હર્મ્યગવાક્ષગતામરનારીલોચનનીલસરોરુહમાલમ્ સુપ્રકટા સમદૃશ્યત કાચિત્ સ્વાભરણાંશુવિતાનવિગૂઢા
કોઈ દેવી મહેલની જરખમાંથી સ્પષ્ટ દેખાતી, તેની આંખો નીલા કમળ જેવી, અને પોતાના આભૂષણના તેજથી ઢંકાઈ ન હતી.
કાપ્યખિલીકૃતમણ્ડનભૂષા ત્યક્તસખીપ્રણયા હરમ્ ઐક્ષત્ કાચિદુવાચ કલં ગતમાના કાતરતાં સખિ મા કુરુ મૂઢે
કોઈ સ્ત્રી સર્વાંગીભૂષિત, સખીઓના પ્રેમને છોડી, હરાને નિહાળી રહી હતી. બીજી કોઈ ધીમી બોલી, વિચલિત થઈ, દૂર ચાલી: 'સખી, મૂર્ખાઈ ના કર.'
દગ્ધમનોભવ એવ પિનાકી કામયતે સ્વયમેવ વિહર્તુમ્ કાચિદપિ સ્વયમેવ પતન્તી પ્રાહ પરાં વિરહસ્ખલિતાઙ્ગીમ્
જ્યારે મનમાં ઇચ્છાની આગ સળગતી હતી, ત્યારે પણ પિનાકધારી પોતે જ એકલા આનંદ માણવા ઇચ્છતા હતા. એ સમયે એક સ્ત્રી પોતે જ પડી ગઈ અને બીજી એક, જે વિયોગથી થાકી ગઈ હતી, તેને કંઈક કહી.
મા ચપલે મદનવ્યતિષઙ્ગં શંકરજં સ્ખલનેન વદ ત્વમ્ કાપિ કૃતવ્યવધાનમદૃષ્ટ્વા યુક્તિવશાદ્ગિરિશો હ્યયમૂચે
એ ચંચળે, તું શંકર સાથે કામદેવનું મિલન ન લગાડ. જો કોઈ ભૂલ થઈ હોય તો, યોગ્ય સંયમ ન જોઈને, એ વાત કહેજે. કારણ કે ગિરિશ એ સમજદારીથી આવું કહ્યું હતું.
એષ સ યત્ર સહસ્રમખાદ્યા નાકસદામધિપાઃ સ્વયમુક્તૈઃ નામભિર્ ઇન્દુજટં નિજસેવાપ્રાપ્તફલાય નતાસ્તુ ઘટન્તે
આ એ છે, જેમના આગળ ઇન્દ્ર અને બીજા સ્વર્ગના દેવતાઓ પોતાનાં નામે ચંદ્રશેખરને વંદન કરે છે અને પોતાની સેવા ફળ મેળવવા માગે છે.
એષ ન ચૈષ સ એષ યદગ્રે ચર્મપરીતતનુઃ શશિમૌલી ધાવતિ વજ્રધરો ઽમરરાજો માર્ગમમું વિવૃતીકરણાય
આ એ નથી, એ તો એ છે, જેમનું શરીર ચામડાથી ઢંકાયેલું છે, માથે ચાંદ્ર છે અને અમરરાજા વજ્રધારી એમના માર્ગને ખુલ્લો કરવા દોડે છે.
એષ સ પદ્મભવો ઽયમુપેત્ય પ્રાંશુજટામૃગચર્મનિગૂઢઃ સપ્રણયં કરઘટ્ટિતવક્ત્રઃ કિંચિદુવાચ મિતં શ્રુતિમૂલે
આ એ જ કમળમાંથી જન્મેલા છે, જે ઊંચા જટાવાળા અને મૃગચર્મ પહેરીને આવ્યા, પ્રેમથી હાથથી ચહેરો સ્પર્શ કર્યો અને વેદના મૂળે થોડી, પણ તોલવીને વાત કરી.
એવમભૂત્સુરનારિકુલાનાં ચિત્તવિસંષ્ઠુલતા ગુરુરાગાત્ શંકરસંશ્રયણાદ્ ગિરિજાયાજન્મફલં પરમં ત્વિતિ ચોચુઃ
આ રીતે દેવસ્ત્રીઓમાં મનની ગૂંચવણ ઊભી થઈ. શંકરનું આશ્રય લઈને એમણે કહ્યું, 'ગિરિજાના જન્મનું સર્વોચ્ચ ફળ તો આ જ છે.'
તતો હિમગિરેર્વેશ્મ વિશ્વકર્મનિવેદિતમ્ મહાનીલમયસ્તમ્ભં જ્વલત્કાઞ્ચનકુટ્ટિમમ્
પછી હિમાલયના ઘરમાં, જે વિશ્વકર્માએ તૈયાર કર્યું હતું, ત્યાં એક મોટો નીલમણિનો થંભો અને તેજસ્વી સોનાની જમીન હતી.
મુક્તાજાલપરિષ્કારં જ્વલિતૌષધિદીપિતમ્ ક્રીડોદ્યાનસહસ્રાઢ્યં કાઞ્ચનામ્બુજદીર્ઘિકમ્
મુક્તાની જાળથી શોભિત, તેજસ્વી ઔષધિઓના પ્રકાશથી ઝગમગતું, હજારો રમણિય ઉદ્યાનો અને સોનાના કમળોથી ભરેલું લાંબું તળાવ હતું.
મહેન્દ્રપ્રમુખાઃ સર્વે સુરા દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતમ્ નેત્રાણિ સફલાન્યદ્ય મનોભિરિતિ તે દધુઃ
મહેન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને કહ્યું, 'આજે આપણા નેત્રો મનની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી બેઠા.'
વિમર્દક્ષીણકેયૂરા હરિણા દ્વારિ રોધિતાઃ કથંચિત્પ્રમુખાસ્તત્ર વિવિશુર્નાકવાસિનઃ
ભીડથી એમના કાંડા ના વળય ઢીલા પડી ગયા હતા, દરવાજા પર હરણો અટકાવતાં હતાં, છતાં સ્વર્ગવાસીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા કોઈક રીતે અંદર પ્રવેશ્યા.
પ્રણતેનાચલેન્દ્રેણ પૂજિતો ઽથ ચતુર્મુખઃ ચકાર વિધિના સર્વં વિધિમન્ત્રપુરઃસરમ્
પછી, પર્વતના રાજાએ વંદન કર્યા પછી, ચતુરમુખ બ્રહ્માએ વિધિ પ્રમાણે, મંત્રોચ્ચાર સાથે, તમામ વિધિ પૂર્ણ કરી.
શર્વસ્ય પાણિગ્રહણમ્ અગ્નિસાક્ષિકમક્ષતમ્ દાતા મહીભૃતાં નાથો હોતા દેવશ્ચતુર્મુખઃ
શર્વનું હસ્તગ્રહણ અગ્નિને સાક્ષી રાખીને અખંડિત રીતે થયું. દાતા પૃથ્વીના રાજા હતા અને યજમાન ચતુરમુખ દેવ હતા.
વરઃ પશુપતિઃ સાક્ષાત્ કન્યા વિશ્વારણિસ્તથા ચરાચરાણિ ભૂતાનિ સુરાસુરવરાણિ ચ
વર તો પશુપતિ પોતે હતા, વધૂ વિશ્વારણી હતી; ચાલતા અને અચળ બધા જીવ, તથા શ્રેષ્ઠ દેવો અને દાનવો હાજર હતા.
તત્રાપ્યેતે નિયમતો હ્ય્ અભવન્વ્યગ્રમૂર્તયઃ મુમોચાભિનવાન્સર્વાન્ સસ્યશાલીન્રસૌષધીઃ
ત્યાં પણ નિયમ પ્રમાણે, બધા વ્યસ્ત થઈ ગયા; એમણે નવા અનાજ, ધાન અને ઔષધિઓ વહાવી દીધા.
વ્યગ્રા તુ પૃથિવી દેવી સર્વભાવમનોરમા ગૃહીત્વા વરુણઃ સર્વરત્નાન્યાભરણાનિ ચ
પૃથ્વી દેવી પણ ખૂબ ઉત્સાહથી અને સર્વે રીતે મનોહર બની, બધા રત્નો અને આભૂષણો લઈને, વરુણ પણ જોડાયા.
પુણ્યાનિ ચ પવિત્રાણિ નાનારત્નમયાનિ તુ તસ્થૌ સાભરણો દેવો હર્ષદઃ સર્વદેહિનામ્
અને અનેક પ્રકારના રત્નોથી બનેલા પવિત્ર અને શુદ્ધ આભૂષણો પણ હતા; દેવતા એ આભૂષણોથી શોભિત થઈ, સર્વે જીવોને આનંદ આપતા હતા.
ધનદશ્ચાપિ દિવ્યાનિ હૈમાન્યાભરણાનિ ચ જાતરૂપવિચિત્રાણિ પ્રયતઃ સમુપસ્થિતઃ
કુબેર પણ દિવ્ય અને સુવર્ણના વિવિધ આભૂષણો ભક્તિપૂર્વક લાવ્યા અને અર્પણ કર્યા.
વાયુર્વવૌ સુસુરભિઃ સુખસંસ્પર્શનો વિભુઃ છત્રમિન્દુકરોદ્ભાસિ સુસિતં ચ શતક્રતુઃ
પવન સુગંધિત અને સુખદ સ્પર્શ આપતો વહેતો હતો; ઇન્દ્ર ચાંદ્ર જેવો તેજસ્વી, શુદ્ધ સફેદ છત્ર ધારણ કરતા હતા.
જગ્રાહ મુદિતઃ સ્રગ્વી બાહુભિર્બહુભૂષણૈઃ જગુર્ગન્ધર્વમુખ્યાશ્ચ નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
હર્ષભેર ફૂલોની વણાવેલી માળાઓથી શોભાયમાન થઈ, અનેક આભૂષણોથી સજ્જ હાથોથી તેણે પકડી લીધું. મુખ્ય ગંધર્વોએ મીઠાં ગીતો ગાયા અને અપ્સરાઓના ટોળાએ આનંદપૂર્વક નૃત્ય કર્યું.
વાદયન્તો ઽતિમધુરં જગુર્ ગન્ધર્વકિંનરાઃ મૂર્તાશ્ચ ઋતવસ્તત્ર જગુશ્ચ નનૃતુશ્ચ વૈ
અતિમીઠાં વાદ્યો વગાડતાં ગંધર્વો અને કિન્નરો ગીત ગાતા હતા; ઋતુઓએ પણ સ્વરૂપ ધારણ કરીને ત્યાં ગીત ગાયા અને નૃત્ય કર્યું.
ચપલાશ્ચ ગણાસ્તસ્થુર્ લોલયન્તો હિમાચલમ્ ઉત્તિષ્ઠન્ક્રમશશ્ચાત્ર વિશ્વભુગ્ભગનેત્રહા
ચંચળ ટોળાઓએ હિમાલય પર્વતને હલાવતાં ઊભા રહ્યા; અને સર્વને પોષક, ભાનુની આંખવાળા ભગવાન ધીરે ધીરે આગળ વધ્યા.
ચકારૌદ્વાહિકં કૃત્યં પત્ન્યા સહ યથોચિતમ્ દત્તાર્ઘો ગિરિરાજેન સુરવૃન્દૈર્ વિનોદિતઃ
પત્ની સાથે યોગ્ય રીતે લગ્નવિધિ કરી; પર્વતરાજે અર્ઘ્ય આપ્યો અને દેવતાઓના સમૂહે આનંદ આપ્યો.
અવસત્તાં ક્ષપાં તત્ર પત્ન્યા સહ પુરાન્તકઃ તતો ગન્ધર્વગીતેન નૃત્યેનાપ્સરસામપિ
પુરો વિનાશક ભગવાને પોતાની પત્ની સાથે ત્યાં આખી રાત વિતાવી; પછી ગંધર્વોના ગીત અને અપ્સરાઓના નૃત્ય સાથે,
સ્તુતિભિર્ દેવદૈત્યાનાં વિબુદ્ધો વિબુધાધિપઃ આમન્ત્ર્ય હિમશૈલેન્દ્રં પ્રભાતે ચોમયા સહ જગામ મન્દરગિરિં વાયુવેગેન શૃઙ્ગિણા
દેવો અને દૈત્યોની સ્તુતિથી દેવતાઓના સ્વામી જાગ્યા; હિમાલયના રાજાને આમંત્રિત કરીને, પ્રભાતે ઉમા સાથે પવનની ઝડપે શૃંગી પર આરૂઢ થઈ મન્દર પર્વત તરફ ગયા.
તતો ગતે ભગવતિ નીલલોહિતે સહોમયા રતિમલભન્ન ભૂધરઃ સબાન્ધવો ભવતિ ચ કસ્ય નો મનો વિહ્વલં ચ જગતિ હિ કન્યકાપિતુઃ
નિલા અને લાલ રંગના ભગવાન ઉમા સાથે વિદાય થયા પછી, પર્વત અને તેના સગાંઓનું મન વિરહથી વ્યાકુળ થયું; કારણ કે દુનિયામાં કન્યાના પિતાનું મન દીકરી વિદાયે દુ:ખી ન થાય એવું કોણ છે?
જ્વલન્મણિસ્ફટિકહાટકોત્કટં સ્ફુટદ્યુતિ સ્ફટિકગોપુરં પુરમ્ હરો ગિરૌ ચિરમનુકલ્પિતં તદા વિસર્જિતામરનિવહો ઽવિશત્સ્વકમ્
પર્વત પર હરે દ્વારા લાંબા સમયથી તૈયાર કરાયેલું શહેર જ્વલંત રત્નો, સ્ફટિક અને સોનાથી તેજસ્વી હતું, તેની સ્ફટિકની મિનારો ઝગમગતી હતી; પછી દેવતાઓના સમૂહે વિદાય લીધી અને દરેક પોતાના ઘરમાં ગયા.
તદોમાસહિતો દેવો વિજહાર ભગાક્ષિહા પુરોદ્યાનેષુ રમ્યેષુ વિવિક્તેષુ વનેષુ ચ
પછી ઉમા સાથે ભગવાન, જેમની આંખ સૂર્ય છે, સુંદર બગીચાઓ અને એકાંત વનોમાં આનંદથી વિહાર કરવા લાગ્યા.
સુરક્તહૃદયો દેવ્યા મકરાઙ્કપુરઃસરઃ તતો બહુતિથે કાલે સુતકામા ગિરેઃ સુતા
દેવી પ્રત્યેનું હૃદય ખૂબ જ લગાવથી ભરેલું હતું, મકરચિહ્ન વડે આગળ વધતા, લાંબા સમય પછી પર્વતકન્યાએ સંતાનની ઈચ્છા કરી.