તમ્ આલોક્યાસુરેન્દ્રાસ્તુ હર્ષસમ્પૂર્ણમાનસાઃ અયં વૈ દેવસર્વસ્વં જિતે ઽસ્મિન્નિર્જિતાઃ સુરાઃ
એને જોઈને, દૈત્યમુખિયાઓ આનંદથી ભરાયા અને બોલ્યા: 'આ તો દેવતાઓનું સર્વસ્વ છે; જો એ જીતાઈ જાય તો દેવતાઓ હારી જશે.'
અયં સ દૈત્યચક્રાણાં કૃતાન્તઃ કેશવો ઽરિહા એનમાશ્રિત્ય લોકેષુ યજ્ઞભાગભુજો ઽમરાઃ
'આ જ દૈત્યસેનાનો અંત છે, કેશવ દુશ્મનોનો વિનાશક છે; એના આશ્રયે બધા લોકોએ દેવતાઓ યજ્ઞના ફળમાં ભાગ મેળવે છે.'
ઇત્યુક્ત્વા દાનવાઃ સર્વે પરિવાર્ય સમન્તતઃ નિજઘ્નુર્વિવિધૈરસ્ત્રૈસ્ તે તમ્ આયાન્તમ્ આહવે
આ રીતે કહી, બધા દૈત્યો四 બાજુથી તેમને ઘેરીને, વિવિધ શસ્ત્રોથી યુદ્ધમાં આગળ વધતા ભગવાન પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
કાલનેમિપ્રભૃતયો દશ દૈત્યા મહારથાઃ ષષ્ટ્યા વિવ્યાધ બાણાનાં કાલનેમિર્જનાર્દનમ્
કાલનેમી અને નવ અન્ય મહાબલી દૈત્ય રથીઓએ, કાલનેમીએ જનાર્દનને સાઠ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
નિમિઃ શતેન બાણાનાં મથનો ઽશીતિભિઃ શરૈઃ જમ્ભકશ્ચૈવ સપ્તત્યા શુમ્ભો દશભિરેવ ચ
નિમીએ સો બાણો, મથને એંસી બાણો, જંભકે સિત્તેર અને શુંભે દસ બાણો ચલાવ્યા.
શેષા દૈત્યેશ્વરાઃ સર્વે વિષ્ણુમેકૈકશઃ શરૈઃ દશભિશ્ચૈવ યત્તાસ્તે જઘ્નુઃ સગરુડં રણે
બાકી બધા દૈત્યમુખિયાઓએ, દરેકે દસ દસ બાણો ચલાવી, વિષ્ણુ અને ગરુડ પર યુદ્ધમાં હુમલો કર્યો.
તેષામ્ અમૃષ્ય તત્કર્મ વિષ્ણુર્દાનવસૂદનઃ એકૈકં દાનવં જઘ્ને ષડ્ભિઃ ષડ્ભિરજિહ્મગૈઃ
એમનો આક્રમણ સહન ન કરી શકતાં, દૈત્યવિનાશક વિષ્ણુએ દરેક દૈત્યને છ સીધા બાણોથી સંહાર્યા.
આકર્ણકૃષ્ટૈર્ભૂયશ્ચ કાલનેમિસ્ ત્રિભિઃ શરૈઃ વિષ્ણું વિવ્યાધ હૃદયે ક્રોધાદ્રક્તવિલોચનઃ
પછી કાલનેમીએ, કાન સુધી ખેંચેલા ત્રણ બાણો ગુસ્સામાં લાલ આંખે વિષ્ણુના હૃદયમાં મારી ઘાયલ કર્યો.
તસ્યાશોભન્ત તે બાણા હૃદયે તપ્તકાઞ્ચનાઃ મયૂખાનીવ દીપ્તાનિ કૌસ્તુભસ્ય સ્ફુટત્વિષઃ
તેણાં હૃદય પર તે તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી બાણો એવી રીતે ચમકતા હતા, જાણે કૌસ્તુભ મણિમાંથી ફૂટતા કિરણો હોય.
તૈર્બાણૈઃ કિંચિદાયસ્તો હરિર્જગ્રાહ મુદ્ગરમ્ સતતં ભ્રામ્ય વેગેન દાનવાય વ્યસર્જયત્
આ બાણોથી થોડો ઘાયલ થયેલા હરિએ તરત જ ગદા પકડી, જોરથી ફેરવીને તે દાનવ પર ફેંકી.
દાનવેન્દ્રસ્તમપ્રાપ્તં વિયત્યેવ શતૈઃ શરૈઃ ચિછેદ તિલશઃ ક્રુદ્ધો દર્શયન્પાણિલાઘવમ્
કૃદ્ધ દાનવરાજાએ પોતાના હાથની ચપળતા બતાવી, અને આકાશમાં આવતી ગદાને સૈંકડો બાણોથી ટુકડે ટુકડે કરી નાખી.
તતો વિષ્ણુઃ પ્રકુપિતઃ પ્રાસં જગ્રાહ ભૈરવમ્ તેન દૈત્યસ્ય હૃદયં તાડયામાસ ગાઢતઃ
પછી વિષ્ણુ ગુસ્સે ભરાઈને ભયાનક ભાલા ઉઠાવી, એ ભાલાથી દાનવના હૃદય પર જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
ક્ષણેન લબ્ધસંજ્ઞસ્તુ કાલનેમિર્મહાસુરઃ શક્તિં જગ્રાહ તીક્ષ્ણાગ્રાં હેમઘણ્ટાટ્ટહાસિનીમ્
થોડા જ ક્ષણે મહાદાનવ કાલનેમિએ ફરી સંજ્ઞાન પામી, અને સોનાની ઘંટડીઓથી સજ્જ, તીક્ષ્ણ ધારવાળી શક્તિ પકડી.
તયા વામભુજં વિષ્ણોર્ બિભેદ દિતિનન્દનઃ ભિન્નઃ શક્ત્યા ભુજસ્તસ્ય સ્રુતશોણિત આબભૌ
દિતિના પુત્રે એ શસ્ત્રથી વિષ્ણુના ડાબા હાથને ભેદી નાખ્યો; શક્તિથી ઘાયલ થયેલો એ હાથ લોહીથી ભીંજાઈ ગયો.
પદ્મરાગમયેનેવ કેયૂરેણ વિભૂષિતઃ તતો વિષ્ણુઃ પ્રકુપિતો જગ્રાહ વિપુલં ધનુઃ
જાણે લાલ પદ્મમણિના કયૂરથી શોભતો હોય તેમ, પછી વિષ્ણુ ગુસ્સે થઈને પોતાનું વિશાળ ધનુષ્ય પકડી લીધું.
સપ્તદશ ચ નારાચાંસ્ તીક્ષ્ણાન્મર્મવિભેદિનઃ દૈત્યસ્ય હૃદયં ષડ્ભિર્ વિવ્યાધ ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ
સપ્તદશ તીક્ષ્ણ બાણોમાંથી છ બાણો અને પછી ત્રણ બાણો વડે તેણે દાનવના હૃદયને ભેદી નાખ્યું.
ચતુર્ભિઃ સારથિં ચાસ્ય ધ્વજં ચૈકેન પત્ત્રિણા દ્વાભ્યાં જ્યાધનુષી ચાપિ ભુજં સવ્યં ચ પત્ત્રિણા
ચાર બાણોથી તેણે દાનવના સારથિને ઘાયલ કર્યો, એક બાણથી ધ્વજને, બે બાણોથી ધનુષ્ય અને તાંતણે, અને એક બાણથી ડાબા હાથને ભેદી નાખ્યો.
સ વિદ્ધો હૃદયે ગાઢં દૈત્યો હરિશિલીમુખૈઃ સ્રુતરક્તારુણપ્રાંશુઃ પીડાકુલિતમાનસઃ
હરિના લોખંડના અગ્રવાળા બાણોથી હૃદયમાં ઘાયલ થયેલો દાનવ લોહીથી લથબથ થઈ ગયો અને દુઃખથી વ્યાકુળ થયો.
ચકમ્પે મારુતેનેવ નોદિતઃ કિંશુકદ્રુમઃ તમાકમ્પિતમાલક્ષ્ય ગદાં જગ્રાહ કેશવઃ
તે દાનવ પવનથી હલાયેલા કિમશુક વૃક્ષની જેમ કાંપતો રહ્યો; તેને એવી હાલતમાં જોઈને કેશવે ફરી ગદા પકડી.
તાં ચ વેગેન ચિક્ષેપ કાલનેમિરથં પ્રતિ સા પપાત શિરસ્યુગ્રા વિપુલા કાલનેમિનઃ
કાળનેમિએ એ ગદાને જોરથી વિષ્ણુના રથ તરફ ફેંકી, પણ એ વિશાળ ગદા ઉલટા કાળનેમિના માથા પર જ પડી.
સંચૂર્ણિતોત્તમાઙ્ગસ્તુ નિષ્પિષ્ટમુકુટો ઽસુરઃ સ્રુતરક્તૌઘરન્ધ્રસ્તુ સ્રુતધાતુરિવાચલઃ
માથું ચૂરચૂર થઈ ગયું, મુકુટ તૂટી પડ્યું, અને દાનવના શરીરમાંથી લોહી ધોધમાર વહેવા લાગ્યું, જાણે પર્વતમાંથી ધાતુ વહે છે.
પ્રાપતત્સ્વે રથે ભગ્ને વિસંજ્ઞઃ શિષ્ટજીવિતઃ પતિતસ્ય રથોપસ્થે દાનવસ્યાચ્યુતો ઽરિહા
રથ તૂટી પડ્યો, દાનવ બેભાન થઈને બચેલી જિંદગી સાથે રથમાં પડી ગયો; દુશ્મનોના વિનાશક અચ્યુત ત્યાં ઊભા રહ્યા.
સ્મિતપૂર્વમુવાચેદં વાક્યં ચક્રાયુધઃ પ્રભુઃ ગચ્છાસુર વિમુક્તો ઽસિ સામ્પ્રતં જીવ નિર્ભયઃ
ચક્રધારી પ્રભુએ પહેલા સ્મિત સાથે કહ્યું: 'જા દાનવ, હવે તું મુક્ત છે; નિર્ભય રહીને જીવ.'
તતઃ સ્વલ્પેન કાલેન અહમેવ તવાન્તકઃ એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સારથિઃ કાલનેમિનઃ અપવાહ્ય રથં દૂરમ્ અનયત્કાલનેમિનઃ
'પણ થોડા જ સમયમાં હું જ તારો અંત લાવીશ.' એ વાત સાંભળી કાળનેમિના સારથીએ રથને દૂર લઈ ગયો.
કૃષ્ણચામરજાલાઢ્યે સુધાવિરચિતાઙ્કુરે ચિત્રપઞ્ચપતાકે તુ પ્રભિન્નકરટામુખે
કાળી ચામરોથી શોભાયમાન, અમૃતથી બનેલા છત્ર, રંગબેરંગી ધ્વજ અને તૂટી ગયેલા હાથીના કપાલથી સજ્જ રથ હતો.
પર્વતાભે ગજે ભીમે મદસ્રાવિણિ દુર્ધરે આરુહ્યાજૌ નિમિર્દૈત્યો હરિં પ્રત્યુદ્યયૌ બલી
પર્વત જેવા ભયાનક, મદમાં તણાયેલા, દુર્દમ્ય હાથી પર ચડીને શક્તિશાળી દૈત્ય નિમિ યુદ્ધમાં હરિ સામે આગળ વધ્યો.
તસ્યાસન્દાનવા રૌદ્રા ગજસ્ય પદરક્ષિણઃ સપ્તવિંશતિસાહસ્રાઃ કિરીટકવચોજ્જ્વલાઃ
દાનવની દૂષ્કર સ્વભાવ ધરાવતી સત્તાવીસ હજાર દાનવો, શિર પર મોખરું અને કવચ પહેરી, હાથીના પગની આજુબાજુ ઘેરાઈને ઊભા હતા.
અશ્વારૂઢશ્ચ મથનો જમ્ભકશ્ચોષ્ટ્રવાહનઃ શુમ્ભો ઽપિ વિપુલં મેષં સમારુહ્યાવ્રજદ્રણમ્
મથન ઘોડા પર સવાર થયો, જંભક ઊંટ પર ચડ્યો અને શુંબ પણ વિશાળ મેષ પર બેસી યુદ્ધમાં ઉતરી આવ્યો.
અપરે દાનવેન્દ્રાસ્તુ યત્તા નાનાસ્ત્રપાણયઃ આજઘ્નુઃ સમરે ક્રુદ્ધા વિષ્ણુમક્લિષ્ટકારિણમ્
બીજા દાનવ રાજાઓ વિવિધ શસ્ત્રો હાથમાં લઈને, સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે, ક્રોધથી ભરાઈને અપ્રમાદી કાર્યો કરનાર વિષ્ણુ પર યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યા.
પરિઘેણ નિમિર્દૈત્યો મથનો મુદ્ગરેણ તુ શુમ્ભઃ શૂલેન તીક્ષ્ણેન પ્રાસેન ગ્રસનસ્તથા
નિમી દૈત્યએ ગદા વડે, મથને મુગદલ વડે, શુંબે તીક્ષ્ણ શૂળ વડે અને ગ્રસને પ્રાસ વડે પ્રહાર કર્યો.