ત્વદઙ્ઘ્રિયુગ્મં હૃદયેન બિભ્રતો મહાભિતાપપ્રશમૈકહેતુકમ્ ત્વમેવ ચૈકો વિવિધાકૃતક્રિયઃ કિલેતિ વાચા વિધુરૈર્ વિભાષ્યતે
જે લોકો તમારા બંને ચરણોને હૃદયમાં ધારણ કરે છે, જે મહાન પાપોને શાંત કરવાનું એકમાત્ર કારણ છે, તેઓ તમને જ અનેક પ્રકારના કાર્યો કરનાર તરીકે કહે છે, કારણ કે હકીકતમાં તમે જ એકમાત્ર છો.
અથાદ્ય એકસ્ત્વમવાદિ નાન્યથા જગત્તથા નિર્ઘૃણતાં તવ સ્પૃશેત્ ન વેત્સિ વા દુઃખમિદં પ્રજાત્મકં વિહન્યતે તે ખલુ સર્વતઃ ક્રિયા
આજે તો તમે જ બોલ્યા છો; નહોત તો દુનિયા તમારી કરુણા ન હોવાને કારણે દુઃખી થાત, અથવા તો તમને જીવોનાં આ દુઃખ ખબર જ ન હોત, પણ તમે તો સર્વત્ર બધાં કર્મોનો નાશ કરો છો.
ઉપેક્ષસે ચેજ્ જગતામુપદ્રવં દયામયત્વં તવ કેન કથ્યતે સ્વયોગમાયામહિમાગુહાશ્રયં ન વિદ્યતે નિર્મલભૂતિગૌરવમ્
જો તમે જગતનાં દુઃખોને અવગણો, તો તમારી દયાળુતા કઈ રીતે કહેવાય? તમારી યોગ અને માયાની મહિમા, જે ગુપ્ત છે, એમાં કોઈ નિર્મળ મહિમા છુપાયેલી નથી.
વયં ચ તે ધન્યતરાઃ શરીરિણાં યદીદૃશં ત્વાં પ્રવિલોકયામહે અદર્શનં તેન મનોરથો યથા પ્રયાતિ સાફલ્યતયા મનોગતમ્
અમે બધા શરીરધારી જીવોમાં સૌથી વધુ ધન્ય છીએ, કારણ કે અમે તમને આવી રીતે જોઈ શકીએ છીએ; આમ, અમારા મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે, કેમ કે જો તમારો દર્શન ન મળ્યો હોત તો એ વ્યર્થ જાત.
જગદ્વિધાનૈકવિધૌ જગન્મુખે કરિષ્યસે ઽતો બલભિચ્ચરા વયમ્ વિનેમુરિત્થં મુનયો વિસૃજ્ય તાં ગિરં ગિરીશશ્રુતિભૂમિસંનિધૌ
તમે જગતની વ્યવસ્થા માટે એકમાત્ર કર્તા બનીને, સૃષ્ટિના આરંભે કાર્ય કરશો; તેથી અમે ઋષિઓ, વાણી છોડી, પર્વતપતિ અને તેમના વચનોના આધારસ્થાન સમક્ષ નમન કરીએ છીએ.
ઉત્કૃષ્ટકેદાર ઇવાવનીતલે સુબીજમુષ્ટિં સુફલાય કર્ષકાઃ
જેમ ઉત્તમ ખેડૂત જમીન પર સારા બીજ વાવે છે અને તેનો સારું ફળ મેળવવાનો આશય રાખે છે.
તેષાં શ્રુત્વા તુ તાં રમ્યાં પ્રક્રમોપક્રમક્રિયામ્ વાચં વાચસ્પતિસ્તુષ્ટઃ પ્રોવાચ સ્મિતસુન્દરીમ્
જ્યારે તેમણે એ મોહક અને સુવ્યવસ્થિત વાણી સાંભળી, ત્યારે વાણીના દેવતા પ્રસન્ન થઈને સુંદર સ્મિત સાથે બોલ્યા.
જાને લોકવિધાનસ્ય કન્યા સત્કાર્યમુત્તમમ્ જાતા પ્રાલેયશૈલસ્ય સંકેતકનિરૂપણાઃ
મને જગતની વ્યવસ્થાનો શ્રેષ્ઠ હેતુ ખબર છે; હિમાલયપર્વતની પુત્રી, જે જન્મી છે, એ શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ માટે નિર્ધારિત છે, એના સંકેતો પણ દેખાય છે.
સત્યમુત્કણ્ઠિતાઃ સર્વે દેવકાર્યાર્થમુદ્યતાઃ તેષાં ત્વરન્તિ ચેતાંસિ કિંતુ કાર્યં વિવક્ષિતમ્
બધા સાચે જ ઉત્સુક છે અને દેવકાર્ય માટે પ્રયત્નશીલ છે; તેમનાં મન ઝડપથી આગળ વધે છે, પણ હજી કાર્ય શું છે એ સ્પષ્ટ નથી.
લોકયાત્રાનુગન્તવ્યા વિશેષેણ વિચક્ષણૈઃ સેવન્તે તે યતો ધર્મં તત્પ્રામાણ્યાત્પરે સ્થિતાઃ
વિશેષ રીતે બુદ્ધિશાળી લોકો એ જગતની ગતિને અનુસરે છે; તેઓ ધર્મની સેવા કરે છે અને બીજાંઓ પણ એના આધારથી સ્થિર રહે છે.
ઇત્યુક્તા મુનયો જગ્મુસ્ ત્વરિતાસ્તુ હિમાચલમ્ તત્ર તે પૂજિતાસ્તેન હિમશૈલેન સાદરમ્ ઊચુર્મુનિવરાઃ પ્રીતાઃ સ્વલ્પવર્ણં ત્વરાન્વિતાઃ
આ રીતે સંવાદ મળતાં ઋષિઓ ઝડપથી હિમાલય તરફ ગયા; ત્યાં હિમશૈલએ તેમને સન્માનપૂર્વક આવકાર્યા, ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા ઋષિગણોએ થોડી જ વાણીમાં તાત્કાલિક વાત કહી.
દેવો દુહિતરં સાક્ષાત્ પિનાકી તવ માર્ગતે તચ્છીઘ્રં પાવયાત્માનમ્ આહુત્યેવાનલાર્પણાત્
પિનાકધારી દેવ તમારા પુત્રીને સીધા માંગે છે; તમે ઝડપથી પોતાનું શુદ્ધિકરણ કરો, જેમ અગ્નિમાં આહુતિ આપતાં કરે છે.
કાર્યમેતચ્ચ દેવાનાં સુચિરં પરિવર્તતે જગદુદ્ધરણાયૈષ ક્રિયતાં વૈ સમુદ્યમઃ
આ દેવતાઓનું કાર્ય બહુ સમયથી ચાલે છે; હવે જગતના ઉદ્ધાર માટે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
ઇત્યુક્તસ્તૈસ્તદા શૈલો હર્ષાવિષ્ટો ઽવદન્મુનીન્ અસમર્થો ઽભવદ્વક્તુમ્ ઉત્તરં પ્રાર્થયઞ્છિવમ્
એમ ઋષિઓએ કહ્યાબાદ, પર્વત આનંદથી ભરાઈ ગયા અને ઋષિઓને કહ્યુ, પણ પોતે જવાબ આપી શક્યા નહીં અને શિવજી પાસે ઉત્તર માગ્યો.
તતો મેના મુનીન્વીક્ષ્ય પ્રોવાચ સ્નેહવિક્લવા દુહિતુસ્તાન્મુનીંશ્ચૈવ ચરણાશ્રયમ્ અર્થવિત્
પછી મેનાએ ઋષિઓને જોઈને, પ્રેમથી કંપતી વાણીમાં પુત્રી અને ઋષિઓને, તેમનાં ચરણોમાં શરણ લઈ, તેમનો હેતુ સમજીને વાત કરી.
યદર્થં દુહિતુર્જન્મ નેચ્છન્ત્યપિ મહાફલમ્ તદેવોપસ્થિતં સર્વં પ્રક્રમેણૈવ સાંપ્રતમ્
જે હેતુ માટે પુત્રીનો જન્મ ઇચ્છાય છે, ભલે તે મહાફળદાયી હોય, એ બધું હવે યોગ્ય સમયે પૂરું થયું છે.
કુલજન્મવયોરૂપવિભૂત્યૃદ્ધિયુતો ઽપિ યઃ વરસ્તસ્યાપિ ચાહૂય સુતા દેયા હ્યયાચતઃ
યાદ રાખો, જો વર પાસે કુળ, જન્મ, વય, રૂપ, વૈભવ અને સંપત્તિ હોય, તો પુત્રી તેને, જ્યારે તે માંગે, આપવી જોઈએ.
તત્સમસ્તતપોઘોરં કથં પુત્રી પ્રયાસ્યતિ પુત્રીવાક્યાદ્યદત્રાસ્તિ વિધેયં તદ્વિધીયતામ્
પુત્રીએ જેટલી કઠિન તપસ્યા કરી છે, એ પછી તે કેવી રીતે વિદાય લેશે? હવે જે કંઈ તેની ઈચ્છા પ્રમાણે કરવું હોય, તે કરો.
ઇત્યુક્તા મુનયસ્તે તુ પ્રિયયા હિમભૂભૃતઃ ઊચુઃ પુનરુદારાર્થં નારીચિત્તપ્રસાદકમ્
હિમાલયના પ્રિયજન દ્વારા આમ કહેતા, ઋષિઓએ ફરીથી ઉદાર અને સ્ત્રીના મનને આનંદ આપતી વાતો કરી.
ઐશ્વર્યમવગચ્છસ્વ શંકરસ્ય સુરાસુરૈઃ આરાધ્યમાનપાદાબ્જયુગલત્વાત્સુનિર્વૃતૈઃ
શિવજીનું રાજ્ય દેવો અને દૈત્યો બંનેને મળે છે, જે તેમના કમળ જેવા પગને ભક્તિપૂર્વક પૂજે છે અને સંતોષ પામે છે.
યસ્યોપયોગિ યદ્રૂપં સા ચ તત્પ્રાપ્તયે ચિરમ્ ઘોરં તપસ્યતે બાલા તેન રૂપેણ નિર્વૃતિઃ
જે સ્વરૂપ શિવજીને યોગ્ય લાગે છે, તે સ્વરૂપ મેળવવા માટે ઉમા લાંબા સમય સુધી કઠિન તપ કરે છે અને એ સ્વરૂપમાં આનંદ અનુભવે છે.
યસ્તદ્વ્રતાનિ દિવ્યાનિ નયિષ્યતિ સમાપનમ્ તત્ર સાવહિતા તાવત્ તસ્માત્ સૈવ ભવિષ્યતિ
જે સ્ત્રી એ દિવ્ય વ્રતોને ધ્યાનપૂર્વક પૂર્ણ કરે છે, એ જ શિવજીની બનશે; એટલે તું એ વ્રતો પૂરા થાય ત્યાં સુધી સતર્ક રહે.
ઇત્યુક્ત્વા ગિરિણા સાર્ધં તે યયુર્યત્ર શૈલજા જિતાર્કજ્વલનજ્વાલા તપસ્તેજોમયી હ્યુમા
આ રીતે કહીને, ઋષિઓ પર્વતરાજ સાથે ત્યાં ગયા, જ્યાં ઉમા તપ અને તેજથી પ્રગટતી હતી, અને જેના તપની જ્યોતિએ સૂર્ય અને અગ્નિ પણ ફિક્કા લાગતા હતા.
પ્રોચુસ્તાં મુનયઃ સ્નિગ્ધં સંમાન્ય પથમાગતમ્ રમ્યં પ્રિયં મનોહારિ મા રૂપં તપસા દહ
પથ પર આવેલી ઉમાને ઋષિઓએ સ્નેહપૂર્વક સન્માન આપીને કહ્યું: 'હે સુંદર, પ્રિય અને મનમોહક ઉમા, તું તપથી તારો રૂપ બળાવી નાંખીશ નહીં.'
પ્રાતસ્તે શંકરઃ પાણિમ્ એષ પુત્રિ ગ્રહીષ્યતિ વયમર્થિતવન્તસ્તે પિતરં પૂર્વમાગતાઃ
સવારના સમયે, શિવજી તારો હાથ પકડી લેશે, હે પુત્રી; અમે પહેલેથી જ તારા પિતાજી પાસે આવીને તારો વિષય રજૂ કર્યો છે.
પિત્રા સહ ગૃહં ગચ્છ વયં યામઃ સ્વમન્દિરમ્
તારે પિતાજી સાથે ઘરે જવું, અમે અમારા આશ્રમમાં પાછા જઈશું.
ઇત્યુક્તા તપસઃ સત્યં ફલમસ્તીતિ ચિન્ત્ય સા ત્વરમાણા યયૌ વેશ્મ પિતુર્દિવ્યાર્થશોભિતમ્
આમ સાંભળી, 'મારા તપનું ફળ હવે મળશે' એમ વિચારી, ઉમા ઉત્સાહપૂર્વક તેના પિતાના દિવ્ય વૈભવથી શોભતા ઘરમાં પહોંચી.
સા તત્ર રજનીં મેને વર્ષાયુતસમાં સતી હરદર્શનસંજાતમહોત્કણ્ઠા હિમાદ્રિજા
ત્યાં, હિમાલયની પુત્રી ઉમા, શિવજીના દર્શન માટે ભારે આતુર થઈ, એક રાત પણ દસ હજાર વર્ષ જેટલી લાંબી લાગતી હતી.
તતો મુહૂર્તે બ્રાહ્મે તુ તસ્યાશ્ચક્રુઃ સુરસ્ત્રિયઃ નાનામઙ્ગલસંદોહાન્ યથાવત્ક્રમપૂર્વકમ્
પછી, બ્રહ્મમુહૂર્તના પવિત્ર સમયે, દેવસ્ત્રીઓએ ઉમાના માટે વિવિધ શુભ કાર્ય યોગ્ય ક્રમથી કર્યા.
દિવ્યમણ્ડનમઙ્ગાનાં મન્દિરે બહુમઙ્ગલે ઉપાસત ગિરિં મૂર્તા ઋતવઃ સાર્વકામિકાઃ
ઘરમાં, અનેક શુભ ચિહ્નોથી શોભતા મહેલમાં, ઋતુઓએ સ્વરૂપ ધારણ કરીને પર્વતરાજની પુત્રીની સેવા કરી અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરી.