પ્રયયુર્ગિરિશં દ્રષ્ટું પ્રસ્થં હિમવતો મહત્ ગઙ્ગામ્બુપ્લાવિતાત્માનં પિઙ્ગબદ્ધજટાસટમ્
તેઓ ગંગાજળથી પવિત્ર મન અને પીળા જટાવાળા, મહાન હિમાલયના પ્રસ્થ પર ગિરિશને જોવા ગયા.
ભૃઙ્ગાનુયાતપાણિસ્થમન્દારકુસુમસ્રજમ્ ગિરેઃ સમ્પ્રાપ્ય તે પ્રસ્થં દદૃશુઃ શંકરાશ્રમમ્
મંદારના ફૂલોની માળા અને હાથમાં ફૂલો ધરાવતાં, ભમરા સાથે, તેઓ પર્વતના પ્રસ્થ પર પહોંચ્યા અને શંકરનું આશ્રમ જોયું.
પ્રશાન્તાશેષસત્ત્વૌઘં નવસ્તિમિતકાનનમ્ નિઃશબ્દાક્ષોભસલિલપ્રપાતં સર્વતોદિશમ્
બધા જીવજંતુઓ એકદમ શાંત હતા, જંગલમાં પણ નવી શાંતિ છવાઈ ગઈ હતી, અને ચારે તરફ ઝરણાં અને પાણી એકદમ નિઃશબ્દ અને અડબડાવ્યા વગર વહેતા હતા.
તત્રાપશ્યંસ્તતો દ્વારિ વીરકં વેત્રપાણિનમ્ સપ્ત તે મુનયઃ પૂજ્યા વિનીતાઃ કાર્યગૌરવાત્
ત્યાં પ્રવેશદ્વારે મેં એક વીર સેવકને વાંસની લાકડી હાથમાં લઈને ઊભેલો જોયો; અને એ સાત માન્ય મુનિઓ, પોતાના કાર્યની મહત્તાને કારણે વિનમ્રતાથી ઊભા હતા.
ઊચુર્મધુરભાષિણ્યા વાચા તે વાગ્મિનાં વરાઃ દ્રષ્ટું વયમિહાયાતાઃ શરણ્યં ગણનાયકમ્
એ વાણીમાં શ્રેષ્ઠ એવા મુનિઓ મીઠા શબ્દોમાં બોલ્યા: 'અમે refuge આપનારા, સર્વના નેતા, આપને જોવા અહીં આવ્યા છીએ.'
ત્રિલોચનં વિજાનીહિ સુરકાર્યપ્રચોદિતાઃ ત્વમેવ નો ગતિસ્તત્ત્વં યથા કાલાનતિક્રમઃ
'આપને ત્રિનેત્રધારી તરીકે ઓળખો; દેવોના કાર્ય માટે અમે આવ્યા છીએ. આપ જ અમારો સાચો આશરો અને સત્ય છો, કારણ કે સમય પણ આપને લાંઘી શકતો નથી.'
સા પ્રાર્થનૈષા પ્રાયેણ પ્રતીહારમયઃ પ્રભુઃ ઇત્યુક્તો મુનિભિઃ સો ઽથ ગૌરવાત્તાનુવાચ સઃ
'આ અમારી વિનંતી છે, જે પ્રાય: દર વખતે દ્વારપાળ સ્વરૂપે પ્રભુને કરવામાં આવે છે.' મુનિઓએ આવું કહ્યું ત્યારે, તેણે પણ યોગ્ય માન આપીને જવાબ આપ્યો.
સવનસ્યાપરાં સંધ્યાં સ્નાતું મન્દાકિનીજલે ક્ષણેન ભવિતા વિપ્રાસ્ તત્ર દ્રક્ષ્યથ શૂલિનમ્
'થોડા જ ક્ષણમાં, ભગવાન યજ્ઞની સાંજના સંધ્યાકાળે મંદાકિનીના પાણીમાં સ્નાન કરવા આવશે; મુનિઓ, ત્યાં તમે ત્રિશૂળધારી ભગવાનને જોઈ શકશો.'
ઇત્યુક્તા મુનયસ્તસ્થુસ્ તે તત્કાલપ્રતીક્ષિણઃ ગમ્ભીરામ્બુધરં પ્રાવૃટ્તૃષિતાશ્ચાતકા યથા
આ રીતે સંભળ્યા પછી, મુનિઓ એ ક્ષણની રાહ જોઈને ઊભા રહ્યા, જાણે ઊંડી ગર્જના કરતા વાદળની આતુરતાથી રાહ જોતા ચાતક પક્ષીઓ હોય એમ.
તતઃ ક્ષણેન નિષ્પન્નસમાધાનક્રિયાવિધિઃ વીરાસનં બિભેદેશો મૃગચર્મનિવાસિતમ્
પછી થોડા જ સમયમાં, ધ્યાન અને વિધિ પૂર્ણ કરીને, ભગવાને મૃગચર્મે વિછાયેલું પોતાનું વીરાસન તોડી નાખ્યું.
તતો વિનીતો જાનુભ્યામ્ અવલમ્બ્ય મહીસ્થિતિમ્ ઉવાચ વીરકો દેવં પ્રણામૈકસમાશ્રયઃ
પછી, વિનમ્રતાથી ઘૂંટણે બેસીને, સેવકે ભગવાનને એકમાત્ર પ્રણામનો આશરો લઈને સંબોધ્યા.
સમ્પ્રાપ્તા મુનયઃ સપ્ત ત્વાં દ્રષ્ટું દીપ્તતેજસઃ વિભો સમાદિશ દ્રષ્ટુમ્ અવગન્તુમ્ ઇહાર્હસિ તે ઽબ્રુવન્દેવકાર્યેણ તવ દર્શનલાલસાઃ
'હે તેજસ્વી ભગવાન, સાતેય મુનિઓ આપને જોવા આવ્યા છે. કૃપા કરીને આજ્ઞા આપો કે તેઓ આપને જોઈ અને મળવા આવી શકે; તેઓ દેવોના કાર્ય માટે, આપના દર્શન માટે આતુર છે.'
ઇત્યુક્તો ધૂર્જટિસ્તેન વીરકેણ મહાત્મના ભૂભઙ્ગસંજ્ઞયા તેષાં પ્રવેશાજ્ઞાં દદૌ તદા
મહાન આત્માવાળા સેવક દ્વારા આવું કહેવામાં આવતા, ધૂર્જટિએ (શિવજી) પૃથ્વી હલાવીને તેમને પ્રવેશવાની પરવાનગી આપી.
મૂર્ધ્નઃ કમ્પેન તાન્સર્વાન્ વીરકો ઽપિ મહામુનીન્ આજુહાવાવિદૂરસ્થાન્ દર્શનાય પિનાકિનઃ
પછી, સેવકે માથું ઝુકાવીને, નજીક ઊભેલા બધા મહામુનિઓને પિનાકધારી ભગવાનના દર્શન માટે બોલાવ્યા.
ત્વરાબદ્ધાર્ધચૂડાસ્તે લમ્બમાનાજિનામ્બરાઃ વિવિશુર્વેદિકાં સિદ્ધાં ગિરિશસ્ય વિભૂતિભિઃ
અર્ધબંધેલા જટાઓ અને લટકતા કૃષ્ણમૃગ ચામડાં પહેરીને, તેઓ પર્વતના સ્વામીની મહિમાથી શોભાયમાન પવિત્ર વેદિકામાં પ્રવેશ્યા.
બદ્ધપાણિપુટાક્ષિપ્તનાકપુષ્પોત્કરાસ્તતઃ પિનાકિપાદયુગલં વન્દ્યં નાકનિવાસિનામ્
હાથ જોડીને અને સ્વર્ગિક ફૂલોની ઢગલીઓ લઈને, તેમણે પિનાકધારી ભગવાનના, સ્વર્ગવાસીઓ દ્વારા પૂજાતા, પાવન પગલાંનું વંદન કર્યું.
તતઃ સ્નિગ્ધેક્ષિતાઃ શાન્તા મુનયઃ શૂલપાણિના મન્મથારિં તતો હૃષ્ટાઃ સમં તુષ્ટુવુરાદૃતાઃ
પછી, શૂળધારી ભગવાને પ્રેમભરી નજરે જોયા, ત્યારે એ શાંત મુનિઓ આનંદિત થઈ, કામદેવના શત્રુ ભગવાનની ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
અહો કૃતાર્થા વયમેવ સાંપ્રતં સુરેશ્વરો ઽપ્યત્ર વરો ભવિષ્યતિ ભવત્પ્રસાદામલવારિસેકતઃ ફલેન કાચિત્ તપસા નિયુજ્યતે
'અરે, હવે તો અમારો જન્મ સફળ થયો! અહીં દેવોના સ્વામી પણ વરદાન આપશે. આપની કૃપાના શુદ્ધ જળથી, તપસ્યાથી કંઈક ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.'
જયત્યસૌ ધન્યતરો હિમાચલસ્ તદાશ્રયં યસ્ય સુતા તપસ્યતિ સ દૈત્યરાજો ઽપિ મહાફલોદયો વિમૂલિતાશેષસુરો હિ તારકઃ
'સૌભાગ્યશાળી છે એ હિમાલય, જેના આશ્રયે તેની પુત્રી તપ કરે છે; એ દૈત્યરાજ તારક, જેણે બધા દેવતાઓને હરાવ્યા, તેનો પણ મહાન અંત આવશે.'
ત્વદીયમંશં પ્રવિલોક્ય કલ્મષાત્ સ્વકં શરીરં પરિમોક્ષ્યતે હિ યઃ સ ધન્યધીર્લોકપિતા ચતુર્મુખો હરિશ્ચ યત્સંભ્રમવહ્નિદીપિતઃ
'આપનો અંશ જોતા જ, માણસ પોતાનું સર્વ પાપમય શરીર છોડે છે; એ ધન્ય છે—ચતુરાનન બ્રહ્મા અને હરિ પણ આપની પ્રાપ્તિ માટે આતુરતા સાથે દહન થાય છે.'
ત્વદઙ્ઘ્રિયુગ્મં હૃદયેન બિભ્રતો મહાભિતાપપ્રશમૈકહેતુકમ્ ત્વમેવ ચૈકો વિવિધાકૃતક્રિયઃ કિલેતિ વાચા વિધુરૈર્ વિભાષ્યતે
જે લોકો તમારા બંને ચરણોને હૃદયમાં ધારણ કરે છે, જે મહાન પાપોને શાંત કરવાનું એકમાત્ર કારણ છે, તેઓ તમને જ અનેક પ્રકારના કાર્યો કરનાર તરીકે કહે છે, કારણ કે હકીકતમાં તમે જ એકમાત્ર છો.
અથાદ્ય એકસ્ત્વમવાદિ નાન્યથા જગત્તથા નિર્ઘૃણતાં તવ સ્પૃશેત્ ન વેત્સિ વા દુઃખમિદં પ્રજાત્મકં વિહન્યતે તે ખલુ સર્વતઃ ક્રિયા
આજે તો તમે જ બોલ્યા છો; નહોત તો દુનિયા તમારી કરુણા ન હોવાને કારણે દુઃખી થાત, અથવા તો તમને જીવોનાં આ દુઃખ ખબર જ ન હોત, પણ તમે તો સર્વત્ર બધાં કર્મોનો નાશ કરો છો.
ઉપેક્ષસે ચેજ્ જગતામુપદ્રવં દયામયત્વં તવ કેન કથ્યતે સ્વયોગમાયામહિમાગુહાશ્રયં ન વિદ્યતે નિર્મલભૂતિગૌરવમ્
જો તમે જગતનાં દુઃખોને અવગણો, તો તમારી દયાળુતા કઈ રીતે કહેવાય? તમારી યોગ અને માયાની મહિમા, જે ગુપ્ત છે, એમાં કોઈ નિર્મળ મહિમા છુપાયેલી નથી.
વયં ચ તે ધન્યતરાઃ શરીરિણાં યદીદૃશં ત્વાં પ્રવિલોકયામહે અદર્શનં તેન મનોરથો યથા પ્રયાતિ સાફલ્યતયા મનોગતમ્
અમે બધા શરીરધારી જીવોમાં સૌથી વધુ ધન્ય છીએ, કારણ કે અમે તમને આવી રીતે જોઈ શકીએ છીએ; આમ, અમારા મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે, કેમ કે જો તમારો દર્શન ન મળ્યો હોત તો એ વ્યર્થ જાત.
જગદ્વિધાનૈકવિધૌ જગન્મુખે કરિષ્યસે ઽતો બલભિચ્ચરા વયમ્ વિનેમુરિત્થં મુનયો વિસૃજ્ય તાં ગિરં ગિરીશશ્રુતિભૂમિસંનિધૌ
તમે જગતની વ્યવસ્થા માટે એકમાત્ર કર્તા બનીને, સૃષ્ટિના આરંભે કાર્ય કરશો; તેથી અમે ઋષિઓ, વાણી છોડી, પર્વતપતિ અને તેમના વચનોના આધારસ્થાન સમક્ષ નમન કરીએ છીએ.
ઉત્કૃષ્ટકેદાર ઇવાવનીતલે સુબીજમુષ્ટિં સુફલાય કર્ષકાઃ
જેમ ઉત્તમ ખેડૂત જમીન પર સારા બીજ વાવે છે અને તેનો સારું ફળ મેળવવાનો આશય રાખે છે.
તેષાં શ્રુત્વા તુ તાં રમ્યાં પ્રક્રમોપક્રમક્રિયામ્ વાચં વાચસ્પતિસ્તુષ્ટઃ પ્રોવાચ સ્મિતસુન્દરીમ્
જ્યારે તેમણે એ મોહક અને સુવ્યવસ્થિત વાણી સાંભળી, ત્યારે વાણીના દેવતા પ્રસન્ન થઈને સુંદર સ્મિત સાથે બોલ્યા.
જાને લોકવિધાનસ્ય કન્યા સત્કાર્યમુત્તમમ્ જાતા પ્રાલેયશૈલસ્ય સંકેતકનિરૂપણાઃ
મને જગતની વ્યવસ્થાનો શ્રેષ્ઠ હેતુ ખબર છે; હિમાલયપર્વતની પુત્રી, જે જન્મી છે, એ શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ માટે નિર્ધારિત છે, એના સંકેતો પણ દેખાય છે.
સત્યમુત્કણ્ઠિતાઃ સર્વે દેવકાર્યાર્થમુદ્યતાઃ તેષાં ત્વરન્તિ ચેતાંસિ કિંતુ કાર્યં વિવક્ષિતમ્
બધા સાચે જ ઉત્સુક છે અને દેવકાર્ય માટે પ્રયત્નશીલ છે; તેમનાં મન ઝડપથી આગળ વધે છે, પણ હજી કાર્ય શું છે એ સ્પષ્ટ નથી.
લોકયાત્રાનુગન્તવ્યા વિશેષેણ વિચક્ષણૈઃ સેવન્તે તે યતો ધર્મં તત્પ્રામાણ્યાત્પરે સ્થિતાઃ
વિશેષ રીતે બુદ્ધિશાળી લોકો એ જગતની ગતિને અનુસરે છે; તેઓ ધર્મની સેવા કરે છે અને બીજાંઓ પણ એના આધારથી સ્થિર રહે છે.