ન કિંનરૈર્ અભિભવિતું હિ શક્યતે વિભૂષણચયસમુદ્ભવો ધ્વનિઃ અજાતિજાઃ કિમિતિ ન ષડ્જમધ્યમ્ અપૃથુસ્વરં બહુતરમત્ર વક્ષ્યતે
કિંનરાઓ પણ ગહણ આભૂષણોથી ઉદ્ભવતા ધ્વનિને હરાવી શકતા નથી. જે જાતિના નથી, તેઓ શડ્જ કે મધ્યમ સ્વર કેમ બોલતા નથી? અહીં વધુ લોકો ઓછા સ્પષ્ટ સ્વરે બોલશે.
નતાનતાનતનતતાનતાં ગતાઃ પૃથક્તયા સમયકૃતા વિભિન્નતામ્ વિશઙ્કિતા ભવદતિભેદશીલિનઃ પ્રયાન્ત્યમી દ્રુતપદમેવ ગૌડકાઃ
જે લોકો વિવિધ, માપેલા અને અલગ-અલગ તાલમાં ગયા છે, અને તમારા વધારે વિભાજનથી સાવચેત છે, એ બધા ગૌડકાઓ ઝડપથી ચાલ્યા જાય છે.
વિસંહતાઃ કિમિતિ ન ષાડ્ગવાદયઃ સ્વગીતકૈર્ લલિતપદપ્રયોગજૈઃ પ્રભોઃ પુરો ભવતિ હિ યસ્ય ચાક્ષતં સમુદ્ગતાર્થકમિતિ તત્પ્રતીયતે
શાડ્ગ વાદ્યો પોતાના ગીત અને લયબદ્ધ પગલાં સાથે એકસાથે કેમ વગાડાતા નથી? જે પ્રભુની સામે અર્થ સતત પ્રગટે છે, ત્યાં એવું જ સમજાય છે.
અમી પૃથગ્વિરચિતરમ્યરાસકં વિલાસિનો બહુગમકસ્વભાવકમ્ પ્રયુઞ્જતે ગિરિશયશોવિસારિણં પ્રકીર્ણકં બહુતરનાગજાતયઃ
આ લોકો અલગ-અલગ સુંદર નૃત્ય કરે છે, જેમાં અનેક ગમક છે, અને એ ગિરિશના યશને ફેલાવે છે, અનેક હાથીઓની જાતિમાં વિખેરાયેલા છે.
અમી કથં કકુભિ કથાઃ પ્રતિક્ષણં ધ્વનન્તિ તે વિવિધવધૂવિમિશ્રિતાઃ ન જાતયો ધ્વનિમુરજાસમીરિતા ન મૂર્છિતાઃ કિમિતિ ચ મૂર્છનાત્મકાઃ
આ વાર્તાઓ દરેક દિશામાં કેવી રીતે ગૂંજાય છે, વિવિધ વધૂઓ સાથે મિશ્રિત છે? જાતિઓ મૃદંગનો ધ્વનિ પેદા કરતી નથી, ન તો સ્વરમાં ફેરફાર કરે છે—તો પછી એ સ્વર બદલાવા વાળા કેમ નથી?
ઇતીરતે ગિરિમવધાનશાલિનઃ સુરાસુરાઃ સપદિ તુ વીરકાજ્ઞયા નિયામિતાઃ પ્રયયુરતીવ હર્ષિતાશ્ ચરાચરં જગદખિલં હ્યપૂરયન્
આ રીતે, પર્વત તરફ ધ્યાન આપતાં દેવ અને દાનવો, વીરના આદેશથી તરત જ ચાલ્યા ગયા. તેઓ ખૂબ આનંદિત થઈને, ચાલતાં અને અચળ સમગ્ર જગતને ભરાઈ ગયા.
ઇતિ સ્તનત્કકુભિ રસન્મહાર્ણવે સ્તનદ્ઘને વિદલિતશૈલકંદરે જગત્યભૂત્તુમુલ ઇવાકુલીકૃતઃ પિનાકિના ત્વરિતગતેન ભૂધરઃ
આ રીતે, ગર્જનારા મહાસાગરમાં, ધ્વનિથી ગૂંજતાં અને ફાટેલા પહાડના ગુહામાં, આખું જગત જાણે પિનાકધારી શિવની ઝડપી ગતિથી ઉથલપાથલ થયું.
પરિજ્વલત્કનકસહસ્રતોરણં ક્વચિન્મિલન્મરકતવેશ્મવેદિકમ્ ક્વચિત્ ક્વચિદ્ વિમલવિદૂરવેદિકં ક્વચિદ્ ગલજ્જલધરરમ્યનિર્ઝરમ્
ક્યાંક હજાર સોનાના તેજસ્વી દ્વારોથી ઝળહળતું, ક્યાંક પનના મહેલની બંધ થતી ઓટલીઓ, ક્યાંક નિર્મળ અને દૂરની ઓટલીઓ, તો ક્યાંક વહી રહેલા વાદળોથી સુંદર ઝરણાં હતાં.
ચલદ્ધ્વજપ્રવરસહસ્રમણ્ડિતં સુરદ્રુમસ્તબકવિકીર્ણચત્વરમ્ સિતાસિતારુણરુચિધાતુવર્ણિકં શ્રિયોજ્જ્વલં પ્રવિતતમાર્ગગોપુરમ્
હજારો લહેરાતા ધ્વજોથી શોભાયમાન, દેવવૃક્ષોના ગુચ્છોથી છવાયેલાં ચૌક, સફેદ-કાળા-લાલ રંગોથી રંગાયેલા, વૈભવથી ઝગમગતા અને વિસ્તૃત માર્ગવાળા ગોપુરો હતાં.
તં પ્રવિશન્તમગાત્પ્રવિલોક્ય વ્યાકુલતાં નગરં ગિરિભર્તુઃ વ્યગ્રપુરન્ધ્રિજનં જયયુક્તં ધાવિતમાર્ગજનાકુલરથ્યમ્
જ્યારે તે શહેરમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે પર્વતના સ્વામીનું નગર ચિંતિત થયું; વાઘ જેવી સ્ત્રીઓ વિજયથી ભરપૂર, રસ્તાઓ પર દોડી, માર્ગો પર ભીડ જમાવી.
હર્મ્યગવાક્ષગતામરનારીલોચનનીલસરોરુહમાલમ્ સુપ્રકટા સમદૃશ્યત કાચિત્ સ્વાભરણાંશુવિતાનવિગૂઢા
કોઈ દેવી મહેલની જરખમાંથી સ્પષ્ટ દેખાતી, તેની આંખો નીલા કમળ જેવી, અને પોતાના આભૂષણના તેજથી ઢંકાઈ ન હતી.
કાપ્યખિલીકૃતમણ્ડનભૂષા ત્યક્તસખીપ્રણયા હરમ્ ઐક્ષત્ કાચિદુવાચ કલં ગતમાના કાતરતાં સખિ મા કુરુ મૂઢે
કોઈ સ્ત્રી સર્વાંગીભૂષિત, સખીઓના પ્રેમને છોડી, હરાને નિહાળી રહી હતી. બીજી કોઈ ધીમી બોલી, વિચલિત થઈ, દૂર ચાલી: 'સખી, મૂર્ખાઈ ના કર.'
દગ્ધમનોભવ એવ પિનાકી કામયતે સ્વયમેવ વિહર્તુમ્ કાચિદપિ સ્વયમેવ પતન્તી પ્રાહ પરાં વિરહસ્ખલિતાઙ્ગીમ્
જ્યારે મનમાં ઇચ્છાની આગ સળગતી હતી, ત્યારે પણ પિનાકધારી પોતે જ એકલા આનંદ માણવા ઇચ્છતા હતા. એ સમયે એક સ્ત્રી પોતે જ પડી ગઈ અને બીજી એક, જે વિયોગથી થાકી ગઈ હતી, તેને કંઈક કહી.
મા ચપલે મદનવ્યતિષઙ્ગં શંકરજં સ્ખલનેન વદ ત્વમ્ કાપિ કૃતવ્યવધાનમદૃષ્ટ્વા યુક્તિવશાદ્ગિરિશો હ્યયમૂચે
એ ચંચળે, તું શંકર સાથે કામદેવનું મિલન ન લગાડ. જો કોઈ ભૂલ થઈ હોય તો, યોગ્ય સંયમ ન જોઈને, એ વાત કહેજે. કારણ કે ગિરિશ એ સમજદારીથી આવું કહ્યું હતું.
એષ સ યત્ર સહસ્રમખાદ્યા નાકસદામધિપાઃ સ્વયમુક્તૈઃ નામભિર્ ઇન્દુજટં નિજસેવાપ્રાપ્તફલાય નતાસ્તુ ઘટન્તે
આ એ છે, જેમના આગળ ઇન્દ્ર અને બીજા સ્વર્ગના દેવતાઓ પોતાનાં નામે ચંદ્રશેખરને વંદન કરે છે અને પોતાની સેવા ફળ મેળવવા માગે છે.
એષ ન ચૈષ સ એષ યદગ્રે ચર્મપરીતતનુઃ શશિમૌલી ધાવતિ વજ્રધરો ઽમરરાજો માર્ગમમું વિવૃતીકરણાય
આ એ નથી, એ તો એ છે, જેમનું શરીર ચામડાથી ઢંકાયેલું છે, માથે ચાંદ્ર છે અને અમરરાજા વજ્રધારી એમના માર્ગને ખુલ્લો કરવા દોડે છે.
એષ સ પદ્મભવો ઽયમુપેત્ય પ્રાંશુજટામૃગચર્મનિગૂઢઃ સપ્રણયં કરઘટ્ટિતવક્ત્રઃ કિંચિદુવાચ મિતં શ્રુતિમૂલે
આ એ જ કમળમાંથી જન્મેલા છે, જે ઊંચા જટાવાળા અને મૃગચર્મ પહેરીને આવ્યા, પ્રેમથી હાથથી ચહેરો સ્પર્શ કર્યો અને વેદના મૂળે થોડી, પણ તોલવીને વાત કરી.
એવમભૂત્સુરનારિકુલાનાં ચિત્તવિસંષ્ઠુલતા ગુરુરાગાત્ શંકરસંશ્રયણાદ્ ગિરિજાયાજન્મફલં પરમં ત્વિતિ ચોચુઃ
આ રીતે દેવસ્ત્રીઓમાં મનની ગૂંચવણ ઊભી થઈ. શંકરનું આશ્રય લઈને એમણે કહ્યું, 'ગિરિજાના જન્મનું સર્વોચ્ચ ફળ તો આ જ છે.'
તતો હિમગિરેર્વેશ્મ વિશ્વકર્મનિવેદિતમ્ મહાનીલમયસ્તમ્ભં જ્વલત્કાઞ્ચનકુટ્ટિમમ્
પછી હિમાલયના ઘરમાં, જે વિશ્વકર્માએ તૈયાર કર્યું હતું, ત્યાં એક મોટો નીલમણિનો થંભો અને તેજસ્વી સોનાની જમીન હતી.
મુક્તાજાલપરિષ્કારં જ્વલિતૌષધિદીપિતમ્ ક્રીડોદ્યાનસહસ્રાઢ્યં કાઞ્ચનામ્બુજદીર્ઘિકમ્
મુક્તાની જાળથી શોભિત, તેજસ્વી ઔષધિઓના પ્રકાશથી ઝગમગતું, હજારો રમણિય ઉદ્યાનો અને સોનાના કમળોથી ભરેલું લાંબું તળાવ હતું.
મહેન્દ્રપ્રમુખાઃ સર્વે સુરા દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતમ્ નેત્રાણિ સફલાન્યદ્ય મનોભિરિતિ તે દધુઃ
મહેન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને કહ્યું, 'આજે આપણા નેત્રો મનની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી બેઠા.'
વિમર્દક્ષીણકેયૂરા હરિણા દ્વારિ રોધિતાઃ કથંચિત્પ્રમુખાસ્તત્ર વિવિશુર્નાકવાસિનઃ
ભીડથી એમના કાંડા ના વળય ઢીલા પડી ગયા હતા, દરવાજા પર હરણો અટકાવતાં હતાં, છતાં સ્વર્ગવાસીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા કોઈક રીતે અંદર પ્રવેશ્યા.
પ્રણતેનાચલેન્દ્રેણ પૂજિતો ઽથ ચતુર્મુખઃ ચકાર વિધિના સર્વં વિધિમન્ત્રપુરઃસરમ્
પછી, પર્વતના રાજાએ વંદન કર્યા પછી, ચતુરમુખ બ્રહ્માએ વિધિ પ્રમાણે, મંત્રોચ્ચાર સાથે, તમામ વિધિ પૂર્ણ કરી.
શર્વસ્ય પાણિગ્રહણમ્ અગ્નિસાક્ષિકમક્ષતમ્ દાતા મહીભૃતાં નાથો હોતા દેવશ્ચતુર્મુખઃ
શર્વનું હસ્તગ્રહણ અગ્નિને સાક્ષી રાખીને અખંડિત રીતે થયું. દાતા પૃથ્વીના રાજા હતા અને યજમાન ચતુરમુખ દેવ હતા.
વરઃ પશુપતિઃ સાક્ષાત્ કન્યા વિશ્વારણિસ્તથા ચરાચરાણિ ભૂતાનિ સુરાસુરવરાણિ ચ
વર તો પશુપતિ પોતે હતા, વધૂ વિશ્વારણી હતી; ચાલતા અને અચળ બધા જીવ, તથા શ્રેષ્ઠ દેવો અને દાનવો હાજર હતા.
તત્રાપ્યેતે નિયમતો હ્ય્ અભવન્વ્યગ્રમૂર્તયઃ મુમોચાભિનવાન્સર્વાન્ સસ્યશાલીન્રસૌષધીઃ
ત્યાં પણ નિયમ પ્રમાણે, બધા વ્યસ્ત થઈ ગયા; એમણે નવા અનાજ, ધાન અને ઔષધિઓ વહાવી દીધા.
વ્યગ્રા તુ પૃથિવી દેવી સર્વભાવમનોરમા ગૃહીત્વા વરુણઃ સર્વરત્નાન્યાભરણાનિ ચ
પૃથ્વી દેવી પણ ખૂબ ઉત્સાહથી અને સર્વે રીતે મનોહર બની, બધા રત્નો અને આભૂષણો લઈને, વરુણ પણ જોડાયા.
પુણ્યાનિ ચ પવિત્રાણિ નાનારત્નમયાનિ તુ તસ્થૌ સાભરણો દેવો હર્ષદઃ સર્વદેહિનામ્
અને અનેક પ્રકારના રત્નોથી બનેલા પવિત્ર અને શુદ્ધ આભૂષણો પણ હતા; દેવતા એ આભૂષણોથી શોભિત થઈ, સર્વે જીવોને આનંદ આપતા હતા.
ધનદશ્ચાપિ દિવ્યાનિ હૈમાન્યાભરણાનિ ચ જાતરૂપવિચિત્રાણિ પ્રયતઃ સમુપસ્થિતઃ
કુબેર પણ દિવ્ય અને સુવર્ણના વિવિધ આભૂષણો ભક્તિપૂર્વક લાવ્યા અને અર્પણ કર્યા.
વાયુર્વવૌ સુસુરભિઃ સુખસંસ્પર્શનો વિભુઃ છત્રમિન્દુકરોદ્ભાસિ સુસિતં ચ શતક્રતુઃ
પવન સુગંધિત અને સુખદ સ્પર્શ આપતો વહેતો હતો; ઇન્દ્ર ચાંદ્ર જેવો તેજસ્વી, શુદ્ધ સફેદ છત્ર ધારણ કરતા હતા.