અવગમ્યાર્થમખિલં તત આમન્ત્ર્ય નારદઃ શક્રં જગામ ભગવાન્ હિમશૈલનિવેશનમ્
બધી વાત સમજ્યા પછી, નારદજી ઇન્દ્રને વિદાય લઈને, હિમશૈલના નિવાસસ્થાને ગયા.
તત્ર દ્વારે સ વિપ્રેન્દ્રશ્ ચિત્રવેત્રલતાકુલે વન્દિતો હિમશૈલેન નિર્ગતેન પુરો મુનિઃ
ત્યાં, રંગબેરંગી વાંસ અને લતાવાળું દ્વાર જોઈ, હિમશૈલ બહાર આવીને મુનિનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.
સહ પ્રવિશ્ય ભવનં ભુવો ભૂષણતાં ગતમ્ નિવેદિતે સ્વયં હૈમે હિમશૈલે ન વિસ્તૃતે
બન્ને ભવ્ય ભવનમાં પ્રવેશ્યા, જે પૃથ્વીનું શોભા વધારતું હતું; નારદજીને હિમશૈલના સુવર્ણ મહેલમાં, વિશાળ ન હોવા છતાં, સન્માનથી બેસાડવામાં આવ્યા.
મહાસને મુનિવરો નિષસાદાતુલદ્યુતિઃ યથાર્હં ચાર્ઘ્યપાદ્યં ચ શૈલસ્તસ્મૈ ન્યવેદયત્
અતિ તેજસ્વી મુનિ મહાસન પર બેસ્યા; પર્વતે યોગ્ય રીતે તેમને પાદ્ય અને અર્જ્ય અર્પણ કર્યા.
મુનિસ્તુ પ્રતિજગ્રાહ તમર્ઘં વિધિવત્તદા ગૃહીતાર્ઘં મુનિવરમ્ અપૃચ્છચ્છ્લક્ષ્ણયા ગિરા
મુનિએ વિધિ પ્રમાણે એ અર્જ્ય સ્વીકારી; પછી મુનિએ સૌમ્ય વાણીથી પર્વતરાજને પુછ્યું.
કુશલં તપસઃ શૈલઃ શનૈઃ ફુલ્લાનનામ્બુજઃ મુનિરપ્યદ્રિરાજાનમ્ અપૃચ્છત્કુશલં તદા
પર્વતરાજે કમળ જેવા ખિલેલા ચહેરે ધીરેધીરે મુનિની તપસ્યાની કુશળતા પુછવી; અને મુનિએ પણ પર્વતરાજની સુખાકારી પુછવી.
અહો ઽવતારિતાઃ સર્વે સંનિવેશે મહાગિરે પૃથુત્વં મનસા તુલ્યં કન્દરાણાં તથાચલ
અરે, બધા મહાપર્વતના વસવાટમાં આવી ગયા છે; પહાડની ગુફાઓ અને પોતે પર્વત, બંનેની વિશાળતા મનમાં સમાન લાગે છે.
ગુરુત્વં તે ગુણૌઘાનાં સ્થાવરાદતિરિચ્યતે પ્રસન્નતા ચ તોયસ્ય મનસો ઽપ્યધિકા ચ તે
તમારા ગુણોની મહત્તા સ્થાવર વસ્તુઓ કરતાં પણ વધારે છે; અને તમારી સ્વચ્છતા તો પાણીથી પણ વધુ, મનની શાંતિ કરતાં પણ ઊંચી છે.
ન લક્ષયામઃ શૈલેન્દ્ર શિષ્યતે કન્દરોદરાત્ ન ચ લક્ષ્મીસ્તથા સ્વર્ગે કુત્રાધિકતયા સ્થિતા
હે પર્વતરાજ, ગુફાઓની અંદર કંઈયું બાકી રહ્યું છે એવું અમને દેખાતું નથી; અને સ્વર્ગમાં પણ એવી શ્રેષ્ઠ સંપત્તિ ક્યાંય નથી.
નાનાતપોભિર્મુનિભિર્ જ્વલનાર્કસમપ્રભૈઃ પાવનૈઃ પાવિતો નિત્યં ત્વત્કન્દરસમાશ્રિતૈઃ
વિભિન્ન તપસ્વી મુનિઓ, જેઓ અગ્નિ અને સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી છે, તેઓ હંમેશા તમારી ગુફાઓમાં રહી, તેને પવિત્ર રાખે છે.
અવમત્ય વિમાનાનિ સ્વર્ગવાસવિરાગિણઃ પિતુર્ગૃહ ઇવાસન્ના દેવગન્ધર્વકિંનરાઃ
દેવતાઓ, ગંધર્વો અને કિન્નરો પોતાના સ્વર્ગના મહેલો અને વૈભવને અવગણીને, જાણે પિતાના ઘરે બેઠા હોય એમ નિરસાઈથી રહેતા હતા.
અહો ધન્યો ઽસિ શૈલેન્દ્ર યસ્ય તે કન્દરં હરઃ અધ્યાસ્તે લોકનાથો ઽપિ સમાધાનપરાયણઃ
હે પર્વતરાજ, તું કેટલો ધન્ય છે કે, તારા ગુહામાં સ્વયં હર, સર્વલોકોના સ્વામી, ધ્યાનમાં લીન રહીને વસે છે.
ઇત્યુક્તવતિ દેવર્ષૌ નારદે સાદરં ગિરા હિમશૈલસ્ય મહિષી મેના મુનિદિદૃક્ષયા
દેવર્ષિ નારદે આ રીતે સન્માનપૂર્વક કહ્યું ત્યારે હિમશૈલની રાણી મેનાએ, મુનિદर्शनની ઇચ્છાથી,
અનુયાતા દુહિત્રા તુ સ્વલ્પાલિપરિચારિકા લજ્જાપ્રણયનમ્રાઙ્ગી પ્રવિવેશ નિવેશનમ્
પોતાની દીકરી અને થોડા દાસીગણ સાથે, લાજ અને પ્રેમથી નમ્ર શરીરે, ઘર અંદર પ્રવેશ કર્યો.
તત્ર સ્થિતો મુનિવરઃ શૈલેન સહિતો વશી દૃષ્ટ્વા તુ તેજસો રાશિં મુનિં શૈલપ્રિયા તદા
ત્યાં મુનિશ્રેષ્ઠ, સંયમી, પર્વતરાજ સાથે બેઠેલા હતા; અને તેજસ્વી મુનિને જોઈને, પર્વતરાજની પ્રિય પત્ની આગળ આવી.
વવન્દે ગૂઢવદના પાણિપદ્મકૃતાઞ્જલિઃ તાં વિલોક્ય મહાભાગો મહર્ષિર્ અમિતદ્યુતિઃ
મુખ થોડું ઢાંકી, હથેળીઓ કમળકુડમળ જેવી જોડીને, તેણે નમસ્કાર કર્યો; તેને જોઈને, અનંત તેજવાળા મહર્ષિએ,
આશીર્ભિર્ અમૃતોદ્ગારરૂપાભિસ્તાં વ્યવર્ધયત્ તતો વિસ્મિતચિત્તા તુ હિમવદ્ગિરિપુત્રિકા
અમૃત જેવી મીઠી આશીર્વાદભરી વાણીથી તેને આશીર્વાદ આપ્યો; પછી હિમવંતની દીકરીના હૃદયમાં આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું.
ઉદૈક્ષન્નારદં દેવી મુનિમદ્ભુતરૂપિણમ્ એહિ વત્સેતિ ચાપ્યુક્તા ઋષિણા સ્નિગ્ધયા ગિરા
દેવી એ અદ્ભુત રૂપ ધરાવતાં નારદ મુનિને જોયા; અને ઋષિએ પ્રેમભરી વાણીથી કહ્યું: 'આ બાલિકા, આવ.'
કણ્ઠે ગૃહીત્વા પિતરમ્ ઉત્સઙ્ગે સમુપાવિશત્ ઉવાચ માતા તાં દેવીમ્ અભિવન્દય પુત્રિકે
પિતાને ગળે લગાડી, તે તેની ગોદમાં બેઠી; ત્યારે માતાએ કહ્યું: 'બેટી, દેવીને નમસ્કાર કર.'
ભગવન્તં તતો ધન્યં પતિમાપ્સ્યસિ સંમતમ્ ઇત્યુક્તા તુ તતો માત્રા વસ્ત્રાન્તપિહિતાનના
પછી માતાએ કહ્યું: 'તને એ ધન્ય ભગવાન પતિ રૂપે મળશે, જે સૌને પ્રિય છે.' આવું સાંભળી, તેણે વસ્ત્રના પલ્લુથી મોઢું ઢાંકી લીધું.
કિંચિત્કમ્પિતમૂર્ધા તુ વાક્યં નોવાચ કિંચન તતઃ પુનરુવાચેદં વાક્યં માતા સુતાં તદા
માથું થોડું ધ્રૂજી રહ્યું હતું, પણ એએ એક શબ્દ પણ બોલ્યું નહીં; ત્યારે ફરી માતાએ પુત્રીને કહ્યું.
વત્સે વન્દય દેવર્ષિં તતો દાસ્યામિ તે શુભમ્ રત્નક્રીડનકં રમ્યં સ્થાપિતં યચ્ચિરં મયા
'બેટા, દેવી ઋષિને વંદન કર; પછી હું તને એ સુંદર રત્નમય રમકડું આપીશ, જે મેં લાંબા સમયથી સાચવી રાખ્યું છે.'
ઇત્યુક્તા તુ તતો વેગાદ્ ઉદ્ધૃત્ય ચરણૌ તદા વવન્દે મૂર્ધ્નિ સંધાય કરપઙ્કજકુડ્મલમ્
આ રીતે કહેતાં, તે તરત ઊભી થઈ, કમળકુડમળ જેવી હથેળીઓ પગે મૂકી, માથું પગે લગાડી નમસ્કાર કર્યો.
કૃતે તુ વન્દને તસ્યા માતા સખીમુખેન તુ ચોદયામાસ શનકૈસ્ તસ્યાઃ સૌભાગ્યશંસિનામ્
તેની વંદના થયા પછી, માતાએ તેની સખીઓ દ્વારા ધીમે ધીમે, તેના સૌભાગ્યની પ્રશંસા કરનારાઓને પ્રોત્સાહિત કર્યા.
શરીરલક્ષણાનાં તુ વિજ્ઞાનાય તુ કૌતુકાત્ સ્ત્રીસ્વભાવાદ્યદ્દુહિતુશ્ ચિન્તાં હૃદિ સમુદ્વહન્
પુત્રીના શરીરનાં લક્ષણો જાણવાની ઉત્સુકતા અને સ્ત્રીસ્વભાવને કારણે, મેનાના મનમાં પુત્રી અંગે વિચાર ઊભો થયો.
જ્ઞાત્વા તદિઙ્ગિતં શૈલો મહિષ્યા હૃદયેન તુ અનુદ્ગીર્ણો ઽક્ષતિર્મેને રમ્યમેતદુપસ્થિતમ્
પર્વતરાજે પત્નીના મનનો ભાવ સમજ્યો; ભલે કંઈ બોલાયું નહીં, છતાં તેને આ પ્રસંગ આનંદદાયક લાગ્યો.
ચોદિતઃ શૈલમહિષીસખ્યા મુનિવરસ્તદા સ્મિતાનનો મહાભાગો વાક્યં પ્રોવાચ નારદઃ
પર્વતરાજની રાણીની સખીએ વિનંતી કરતાં, મહાન મુનિ નારદ સ્મિતભર્યા ચહેરે પર્વતરાજને કહ્યું:
ન જાતો ઽસ્યાઃ પતિર્ભદ્રે લક્ષણૈશ્ચ વિવર્જિતા ઉત્તાનહસ્તા સતતં ચરણૈર્વ્યભિચારિભિઃ સ્વછાયયા ભવિષ્યેયં કિમન્યદ્બહુ ભાષ્યતે
'હે ભદ્રે, તેની માટે કોઈ પતિ જન્મ્યો નથી; તેમાં શુભ લક્ષણો નથી. હંમેશાં હાથ ખુલ્લા, પગ અસ્થિર છે; પોતાની છાયાથી જ એ જીવશે. વધુ શું કહું?'
શ્રુત્વૈતત્સંભ્રમાવિષ્ટો ધ્વસ્તધૈર્યો મહાબલઃ નારદં પ્રત્યુવાચાથ સાશ્રુકણ્ઠો મહાગિરિઃ
આ સાંભળીને, મહાન પર્વત ખૂબ જ ગભરાઈ ગયો, તેનું ધૈર્ય તૂટી ગયું અને આંખોમાં આંસુ સાથે નારદજીને કહ્યું.
સંસારસ્યાતિદોષસ્ય દુર્વિજ્ઞેયા ગતિર્યતઃ સૃષ્ટ્યાં ચાવશ્યભાવિન્યાં કેનાપ્યતિશયાત્મના
આ સંસાર બહુ જ દુઃખદાયક અને સમજવા અઘરો છે. સર્જન તો અવશ્ય થવાનું જ છે, પણ એ પણ કોઈ અનોખી શક્તિથી જ થાય છે.