સભાયામમરા દેવ નિકૃષ્ટે ઽપ્યુપવેશિતાઃ વેત્રહસ્તૈર્ અજલ્પન્તસ્ તતો ઽપહસિતાસ્તુ તૈઃ
સભામાં દેવતાઓને નીચા સ્થાને બેસાડવામાં આવ્યા હતા; તેઓ હાથમાં દંડ લઈને ચૂપચાપ બેઠા રહ્યા, તેથી તેમને ત્યાંના લોકો હસ્યા.
મહાર્થાઃ સિદ્ધસર્વાર્થા ભવન્તઃ સ્વલ્પભાષિણઃ ચાટુયુક્તમથો કર્મ હ્ય્ અમરા બહુ ભાષત
તમારી પાસે બહુ ધન છે, બધું પ્રાપ્ત કર્યું છે, છતાં તમે ઓછું બોલો છો; જ્યારે દેવતાઓ મીઠી વાતો તો કરે છે, પણ કામ ઓછું કરે છે.
સમયં દૈત્યસિંહસ્ય સશક્રસ્ય નુ સંસ્થિતાઃ વદતેતિ ચ દૈત્યસ્ય પ્રેષ્યૈર્વિહસિતા બહુ
દૈત્યરાજા અને ઇન્દ્રની સભામાં, જ્યારે બોલવા માટે કહેવામાં આવ્યું, ત્યારે દૈત્યના સેવકો વારંવાર હસી ઉઠ્યા.
ઋતવો મૂર્તિમન્તસ્તમ્ ઉપાસન્તે હ્યહર્નિશમ્ કૃતાપરાધસંત્રાસં ન ત્યજન્તિ કદાચન
ઋતુઓ સ્વરૂપ ધારણ કરીને દિવસ-રાત તેની સેવા કરે છે; તેના દુષ્કર્મોથી ડરીને, તેઓ ક્યારેય તેને છોડતા નથી.
તન્ત્રીત્રયલયોપેતં સિદ્ધગન્ધર્વકિંનરૈઃ સુરાગમ્ ઉપધા નિત્યં ગીયતે તસ્ય વેશ્મસુ
તેના મહેલોમાં, ત્રણે પ્રકારના વાદ્યો સાથે દેવ સંગીત સિદ્ધો, ગંધર્વો અને કિન્નરો દ્વારા હંમેશા ગવાય છે.
હન્તાકૃતોપકરણૈર્ મિત્રાણિ ગુરુલાઘવૈઃ શરણાગતસંત્યાગી ત્યક્તસત્યપરિશ્રયઃ
એ માણસ માત્ર ઇશારો વડે મિત્રતા કે દુશ્મનાવટ કરે છે, આશ્રય માંગનારને ત્યજી દે છે અને સત્યનો આધાર પણ છોડ્યો છે.
ઇતિ નિઃશેષમથવા નિઃશેષં વૈ ન શક્યતે તસ્યાવિનયમાખ્યાતું સ્રષ્ટા તત્ર પરાયણમ્
એના બધા અભિમાન અને ઉદ્ધતાઈને પૂરેપૂરું વર્ણવી શકાય તેમ નથી; ત્યાં તો માત્ર સર્જનહાર જ સાચો સાક્ષી છે.
ઇત્યુક્તઃ સ્વાત્મભૂર્દેવઃ સુરૈર્દૈત્યવિચેષ્ટિતમ્ સુરાનુવાચ ભગવાંસ્ તતઃ સ્મિતમુખામ્બુજઃ
આ રીતે કહેતાં, સ્વયં જન્મેલા ભગવાન કમળ જેવા હસતાં ચહેરાથી દેવતાઓને દૈત્યના કાર્યો વિશે કહ્યું.
અવધ્યસ્તારકો દૈત્યઃ સર્વૈરપિ સુરાસુરૈઃ યસ્ય વધ્યઃ સ નાદ્યાપિ જાતસ્ત્રિભુવને પુમાન્
તારક નામનો દૈત્ય દેવતા કે દૈત્ય કોઈ પણ મારવા સક્ષમ નથી; તેને મારનાર હજુ ત્રણેય લોકમાં જન્મ્યો નથી.
મયા સ વરદાનેન છન્દયિત્વા નિવારિતઃ તપસઃ સાંપ્રતં રાજા ત્રૈલોક્યદહનાત્મકાત્
મેં તેને વરદાન આપી તપસ્યા કરવાથી રોક્યો હતો; હવે એ ત્રણેય લોકમાં અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો રાજા બન્યો છે.
સ ચ વવ્રે વધં દૈત્યઃ શિશુતઃ સપ્તવાસરાત્ સ સપ્તદિવસો બાલઃ શંકરાદ્યો ભવિષ્યતિ
એ દૈત્યએ એવું વર માંગ્યું કે તેની મૃત્યુ સાત દિવસના બાળકના હાથેથી થાય; એવો બાળક શંકરથી જન્મશે.
તારકસ્ય નિહન્તા સ ભાસ્કરાભો ભવિષ્યતિ સાંપ્રતં ચાપ્યપત્નીકઃ શંકરો ભગવાન્પ્રભુઃ
તારકને મારનાર એ બાળક સૂર્ય જેવો તેજસ્વી હશે; પણ હાલમાં ભગવાન શંકર પાસે પત્ની નથી.
યચ્ચાહમુક્તવાન્યસ્યા હ્ય્ ઉત્તાનકરતા સદા ઉત્તાનો વરદઃ પાણિર્ એષ દેવ્યાઃ સદૈવ તુ
જેમ મેં કહ્યું છે, તેમ તેનું હાથ હંમેશા આશીર્વાદ આપવા તૈયાર છે; એ હાથ દેવી માટે હંમેશા વરદાન આપવા તૈયાર છે.
હિમાચલસ્ય દુહિતા સા તુ દેવી ભવિષ્યતિ તસ્યાઃ સકાશાદ્યઃ શર્વસ્ ત્વ્ અરણ્યાં પાવકો યથા
હિમાચલની પુત્રી જ દેવી બનશે; તેના દ્વારા શરવા વનમાં જન્મ લેશે, જેમ લાકડામાંથી અગ્નિ પ્રગટે છે.
જનયિષ્યતિ તં પ્રાપ્ય તારકો ઽભિભવિષ્યતિ મયાપ્યુપાયઃ સ કૃતો યથૈવં હિ ભવિષ્યતિ
તે દેવી એ બાળકને જન્મ આપશે; તેના આવતાં જ તારકનો નાશ થશે. મેં આ ઉપાય કર્યો છે, અને એ જ રીતે થશે.
શેષશ્ચાપ્યસ્ય વિભવો વિનશ્યેત્તદનન્તરમ્ સ્તોકકાલં પ્રતીક્ષધ્વં નિર્વિશઙ્કેન ચેતસા
પછી તેની બાકી રહેલી શક્તિ પણ નાશ પામશે; થોડો સમય નિડર મનથી રાહ જુઓ.
ઇત્યુક્તાસ્ત્રિદશાસ્તેન સાક્ષાત્કમલજન્મના જગ્મુસ્તં પ્રણિપત્યેશં યથાયોગં દિવૌકસઃ
કમળમાંથી જન્મેલા ભગવાને આમ કહ્યાના પછી, દેવતાઓએ યથાયોગ્ય પ્રણામ કરીને ભગવાનને વંદન કરી, ત્યાંથી વિદાય લીધી.
તતો ગતેષુ દેવેષુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ નિશાં સસ્માર ભગવાન્ સ્વતનોઃ પૂર્વસંભવામ્
પછી દેવતાઓ વિદાય થયા પછી, બ્રહ્મા, જે લોકપિતા છે, તેમણે રાત્રે પોતાની પુત્રીના પૂર્વ જન્મને યાદ કર્યો.
તતો ભગવતી રાત્રિર્ ઉપતસ્થે પિતામહમ્ તાં વિવિક્તે સમાલોક્ય બ્રહ્મોવાચ વિભાવરીમ્
પછી દિવ્ય રાત્રિ પિતામહ પાસે આવી; તેને એકાંતમાં જોયા પછી બ્રહ્માજીએ તેજસ્વિનીને કહ્યું.
વિભાવરિ મહત્કાયં વિબુધાનામુપસ્થિતમ્ તત્કર્તવ્યં ત્વયા દેવિ શૃણુ કાર્યસ્ય નિશ્ચયમ્
હે તેજસ્વિની, દેવતાઓને લગતું એક મોટું કાર્ય ઊભું થયું છે; એ કાર્ય તું જ કરવું પડશે, દેવી. હવે એ કાર્યનું નિશ્ચય સાંભળ.
તારકો નામ દૈત્યેન્દ્રઃ સુરકેતુરનિર્જિતઃ તસ્યાભાવાય ભગવાઞ્ જનયિષ્યતિ ચેશ્વરઃ
તારક નામનો અસુરરાજ છે, જે અસુરોનું ધ્વજરૂપ છે અને અજેય છે; તેના વિનાશ માટે ભગવાન ઈશ્વર પુત્રને જન્મ આપશે.
સુતં સ ભવિતા તસ્ય તારકસ્યાન્તકારકઃ શંકરસ્યાભવત્પત્ની સતી દક્ષસુતા તુ યા
એ પુત્ર તારકનો વિનાશક બનશે; શંકરજીની પત્ની સતી હતી, જે દક્ષની પુત્રી હતી.
સા મૃતા કુપિતા દેવી કસ્મિંશ્ચિત્કારણાન્તરે ભવિતા હિમશૈલસ્ય દુહિતા લોકભાવિની
એ દેવી કોઈ બીજા કારણથી રોષમાં આવીને મૃત્યુ પામી હતી; હવે તે હિમાલયની પુત્રી બની જન્મશે અને લોકહિત માટે ઉપસ્થિત થશે.
વિરહેણ હરસ્તસ્યા મત્વા શૂન્યં જગત્ત્રયમ્ તપસ્યન્હિમશૈલસ્ય કન્દરે સિદ્ધસેવિતે
તેના વિયોગમાં હરજી ત્રણેય લોકને ખાલી માની લેશે અને હિમાલયની ગુફામાં, જ્યાં સિદ્ધો તપ કરે છે, તપ કરશે.
પ્રતીક્ષમાણસ્તજ્જન્મ કંચિત્કાલં નિવત્સ્યતિ તયોઃ સુતપ્તતપસોર્ ભવિતા યો મહાબલઃ
હરજી એના જન્મની રાહ જોઈને થોડો સમય ત્યાં રહેશે; બંનેના ઘન તપથી એક મહાબલી પુત્ર જન્મે છે.
સ ભવિષ્યતિ દૈત્યસ્ય તારકસ્ય વિનાશકઃ જાતમાત્રા તુ સા દેવી સ્વલ્પસંજ્ઞા ચ ભામિની
એ પુત્ર અસુર તારકનો વિનાશક બનશે. અને એ દેવી, જન્મતાની સાથે જ, તેજસ્વિ હોવા છતાં, થોડું જ જ્ઞાન ધરાવશે.
વિરહોત્કણ્ઠિતા ગાઢં હરસંગમલાલસા તયોઃ સુતપ્તતપસોઃ સંયોગઃ સ્યાચ્છુભાનને
વિયોગમાં બંનેને મળવાની તીવ્ર ઈચ્છા રહેશે; બંનેના ઘન તપ પછી, હે શુભે, તેમનો મિલન થશે.
તતસ્તાભ્યાં તુ જનિતઃ સ્વલ્પો વાક્કલહો ભવેત્ તતો ઽપિ સંશયો ભૂયસ્ તારકં પ્રતિ દૃશ્યતે
પછી બંને વચ્ચે થોડું બોલાચાલી થઈ શકે છે; એથી તારકને લઈને વધુ સંશય ઊભો થાય છે.
તયોઃ સંયુક્તયોસ્તસ્માત્ સુરતાસક્તિકારણે વિઘ્નસ્ત્વયા વિધાતવ્યો યથા તાભ્યાં તથા શૃણુ
જ્યારે બંનેનું મિલન થાય, ત્યારે તેમનાં આનંદમાં તું અવરોધ ઊભો કરજે, જેથી બધું એમ થાય જેમ મેં કહ્યું છે—સાંભળ.
ગર્ભસ્થાને ચ તન્માતુઃ સ્વેન રૂપેણ રઞ્જય તતો વિહાય શર્વસ્તાં વિશ્રાન્તો નર્મપૂર્વકમ્
એ માતાના ગર્ભમાં, તું તારા સ્વરૂપે delights આપજે; પછી શરવ એ દેવીને છોડી, રમતમાં આરામ કરશે.