વીરકં લોકવીરેશમ્ ઈશાનસદૃશદ્યુતિમ્ યક્ષકુઙ્કુમકિઞ્જલ્કપુઞ્જપિઙ્ગજટાસટમ્
એવી એક વીરમૂર્તિ, જગતના વીરોના સ્વામી, ઈશાન જેવી તેજસ્વી, યક્ષોના કુંકુમના પરાગથી પીળાશ પડેલી જટાઓ ધરાવતી.
વેત્રપાણિનમ્ અવ્યગ્રમ્ ઉગ્રભોગીન્દ્રભૂષણમ્ તતો નિમીલિતોન્નિદ્રપદ્મપત્રાભલોચનમ્
હાથમાં દંડ ધરાવતો, નિર્વ્યગ્ર, ભયાનક સાપના ભૂષણોથી સજ્જ, અને આંખો સૂતેલા કમળપાંદડાની જેમ બંધ.
પ્રેક્ષમાણમૃજુસ્થાનં નાસિકાગ્રં સુલોચનૈઃ શ્રવસ્તરસસિંહેન્દ્રચર્મલમ્બોત્તરીયકમ્
સુંદર આંખોથી નાકના ટોચ પર દૃઢ નજર રાખતો, શ્રાવસ્તીના જંગલના સિંહ અને હાથીની ચામડીનું ઉપરવસ્તુ પહેરેલું.
શ્રવણાહિફલન્મુક્તનિઃશ્વાસાનલપિઙ્ગલમ્ પ્રેઙ્ખત્કપાલપર્યન્તતુમ્બિલમ્બિજટાચયમ્
કાન પર સાપના ફણાં શોભતા, શ્વાસ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી, કપાળની છેડે લટકતી જટાઓ, અને તેના અંતે ખોપરીઓ લટકતી.
કૃતવાસુકિપર્યઙ્કનાભિમૂલનિવેશિતમ્ બ્રહ્માઞ્જલિસ્થપુચ્છાગ્રનિબદ્ધોરગભૂષણમ્
વાસુકીને શય્યા બનાવી, નાભિ પાસે આરામથી બેઠેલો, બ્રહ્માના જોડાયેલા હાથમાં સાપની પૂંછડી પકડાવેલી.
દદર્શ શંકરં કામઃ ક્રમપ્રાપ્તાન્તિકં શનૈઃ તતો ભ્રમરઝઙ્કારમાલમ્બિદ્રુમસાનુકમ્
કામદેવે શિવને, ધીમે ધીમે નજીક જઈને જોયા; પછી, ભમરાના ગુંજન વચ્ચે, તે વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા ઢોળાણ તરફ આગળ વધ્યો.
પ્રવિષ્ટઃ કર્ણરન્ધ્રેણ ભવસ્ય મદનો મનઃ શંકરસ્તમથાકર્ણ્ય મધુરં મદનાશ્રયમ્
કામદેવ ભવાનીના કાનના રંધ્રથી મનમાં પ્રવેશ્યો; અને શંકરે, એ મીઠો, પ્રેમથી ભરેલો અવાજ સાંભળ્યો.
સસ્માર દક્ષદુહિતારં દયિતાં રક્તમાનસઃ તતઃ સા તસ્ય શનકૈસ્ તિરોભૂયાતિનિર્મલા
ત્યારે શંકરે દક્ષની પુત્રી, પોતાની પ્રિયાને યાદ કરી, અને તેનું મન પ્રેમથી ભરાઈ ગયું; પછી એ અત્યંત શુદ્ધ અને તેજસ્વી સ્ત્રી ધીમે ધીમે તેની નજરથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
સમાધિભાવના તસ્થૌ લક્ષ્યપ્રત્યક્ષરૂપિણી તતસ્તન્મયતાં યાતઃ પ્રત્યૂહાપિહિતાશયઃ
તે ધ્યાનમાં લીન રહી, જાણે ધ્યાનનું લક્ષ્ય જ બની ગઈ હોય; પછી, મનમાં અવરોધો હોવા છતાં, એ સંપૂર્ણપણે એ ધ્યાનમાં એકરૂપ થઈ ગઈ.
વશિત્વેન બુબોધેશો વિકૃતિં મદનાત્મિકામ્ ઈષત્કોપસમાવિષ્ટો ધૈર્યમાલમ્બ્ય ધૂર્જટિઃ
પારંગતપણે, ભગવાને કામથી ઉદ્ભવેલી ગડબડને જાણીને, થોડો ક્રોધથી ભરાઈ, ધીરજ રાખી ધૂર્જટી સ્થિર રહ્યો.
નિરાસે મદનસ્થિત્યા યોગમાયાસમાવ્રતઃ સ તયા માયયાવિષ્ટો જજ્વાલ મદનસ્તતઃ
આશા ન હોવા છતાં, મનમાં કામની લાગણી યથાવત્ રહી, યોગમાયાથી ઘેરાઈને, એ મોહમાં આવી ગયો અને કામની જ્વાળા વધુ પ્રજ્વલિત થઈ.
ઇચ્છાશરીરો દુર્જેયો રોષદોષમહાશ્રયઃ હૃદયાન્નિર્ગતઃ સો ઽથ વાસનાવ્યસનાત્મકઃ
ઇચ્છારૂપ કામ, જે દમાવવું મુશ્કેલ છે અને ક્રોધ તથા દોષનું મોટું કેન્દ્ર છે, એ પછી હૃદયમાંથી નીકળી, વાસનાના દુઃખરૂપ બની બહાર આવ્યો.
બહિઃસ્થલં સમાલમ્બ્ય હ્ય્ ઉપતસ્થૌ ઝષધ્વજઃ અનુયાતો ઽથ હૃદ્યેન મિત્રેણ મધુના સહ
બહારના સ્થળે પગલાં મૂકીને, મીનધ્વજ આવ્યા; હૃદયમાં વસતા મિત્ર અને મધુ સાથે તેઓ આગળ વધ્યા.
સહકારતરૌ દૃષ્ટ્વા મૃદુમારુતનિર્ધુતમ્ સ્તબકં મદનો રમ્યં હરવક્ષસિ સત્વરમ્
સહકારના વૃક્ષ પર, મૃદુ પવનથી હલનારા ફૂલોનો ગુચ્છ જોઈ, કામદેવ હરાના વક્ષ પર એ સુંદરતા જોઈને તરત આનંદિત થયો.
મુમોચ મોહનં નામ માર્ગણં મકરધ્વજઃ શિવસ્ય હૃદયે શુદ્ધે નાશશાલી મહાશરઃ
મકરધ્વજએ મોહન નામનું મોહક બાણ છોડ્યું, જે મહાન અને વિનાશક ફૂલબાણ હતું, અને એ શિવના પવિત્ર હૃદયમાં ઘૂસી ગયું.
પપાત પરુષપ્રાંશુઃ પુષ્પબાણો વિમોહનઃ તતઃ કરણસંદેહો વિદ્ધસ્તુ હૃદયે ભવઃ
એ કઠોર અને ઊંચું મોહક ફૂલબાણ પડી ગયું; પછી, હૃદયમાં ઘાયલ થયેલા ભવના ઇન્દ્રિયો ગૂંચવાઈ ગઈ.
બભૂવ ભૂધરૌપમ્યધૈર્યો ઽપિ મદનોન્મુખઃ તતઃ પ્રભુત્વાદ્ભાવાનાં નાવેશં સમપદ્યત
પર્વત જેવી ધીરજ ધરાવતો હોવા છતાં, તે કામ તરફ વળ્યો; પછી, એ ભાવનાઓની શક્તિથી એના વશમાં થઈ ગયો.
બાહ્યં બહુ સમાસાદ્ય પ્રત્યૂહપ્રસવાત્મકમ્ તતઃ કોપાનલોદ્ભૂતઘોરહુઙ્કારભીષણે
બહારના ઘણા અવરોધોનો સામનો કરીને, જે અવરોધોથી ઉત્પન્ન થયા હતા, પછી ક્રોધની અગ્નિમાંથી ભયાનક અને ભયજનક ગર્જના ઉઠી.
બભૂવ વદને નેત્રં તૃતીયમનલાકુલમ્ રુદ્રસ્ય રૌદ્રવપુષો જગત્સંહારભૈરવમ્
એના ચહેરા પર ત્રીજું, અગ્નિથી ભરેલું આંખ દેખાયું—રુદ્રના રૌદ્ર રૂપનું, જગતનો સંહાર કરનાર ભયાનક નેત્ર.
તદન્તિકસ્થે મદને વ્યસ્ફારયત ધૂર્જટિઃ તન્નેત્રવિસ્ફુલિઙ્ગેન ક્રોશતાં નાકવાસિનામ્
જ્યારે કામદેવ નજીક ઊભો હતો, ત્યારે ધૂર્જટી એ આંખ ખોલી; એના વિજથી સ્વર્ગવાસીઓ ચીસો પાડી ઉઠ્યા.
ગમિતો ભસ્મસાત્તૂર્ણં કન્દર્પઃ કામિદર્પકઃ સ તુ તં ભસ્મસાત્કૃત્વા હરનેત્રોદ્ભવો ઽનલઃ
કામદેવ, જે પ્રેમીઓના અભિમાનને દમાવે છે, તુરંત ભસ્મ થઈ ગયો; અને હરાના નેત્રમાંથી નીકળેલી અગ્નિએ તેને ભસ્મ કરી નાખ્યો.
વ્યજૃમ્ભત જગદ્દગ્ધું જ્વાલાહુઙ્કારઘસ્મરઃ તતો ભવો જગદ્ધેતોર્ વ્યભવજ્જાતવેદસમ્
એ અગ્નિ જગતને દહન કરવા માટે ફાટી નીકળી, જ્વાળાની ગર્જના સાથે; પછી, જગતના હિત માટે, ભવએ એ અગ્નિને રોકી દીધો.
સહકારે મધૌ ચન્દ્રે સુમનઃસુ પરેષ્વપિ ભૃઙ્ગેષુ કોકિલાસ્યેષુ વિભાગેન સ્મરાનલમ્
સહકારના વૃક્ષમાં, વસંતમાં, ચાંદનીમાં, ફૂલોમાં, ભમરાંમાં, કોયલના સ્વરમાં, અનેક રૂપે પ્રેમની અગ્નિ વ્યાપી ગઈ.
સ બાહ્યાન્તરવિદ્ધેન હરેણ સ્મરમાર્ગણઃ રાગસ્નેહસમિદ્ધાન્તર્ધાવંસ્તીવ્રહુતાશનઃ
એ પ્રેમનું બાણ, હરિ દ્વારા અંદર અને બહારથી ઘાયલ, રાગ અને સ્નેહથી પ્રજ્વલિત થઈ, ભયાનક અગ્નિ બની અંદર દોડી ગયું.
વિભક્તલોકસંક્ષોભકરો દુર્વારજૃમ્ભિતઃ સમ્પ્રાપ્ય સ્નેહસંપૃક્તં કામિનાં હૃદયં કિલ
અનિયંત્રિત રીતે વધતું, જુદા-જુદા લોકોએ ઉથલપાથલ કરાવતું, કહેવામાં આવે છે કે એ સ્નેહથી ભરેલા પ્રેમીઓના હૃદય સુધી પહોંચે છે.
જ્વલત્યહર્નિશં ભીમો દુશ્ચિકિત્સ્યમુખાત્મકઃ વિલોક્ય હરહુઙ્કારજ્વાલાભસ્મકૃતં સ્મરમ્
એ દિવસ-રાત પ્રજ્વલિત રહે છે, ભયાનક અને અઉપચાર્ય છે; હરાની ગર્જનાની જ્વાળાથી પ્રેમ ભસ્મ થયેલો જોઈને.
વિલલાપ રતિઃ ક્રૂરં બન્ધુના મધુના સહ તતો વિલપ્ય બહુશો મધુના પરિસાન્ત્વિતા
રતિએ પોતાના ક્રૂર પતિ મધુ સાથે મળીને ખૂબ જ રડાણું કર્યું; ઘણીવાર દુઃખ વ્યક્ત કર્યા પછી, મધુએ તેને શાંત કરી.
જગામ શરણં દેવમ્ ઇન્દુમૌલિં ત્રિલોચનમ્ ભૃઙ્ગાનુયાતાં સંગૃહ્ય પુષ્પિતાં સહકારજામ્
પછી, ફૂલી રહેલી કેરીની વેલને ભમરા સાથે લઈને, રતિ ચંદ્રમાની કલાથી શોભતા અને ત્રણ આંખ ધરાવતા દેવ પાસે આશરો લેવા ગઈ.
લતાં પવિત્રકસ્થાને પાણૌ પરભૃતાં સખીમ્ નિર્બધ્ય તુ જટાજૂટં કુટિલૈર્ અલકૈ રતિઃ
રતિએ પવિત્ર સ્થાન માટે હાથમાં ફૂલી રહેલી વેલ લીધી અને પોતાના વાળમાં વાળેલા જટામાં વણાઈ ગયેલી વેલને મિત્ર તરીકે બાંધીને શોભા વધારી.
ઉદ્ધ્વલ્ય ગાત્રં શુભ્રેણ હૃદ્યેન સ્મરભસ્મના જાનુભ્યામવનીં ગત્વા પ્રોવાચેન્દુવિભૂષણમ્
પ્રેમના શુદ્ધ અને મનગમતા ભસ્મથી શરીર પર છાંટીને, રતિ ઘૂંટણે પડી અને ચાંદનીથી શોભતા ભગવાનને બોલી.