ભર્ત્સયિષ્યતિ તાં દેવીં તતઃ સા કુપિતા સતી પ્રયાસ્યતિ તપશ્ચર્તું તત્તસ્માત્તપસે પુનઃ
પછી શરવ એ દેવીને ઠપકો આપશે; એથી સતી રોષે ભરાઈ, ફરીથી તપ કરવા નીકળી જશે.
જનયિષ્યતિ યં શર્વા દયિતદ્યુતિમણ્ડિતમ્ સ ભવિષ્યતિ હન્તા વૈ સુરારીણામસંશયમ્
શરવ જે પુત્રને જન્મ આપશે, જે પ્રિયાની કાંતિથી યુક્ત હશે, એ નિશ્ચયે દેવશત્રુઓનો વિનાશક બનશે.
ત્વયાપિ દાનવા દેવિ હન્તવ્યા લોકદુર્જયાઃ યાવચ્ચ ન સતી દેહસંક્રાન્તગુણસંચયા
હે દેવી, તારે પણ એ દાનવોને મારવા પડશે, જે દુનિયામાં અજેય છે, જ્યાં સુધી સતી પોતાના શરીરમાં ગુણસંપત્તિ પ્રાપ્ત ન કરે.
તત્સંગમેન તાવત્ત્વં દૈત્યાન્હન્તું ન શક્ષ્યસે એવં કૃતે તપસ્તપ્ત્વા સૃષ્ટિસંહારકારિણી
એ મિલન સુધી તું દાનવોને મારવા સમર્થ નહીં થશ; જ્યારે આવું થશે, તપ કરીને તું સર્જન અને સંહાર કરનાર બનીશ.
સમાપ્તનિયમા દેવી યદા ચોમા ભવિષ્યતિ તદા સ્વમેવ તદ્રૂપં શૈલજા પ્રતિપત્સ્યતે
જ્યારે નિયમ પૂર્ણ થશે અને દેવી ઉમા બનશે, ત્યારે શૈલજાએ પોતાનું સ્વરૂપ સહજ રીતે ધારણ કરશે.
તનુસ્તવાપિ સહજા સૈકાનંશા ભવિષ્યતિ રૂપાંશેન તુ સંયુક્તા ત્વમુમાયાં ભવિષ્યસિ
તારું શરીર પણ સહજ રીતે એક અંશરૂપ રહેશે; રૂપના ભાગથી તું ઉમામાં સ્થિત રહેશે.
એકાનંશેતિ લોકસ્ત્વાં વરદે પૂજયિષ્યતિ ભેદૈર્બહુવિધાકારૈઃ સર્વગા કામસાધિની
હે વરદાન આપનારી, આખું જગત તમને એકાનંશા નામે અનેક રૂપે અને ભિન્નતા સાથે પૂજે છે, કેમ કે તમે સર્વત્ર વ્યાપી છો અને સર્વની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરો છો.
ઓંકારવક્ત્રા ગાયત્રી ત્વમિતિ બ્રહ્મવાદિભિઃ આક્રાન્તિરૂર્જિતાકારા રાજભિશ્ચ મહાભુજૈઃ
બ્રહ્મજ્ઞાની લોકો તમને ગાયત્રી કહે છે, જેમનું મુખ ઓંકાર છે; મહાન બળવાન રાજાઓ તમને શક્તિ અને મહિમાની મૂર્તિ તરીકે માન આપે છે.
ત્વં ભૂરિતિ વિશાં માતા શૂદ્રૈઃ શૈવીતિ પૂજિતા ક્ષાન્તિર્મુનીનામક્ષોભ્યા દયા નિયમિનામિતિ
તમે ભુ તરીકે સર્વ લોકોની માતા છો, શૂદ્રો તમને શૈવી નામે પૂજે છે; મુનિઓમાં તમે ક્ષમા અને અડગ છો, અને નિયમમાં રહેનારાઓમાં તમે દયા રૂપે વસો છો.
ત્વં મહોપાયસંદોહા નીતિર્નયવિસર્પિણામ્ પરિચ્છિત્તિસ્ત્વમર્થાનાં ત્વમીહા પ્રાણિહૃચ્છયા
તમે મહાન ઉપાયોનો ભંડાર છો, વિવેકી લોકો માટે યોગ્ય નીતિ છો; સંપત્તિ માટેની સમજ પણ તમે જ છો અને જીવના હૃદયમાં રહેલી ઇચ્છા પણ તમે જ છો.
ત્વં મુક્તિઃ સર્વભૂતાનાં ત્વં ગતિઃ સર્વદેહિનામ્ ત્વં ચ કીર્તિમતાં કીર્તિસ્ ત્વં મૂર્તિઃ સર્વદેહિનામ્
તમે સર્વ જીવ માટે મુક્તિ છો, સર્વ દેહધારીઓ માટે માર્ગ છો; પ્રસિદ્ધ લોકોમાં તમે કીર્તિ છો અને સર્વ દેહધારીઓની સ્વરૂપ પણ તમે જ છો.
રતિસ્ત્વં રક્તચિત્તાનાં પ્રીતિસ્ત્વં હૃષ્ટદર્શિનામ્ ત્વં કાન્તિઃ કૃતભૂષાણાં ત્વં શાન્તિર્દુઃખકર્મણામ્
જેનાં હૃદયમાં આસક્તિ છે, તેમના માટે તમે રતિ છો; આનંદથી જોનારાઓ માટે તમે પ્રીતિ છો; શોભિત થયેલાઓ માટે તમે કાંતિ છો અને દુઃખી કર્મ કરનારાઓ માટે તમે શાંતિ છો.
ત્વં ભ્રાન્તિઃ સર્વબોધાનાં ત્વં ગતિઃ ક્રતુયાજિનામ્ જલધીનાં મહાવેલા ત્વં ચ લીલા વિલાસિનામ્
તમે સર્વ જ્ઞાનમાં ભ્રાંતિ રૂપે છો, યજ્ઞ કરનારાઓ માટે માર્ગ છો; મહાસાગરો માટે મહાન કિનારો છો અને રમણિયતામાં મગ્ન રહેનારાઓ માટે લીલા છો.
સંભૂતિસ્ત્વં પદાર્થાનાં સ્થિતિસ્ત્વં લોકપાલિની ત્વં કાલરાત્રિર્નિઃશેષભુવનાવલિનાશિની
તમે સર્વ વસ્તુઓની ઉત્પત્તિ છો, લોકની પાલનહાર છો; તમે કાલરાત્રિ છો, અનંત જગતોનો વિનાશ કરનાર છો.
પ્રિયકણ્ઠગ્રહાનન્દદાયિની ત્વં વિભાવરી ઇત્યનેકવિધૈર્દેવિ રૂપૈર્લોકે ત્વમર્ચિતા
તમે પ્રિયજનના ગળે લાગવાની આનંદદાયી રાત છો; હે દેવી, તમે અનેક પ્રકારના રૂપે દુનિયામાં પૂજાય છો.
યે ત્વાં સ્તોષ્યન્તિ વરદે પૂજયિષ્યન્તિ વાપિ યે તે સર્વકામાનાપ્સ્યન્તિ નિયતા નાત્ર સંશયઃ
જે લોકો તમને સ્તુતિ કરે છે અથવા પૂજા કરે છે, હે વરદાન આપનારી, તેઓ નિશ્ચિતપણે સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇત્યુક્તા તુ નિશા દેવી તથેત્યુક્ત્વા કૃતાઞ્જલિઃ જગામ ત્વરિતા તૂર્ણં ગૃહં હિમગિરેઃ પરમ્
આ રીતે દેવી રાત્રિએ હાથ જોડીને 'જેમ કહ્યું તેમ જ થશે' કહ્યું અને ઝડપથી હિમાલયના શ્રેષ્ઠ ગૃહ તરફ ચાલી ગઈ.
તત્રાસીનાં મહાહર્મ્યે રત્નભિત્તિસમાશ્રયામ્ દદર્શ મેનામાપાણ્ડુચ્છવિવક્ત્રસરોરુહામ્
ત્યાં રત્નોથી શોભિત મહાન મહેલમાં, શ્વેત કમળ જેવું મુખ ધરાવતી મેનાને તેણે જોયી.
કિંચિચ્ છ્યામમુખોદગ્રસ્તનભારાવનામિતામ્ મહૌષધિગણાબદ્ધમન્ત્રરાજનિષેવિતામ્
થોડી શ્યામવર્ણ વાળું મુખ, ઊંચા સ્તનના ભારથી વાંકી, મહાશક્તિશાળી ઔષધિઓથી શોભિત અને મંત્રરાજાની સેવા હેઠળ હતી.
ઉદ્વહત્કનકોન્નદ્ધજીવરક્ષામહોરગામ્ મણિદીપગણજ્યોતિર્ મહાલોકપ્રકાશિતે
તે સોનાથી શોભિત, રત્નમાળાથી બંધાયેલ જીવરક્ષક સાપ ધારણ કરતી હતી, અનેક મણિદિપોની કાંતિથી પ્રકાશિત અને મહાલોકો જેવી તેજસ્વી હતી.
પ્રકીર્ણબહુસિદ્ધાર્થે મનોજપરિવારકે શુચિન્યંશુકસંછન્નભૂશય્યાસ્તરણોજ્જ્વલે
તે આસપાસ અનેક સિદ્ધ લોકો અને મનને આનંદ આપતી સેવા સાથે, શુદ્ધ સફેદ વસ્ત્રથી ઢંકાયેલી તેજસ્વી ભૂશૈયા પર સુતેલી હતી.
ધૂપામોદમનોરમ્યે સર્જગન્ધોપયોગિકે તતઃ ક્રમેણ દિવસે ગતે દૂરં વિભાવરી
ધૂપની સુગંધથી મનોહર અને સરજના સુગંધથી સુગંધિત સ્થળે, જ્યારે દિવસ દૂર જતો રહ્યો અને રાત ધીમે ધીમે આગળ વધી.
વ્યજૃમ્ભત સુખોદર્કે તતો મેના મહાગૃહે પ્રસુપ્તપ્રાયપુરુષે નિદ્રાભૂતોપચારિકે
પછી સુખદાયક વાતાવરણમાં, જ્યારે મોટાભાગના લોકો મહાન ગૃહમાં સુતા હતા અને નિદ્રા તેની સેવા કરતી હતી, ત્યારે મેનાએ હળવે હળવે જાગવું શરૂ કર્યું.
સ્ફુટાલોકે શશભૃતિ ભ્રાન્તિરાત્રિવિહંગમે રજનીચરભૂતાનાં સંઘૈરાવૃતચત્વરે
ચમકતા ચાંદની પ્રકાશમાં, જ્યારે શશી પ્રકાશિત હતો, ત્યારે રાત્રિના પક્ષીઓમાં ભ્રાંતિ હતી અને રાજમાર્ગો રાત્રે ફરતા ભૂતોના ટોળાોથી ભરાયા હતા.
ગાઢકણ્ઠગ્રહાલગ્નસુભગેષ્ટજને તતઃ કિંચિદાકુલતાં પ્રાપ્તે મેનાનેત્રામ્બુજદ્વયે
પ્રિયજનોથી ઘેરાયેલી મનાની ગળામાં અચાનક ભારે અટકાવ આવી ગયો, ત્યારે મેનાનાં કમળ જેવાં બે નેત્રોમાં થોડી ચિંતા દેખાઈ.
આવિવેશ મુખે રાત્રિઃ સુચિરસ્ફુટસંગમા જન્મદાયા જગન્માતુઃ ક્રમેણ જઠરાન્તરે
રાત્રી, જે લાંબા સમયથી મેનાની સંગાથિ હતી, તેના મોઢામાં પ્રવેશી અને ધીરે ધીરે જગતની માતાના ગર્ભમાં પહોંચી.
આવિવેશાન્તરં જન્મ મન્યમાના ક્ષપા તુ વૈ અરઞ્જયચ્છવિં દેવ્યા ગુહારણ્યે વિભાવરી
જ્યારે રાત્રીએ પોતાને જન્મ સમજીને અંદર પ્રવેશ કર્યો, ત્યારે ગુફા-વનમાં દેવીના ચહેરાની કાંતિ રાત્રિના સ્પર્શથી શોભી ઉઠી.
તતો જગત્પતિપ્રાણહેતુર્હિમગિરિપ્રિયા બ્રાહ્મે મુહૂર્તે સુભગે વ્યસૂયત ગુહારણિમ્
પછી બ્રહ્મમુહૂર્તમાં, હિમાલયપર્વતની પ્રિય અને જગતપતિના જીવનનું કારણ બનેલી સુદર્ભાગ્યવતી મેનાએ ગુફામાં જન્મેલી દીકરીને જન્મ આપી.
તસ્યાં તુ જાયમાનાયાં જન્તવઃ સ્થાણુજઙ્ગમાઃ અભવન્સુખિનઃ સર્વે સર્વલોકનિવાસિનઃ
તે સમયે જ્યારે દીકરી જન્મી રહી હતી, ત્યારે બધા સ્થાવર અને જંગમ જીવો, જે સર્વ લોકોમાં વસતા હતા, તેઓ સૌ આનંદિત થયા.
નારકાણામપિ તદા સુખં સ્વર્ગસમં મહત્ અભવત્ક્રૂરસત્ત્વાનાં ચેતઃ શાન્તં ચ દેહિનામ્
એ સમયે નરકવાસીઓ સુધીને સ્વર્ગ જેવું મહાન સુખ મળ્યું; ક્રૂર સ્વભાવવાળાઓના મન શાંત થયા અને સર્વ જીવાત્માઓ આનંદમાં રહી.