ
આ બધા ગણો ગણતરીથી બહાર, કરોડો સંખ્યાવાળા અને વિવિધ પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ છે; આવા ભયાનક અને મહાબળવાન ગણોથી આખું જગત ભરેલું છે.
સિદ્ધક્ષેત્રેષુ રથ્યાસુ જીર્ણોદ્યાનેષુ વેશ્મસુ દાનવાનાં શરીરેષુ બાલેષૂન્મત્તકેષુ ચ એતે વિશન્તિ મુદિતા નાનાહારવિહારિણઃ
સિદ્ધક્ષેત્રોમાં, રસ્તાઓ પર, જૂના બગીચાઓમાં, ઘરોમાં, દાનવોના શરીરમાં, બાળકોમાં અને પાગલોમાં—આ આનંદિત ગણા વિવિધ ભોજનમાં આનંદ માણતા પ્રવેશ કરે છે.
ઊષ્મપાઃ ફેનપાશ્ચૈવ ધૂમપા મધુપાયિનઃ રક્તપાઃ સર્વભક્ષાશ્ચ વાયુપા હ્યમ્બુભોજનાઃ
કેટલાક તાપ પીવે છે, કેટલાક ફેન, કેટલાક ધૂમ્રપાન કરે છે, કેટલાક મધ પીવે છે; કેટલાક લોહી પીવે છે, કેટલાક બધું જ ખાય છે, કેટલાક વાયુ પર જીવે છે, અને કેટલાક પાણી પર.
ગેયનૃત્યોપહારાશ્ચ નાનાવાદ્યરવપ્રિયાઃ ન હ્યેષાં વૈ અનન્તત્વાદ્ ગુણાન્વક્તું હિ શક્યતે
આ બધા ગીત, નૃત્ય, ભેટ અને વિવિધ વાદ્યોના ધ્વનિમાં આનંદ મેળવે છે; ખરેખર, એ અનંત હોવાથી, તેમના ગુણો સંપૂર્ણપણે વર્ણવી શકાય તેમ નથી.
માર્ગત્વગુત્તરાસઙ્ગશુદ્ધાઙ્ગો મુઞ્જમેખલી માનશિલેન કલ્કેન ચપલો રઞ્જિતાનનઃ
પશુચામડાની વસ્ત્ર પહેરેલી, શુદ્ધ અંગવાળી, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી ધારણ કરેલી, લાલ રંગથી ચહેરો રંગેલો અને ચંચળ છે.
પિનદ્ધોત્પલસ્રગ્દામા સુકાન્તો મધુરાકૃતિઃ પાષાણશકલોત્તાનકાંસ્યતાલપ્રવર્તકઃ
કમળની બંધેલી માળાઓથી શોભાયમાન, સુંદર અને મીઠા સ્વરૂપવાળા, પથ્થર, કાંસ્ય અને લાકડાની ઝાંઝ વગાડે છે.
અસૌ ગણેશ્વરો દેવઃ કિંનામા કિંનરાનુગઃ ય એષ ગણગીતેષુ દત્તકર્ણો મુહુર્મુહુઃ
આ ગણોના સ્વામી દેવ છે—આનું નામ શું છે, કિન્નરોના અનુયાયી કોણ છે—જે વારંવાર ગણોના ગીતોમાં કાન લગાવીને સાંભળે છે.
સ એષ વીરકો દેવિ સદા મદ્ધૃદયપ્રિયઃ નાનાશ્ચર્યગુણાધારો ગણેશ્વરગણાર્ચિતઃ
હે દેવી, આ વીરક હંમેશા મારા હૃદયને પ્રિય છે, તેમાં અનેક અદ્ભુત ગુણો છે અને તે ગણેશના સેવકો દ્વારા પૂજાય છે.
ઈદૃશસ્ય સુતસ્યાસ્તિ મમોત્કણ્ઠા પુરાન્તક કદાહમ્ ઈદૃશં પુત્રં દ્રક્ષ્યામ્યાનન્દદાયિનમ્
હે પુરાંટક, એવો પુત્ર મેળવવાની મને ઘણી ઇચ્છા હતી; ક્યારે હું એવો આનંદ આપનાર પુત્ર જોઈશ?
એષ એવ સુતસ્તે ઽસ્તુ નયનાનન્દહેતુકઃ ત્વયા માત્રા કૃતાર્થો ઽસ્તુ વીરકો ઽપિ સુમધ્યમે
એ જ તારો પુત્ર બને, આંખોને આનંદ આપનાર. હે સુમધ્યમા, તું માતા બનીને પૂર્ણતા મેળવે અને વીરક પણ સંતોષ પામે.
ઇત્યુક્તા પ્રેષયામાસ વિજયાં હર્ષણોત્સુકા વીરકાનયનાયાશુ દુહિતા હિમભૂભૃતઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, ખુશીથી ઉત્સુક થઈ વિજયાને વીરકને ઝડપથી લાવવા માટે મોકલી, જે હિમાલયપુત્રી છે.
સાવરુહ્ય ત્વરાયુક્તા પ્રાસાદાદમ્બરસ્પૃશઃ વિજયોવાચ ગણપં ગણમધ્યે પ્રવર્તિતા
વિજયા ઝડપથી આકાશને અડતા મહેલમાંથી નીચે આવી અને ગણપના સેવકોની વચ્ચે જઈને તેને સંબોધી.
એહિ વીરક ચાપલ્યાત્ ત્વયા દેવઃ પ્રકોપિતઃ કિમુત્તરં વદત્યર્થે નૃત્યરઙ્ગે તુ શૈલજા
'આ વીરક, આવ! તારી ઉતાવળથી ભગવાન રીસાયા છે. હવે નૃત્યમંડપમાં શૈલજાએ આ વિષયમાં શું જવાબ આપ્યો છે?'