એવં નિરુદકે દેશે યઃ કૂપં કારયેદ્બુધઃ બિન્દૌ બિન્દૌ ચ તોયસ્ય વસેત્સંવત્સરં દિવિ
જે બુદ્ધિમાન માણસ પાણી વગરના પ્રદેશમાં કૂવો બનાવે છે, અને પાણીની એક એક બૂંદથી, એ જેટલી બૂંદો હોય તેટલા વર્ષ માટે સ્વર્ગમાં રહે છે.
દશકૂપસમા વાપી દશવાપીસમો હ્રદઃ દશહ્રદસમઃ પુત્રો દશપુત્રસમો દ્રુમઃ એષૈવ મમ મર્યાદા નિયતા લોકભાવિની
દસ કૂવાં જેટલી એક વાવ છે, દસ વાવ જેટલું એક તળાવ છે, દસ તળાવ જેટલો એક પુત્ર છે અને દસ પુત્ર જેટલું એક વૃક્ષ છે; આ જ મારી નિશ્ચિત વ્યવસ્થા છે, જે જગત માટે કલ્યાણકારી છે.
ઇત્યુક્તાસ્તુ તતો વિપ્રા બૃહસ્પતિપુરોગમાઃ જગ્મુઃ સ્વમન્દિરાણ્યેવ ભવાનીં વન્દ્ય સાદરમ્
આમ કહીને, બૃહસ્પતિના આગેવાનીમાં બધા બ્રાહ્મણોએ ભવાનીની ભક્તિપૂર્વક વંદના કરી અને પછી પોતાના ઘરો તરફ પાછા ગયા.
ગતેષુ તેષુ દેવો ઽપિ શંકરઃ પર્વતાત્મજામ્ પાણિનાલમ્બ્ય વામેન શનૈઃ પ્રાવેશયચ્છુભામ્
પછી જ્યારે તેઓ ગયા, ત્યારે દેવ શંકરે પાર્વતીનું ડાબું હાથ પકડીને ધીમે ધીમે શુભ સ્ત્રીને અંદર લઈ ગયા.
ચિત્તપ્રસાદજનનં પ્રાસાદમનુગોપુરમ્ લમ્બમૌક્તિકદામાનં માલિકાકુલવેદિકમ્
ત્યાં મનને આનંદ આપતું મહેલ હતું, જેમાં વિશાળ પ્રવેશદ્વાર, લટકતી મુક્તાની માળાઓ અને ફૂલમાળાઓથી સજ્જ મંચો હતા.
નિર્ધૌતકલધૌતં ચ ક્રીડાગુહમનોરમમ્ પ્રકીર્ણકુસુમામોદમત્તાલિકુલકૂજિતમ્
એ મહેલની રમણીય ગુફા સારી રીતે ધોઈ અને ચમકાવેલી હતી, ફૂલોથી સુગંધિત અને મસ્ત સ્ત્રીઓની કૂજનથી ગૂંજતી હતી.
કિંનરોદ્ગીતસંગીતગૃહાન્તરિતભિત્તિકમ્ સુગન્ધિધૂપસંઘાતમનઃપ્રાર્થ્યમલક્ષિતમ્
એ મહેલની અંદરની દીવાલો કિન્નરોના સંગીતથી ગૂંજતી હતી અને સુગંધિત ધૂપથી હવામાં મનને આકર્ષતી સુગંધ ફેલાયેલી હતી.
ક્રીડન્મયૂરનારીભિર્ વૃતં વૈ તતવાદિભિઃ હંસસંઘાતસંઘુષ્ટં સ્ફટિકસ્તમ્ભવેદિકમ્
તે મહેલ રમતાં મોરો અને સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલું હતું, સંગીતકારોથી ભરેલું હતું, હંસોના ઝુંડની ટહુકથી ગૂંજતું અને સ્ફટિકના થંભળે મંચો ધરાવતું હતું.
અનાવિલમસંભ્રાન્ત્યા બહુશઃ કિંનરાકુલમ્ શુકૈર્યત્રાભિહન્યન્તે પદ્મરાગવિનિર્મિતાઃ
એ મહેલ શુદ્ધ અને નિર્વિકાર હતું, ઘણીવાર કિન્નરોની ભીડથી ભરેલું હતું, જ્યાં શુકો પદ્મરાગના રત્નો પર ટકરાતા હતા.
ભિત્તયો દાડિમભ્રાન્ત્યા પ્રતિબિમ્બિતમૌક્તિકાઃ તત્રાક્ષક્રીડયા દેવી વિહર્તુમુપચક્રમે
એ મહેલની દીવાલો દાડમના દાણાં જેવી મુક્તાની ઝાંખીથી શોભતી હતી; ત્યાં દેવીએ જૂઆ રમવાનું આરંભ્યું.
સ્વચ્છેન્દ્રનીલભૂભાગે ક્રીડને યત્ર ધિષ્ઠિતૌ વપુઃસહાયતાં પ્રાપ્તૌ વિનોદરસનિર્વૃતૌ
નિલમણિ જેવી સ્વચ્છ જમીન પર તેઓ રમવા ઊભા રહ્યા, અને બંને આનંદ અને મોજમાં એકરૂપ થયા.
એવં પ્રક્રીડતોસ્તત્ર દેવીશંકરયોસ્તદા પ્રાદુર્ભવન્મહાશબ્દસ્ તદ્ગૃહોદરગોચરઃ
એ રીતે દેવી અને શંકર ત્યાં રમતાં હતા, ત્યારે એ ઘરનાં અંદરથી મોટો અવાજ થયો.
તચ્છ્રુત્વા કૌતુકાદ્દેવી કિમેતદિતિ શંકરમ્ પપ્રચ્છ તં શુભતનુર્ હરં વિસ્મયપૂર્વકમ્
એ અવાજ સાંભળી, ઉત્સુકતાથી શુભ કાયાવાળી દેવી આશ્ચર્યથી ભરાઈ હરેને પૂછ્યું: 'આ શું છે?'
ઉવાચ દેવીં નૈતત્તે દૃષ્ટપૂર્વં સુવિસ્મિતે એતે ગણેશાઃ ક્રીડન્તે શૈલે ઽસ્મિન્મત્પ્રિયાઃ સદા
શંકરે દેવીને કહ્યું: 'હે અત્યંત આશ્ચર્યચકિત, તું આ પહેલાં ક્યારેય જોયું નથી. એ મારા પ્રિય ગણેશો છે, જે હંમેશાં આ પર્વત પર રમે છે.'
તપસા બ્રહ્મચર્યેણ નિયમૈઃ ક્ષેત્રસેવનૈઃ યૈરહં તોષિતઃ પૂર્વં ત એતે મનુજોત્તમાઃ
તપ, બ્રહ્મચર્ય, નિયમ અને પવિત્ર સ્થળોની સેવા દ્વારા જેમણે મને પ્રસન્ન કર્યો છે, એ બધા શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો છે.
મત્સમીપમનુપ્રાપ્તા મમ હૃદ્યાઃ શુભાનને કામરૂપા મહોત્સાહા મહારૂપગુણાન્વિતાઃ
હે શુભમુખી, એ બધા મારા નજીક આવ્યા છે, મારા હૃદયને પ્રિય છે, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરે છે, મહાન ઉત્સાહ ધરાવે છે અને ઉત્તમ ગુણો અને રૂપથી યુક્ત છે.
કર્મભિર્વિસ્મયં તેષાં પ્રયામિ બલશાલિનામ્ ચરાચરસ્ય જગતઃ સૃષ્ટિસંહરણક્ષમાઃ
મારા કર્મોથી, જે શક્તિશાળી છે અને સમગ્ર જગતના ચાલતા-અચલતા સૃષ્ટિ અને સંહાર માટે સમર્થ છે, તેમને હું આશ્ચર્યચકિત કરી દઉં છું.
બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રગન્ધર્વૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ સમાવૃતો ઽપ્યહં નિત્યં નૈભિર્વિરહિતો રમે
હું હંમેશા બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર, ગાંધીર્વ, કિન્નર અને મહાનાગો સાથે ઘેરાયેલો હોવા છતાં, હે સુન્દરી, મારા સેવકોમાંથી ક્યારેય અલગ પડતો નથી.
હૃદ્યા મે ચારુસર્વાઙ્ગિ ત એતે ક્રીડિતા ગિરૌ ઇત્યુક્તા તુ તતો દેવી ત્યક્ત્વા તદ્વિસ્મયાકુલા
હે સૌંદર્યમયાંગવાળી, આ બધા મારા પ્રિય સેવકો છે, જે પર્વત પર રમે છે—એવું મેં કહ્યું, અને પછી દેવી એ આશ્ચર્યથી ભરાઈ, તે સ્થાન છોડીને ચાલ્યા ગઈ.
ગવાક્ષાન્તરમાસાદ્ય પ્રેક્ષતે વિસ્મિતાનના યાવન્તસ્તે કૃશા દીર્ઘા હ્રસ્વાઃ સ્થૂલા મહોદરાઃ
દેવી જારે ખિડકી પાસે પહોંચી, ત્યારે આશ્ચર્યથી તેના ચહેરા પર નજર રાખી, તેણે જોયું—કેટલાક દુર્બળ, કેટલાક ઊંચા, કેટલાક નાનાં, કેટલાક જાડા, અને કેટલાક મોટાં પેટવાળા હતા.
વ્યાઘ્રેભવદનાઃ કેચિત્ કેચિન્મેષાજરૂપિણઃ અનેકપ્રાણિરૂપાશ્ચ જ્વાલાસ્યાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ
કેટલાંક વાઘ જેવા ચહેરાવાળા, કેટલાક ઘેટાં અને બકરાં જેવા રૂપવાળા, ઘણા જુદા-જુદા પ્રાણીઓના રૂપમાં, અગ્નિ જેવા મોઢાવાળા, કાળા અને પીળા રંગના હતા.
સૌમ્યા ભીમાઃ સ્મિતમુખાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગજટાસટાઃ નાનાવિહઙ્ગવદના નાનાવિધમૃગાનનાઃ
કેટલાક શાંત, કેટલાક ભયાનક, કેટલાક હસતાં ચહેરાવાળા, કાળી અને પીળા જટાવાળા, કેટલાક વિવિધ પક્ષીઓના ચહેરાવાળા, તો કેટલાક અનેક પ્રકારના પશુઓના ચહેરાવાળા હતા.
કૌશેયચર્મવસના નગ્નાશ્ચાન્યે વિરૂપિણઃ ગોકર્ણા ગજકર્ણાશ્ચ બહુવક્ત્રેક્ષણોદરાઃ
કેટલાક રેશમી કે પ્રાણીચામડાની વસ્ત્રો પહેરેલા, કેટલાક નગ્ન અને વિકૃત, કેટલાક ગાયના કાનવાળા, કેટલાક હાથીના કાનવાળા, ઘણા મોઢાં, આંખો અને પેટવાળા હતા.
બહુપાદા બહુભુજા દિવ્યનાનાસ્ત્રપાણયઃ અનેકકુસુમાપીડા નાનાવ્યાલવિભૂષણાઃ
કેટલાક ઘણા પગવાળા, ઘણા હાથવાળા, વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો પકડીને, કેટલાક અનેક ફૂલોની માળાઓ પહેરેલા, તો કેટલાક વિવિધ સાપોથી શોભાયમાન હતા.
વૃકાનનાયુધધરા નાનાકવચભૂષણાઃ વિચિત્રવાહનારૂઢા દિવ્યરૂપા વિયચ્ચરાઃ
કેટલાક વરુ વાઘના ચહેરાવાળા અને શસ્ત્રધારી, વિવિધ કવચોથી શોભાયમાન, કેટલાક અદભુત વાહનો પર આરૂઢ, દૈવી રૂપવાળા અને આકાશમાં વિહરતા હતા.
વીણાવાદ્યમુખોદ્ઘુષ્ટા નાનાસ્થાનકનર્તકાઃ ગણેશાંસ્તાંસ્તથા દૃષ્ટ્વા દેવી પ્રોવાચ શંકરમ્
કેટલાક વીણા વગાડતાં, કેટલાક વિવિધ સ્થિતીમાં નૃત્ય કરતાં, એ બધા ગણોને જોઈને દેવી એ શંકરને કહ્યું.
ગણેશાઃ કતિસંખ્યાતાઃ કિંનામાનઃ કિમાત્મકાઃ એકૈકશો મમ બ્રૂહિ ધિષ્ઠિતા યે પૃથક્પૃથક્
આ બધા ગણો કોણ છે, કેટલાં છે, તેમના નામ શું છે, અને તેઓ કેવી પ્રકૃતિના છે? અહીં જે જુદા-જુદા સ્થાને છે, તે બધા વિશે મને એકે કરીને કહો.
કોટિસંખ્યા હ્યસંખ્યાતા નાનાવિખ્યાતપૌરુષાઃ જગદાપૂરિતં સર્વૈર્ એભિર્ભીમૈર્મહાબલૈઃ
આ બધા ગણો ગણતરીથી બહાર, કરોડો સંખ્યાવાળા અને વિવિધ પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ છે; આવા ભયાનક અને મહાબળવાન ગણોથી આખું જગત ભરેલું છે.
સિદ્ધક્ષેત્રેષુ રથ્યાસુ જીર્ણોદ્યાનેષુ વેશ્મસુ દાનવાનાં શરીરેષુ બાલેષૂન્મત્તકેષુ ચ એતે વિશન્તિ મુદિતા નાનાહારવિહારિણઃ
સિદ્ધક્ષેત્રોમાં, રસ્તાઓ પર, જૂના બગીચાઓમાં, ઘરોમાં, દાનવોના શરીરમાં, બાળકોમાં અને પાગલોમાં—આ આનંદિત ગણા વિવિધ ભોજનમાં આનંદ માણતા પ્રવેશ કરે છે.
ઊષ્મપાઃ ફેનપાશ્ચૈવ ધૂમપા મધુપાયિનઃ રક્તપાઃ સર્વભક્ષાશ્ચ વાયુપા હ્યમ્બુભોજનાઃ
કેટલાક તાપ પીવે છે, કેટલાક ફેન, કેટલાક ધૂમ્રપાન કરે છે, કેટલાક મધ પીવે છે; કેટલાક લોહી પીવે છે, કેટલાક બધું જ ખાય છે, કેટલાક વાયુ પર જીવે છે, અને કેટલાક પાણી પર.