પરાજયં મહેન્દ્રસ્ય સર્વલોકક્ષયાવહમ્ ચેલુઃ શિખરિણો મુખ્યાઃ પેતુરુલ્કા નભસ્તલાત્
મહેન્દ્રને હરાવતાં અને બધા લોકોએ વિનાશ લાવતાં મુખ્ય પર્વતોના શિખરો આકાશમાંથી ઉલ્કા જેવી પડી ગયા.
જગર્જુર્જલદા દિક્ષુ હ્ય્ ઉદ્ભૂતાશ્ચ મહાર્ણવાઃ તાં ભૂતવિકૃતિં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ગરુડધ્વજઃ
બધી દિશાઓમાં મેઘો ગર્જના કરવા લાગ્યા અને મહાસાગરો ઉછળી ઊઠ્યા; એ ભયાનક અવ્યવસ્થાને જોઈને, ગરુડધ્વજ ભગવાને—
વ્યબુધ્યતાહિપર્યઙ્કે યોગનિદ્રાં વિહાય તુ લક્ષ્મીકરયુગાજસ્રલાલિતાઙ્ઘ્રિસરોરુહઃ
સર્પના શય્યાએ યોગનિદ્રા છોડીને જાગ્યા, જેમના કમળ જેવા પગ લક્ષ્મીના હાથથી સતત પ્રેમપૂર્વક દબાતા હતા.
શરદમ્બરનીલાબ્જકાન્તદેહછવિર્વિભુઃ કૌસ્તુભોદ્ભાસિતોરસ્કઃ કાન્તકેયૂરભાસ્વરઃ
ભગવાનનું શરીર શરદના નીલ કમળ જેવું તેજસ્વી હતું, કૌસ્તુભ મણિથી છાતી ઝગમગતી હતી અને સુંદર કંકણોથી શોભતો હતો.
વિમૃશ્ય સુરસંક્ષોભં વૈનતેયં સમાહ્વયત્ આહૂતે ઽવસ્થિતે તસ્મિન્ નાગાવસ્થિતવર્ષ્મણિ
દેવતાઓમાં થયેલા કલહને વિચારીને, તેમણે વૈનતેયને બોલાવ્યો; બોલાવતાં જ, ગરુડે પોતાના વિશાળ રૂપે હાજરી આપી.
દિવ્યનાનાસ્ત્રતીક્ષ્ણાર્ચિર્ આરુહ્યાગાત્ સુરાન્સ્વયમ્ તત્રાપશ્યત દેવેન્દ્રમ્ અભિદ્રુતમભિપ્લુતૈઃ
દિવ્ય શસ્ત્રોથી પ્રજ્વલિત એવા ગરુડ પર ચડીને, ભગવાન પોતે દેવતાઓ પાસે ગયા; ત્યાં તેમણે ઈન્દ્રને દુશ્મનો દ્વારા ઘેરાયેલા જોયા.
દાનવેન્દ્રૈર્નવામ્ભોદસચ્છાયૈઃ પૌરુષોત્કટૈઃ યથા હિ પુરુષં ઘોરૈર્ અભાગ્યૈર્વંશશાલિભિઃ
દૈત્યરાજાઓ, નવા વાદળ જેવા કાળા અને ભયાનક બળવાન, ઈન્દ્રને એ રીતે ઘેરી રહ્યા હતા, જેમ દુર્ભાગ્યશાળી કુટુંબજનો માણસને ઘેરી લે છે.
પરિત્રાણાયાશુ કૃતં સુક્ષેત્રે કર્મ નિર્મલમ્ અથાપશ્યન્ત દૈતેયા વિયતિ જ્યોતિર્મણ્ડલમ્
રક્ષણ માટે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં પવિત્ર કર્મો ઝડપથી કરવામાં આવ્યા; પછી દૈત્યોએ આકાશમાં પ્રકાશમય વર્તુળ જોયું.
સ્ફુરન્તમુદયાદ્રિસ્થં સૂર્યમુષ્ણત્વિષા ઇવ પ્રભાવં જ્ઞાતુમિચ્છન્તો દાનવાસ્તસ્ય તેજસઃ
તે પ્રકાશ ઉગતા પર્વત પર સૂર્યની જેમ તેજસ્વી હતો; દૈત્યોએ એ તેજનું રહસ્ય જાણવા ઇચ્છ્યું—
ગરુત્મન્તમપશ્યન્તઃ કલ્પાન્તાનલસંનિભમ્ તમાસ્થિતં ચ મેઘૌઘદ્યુતિમક્ષયમચ્યુતમ્
દૈત્યોએ ગરુડને, કલ્પાંતના અગ્નિ સમાન, અને અક્ષય અચ્યૂતને, મેઘના સમૂહ જેવું તેજ ધરાવતા, જોયા.
તમ્ આલોક્યાસુરેન્દ્રાસ્તુ હર્ષસમ્પૂર્ણમાનસાઃ અયં વૈ દેવસર્વસ્વં જિતે ઽસ્મિન્નિર્જિતાઃ સુરાઃ
એને જોઈને, દૈત્યમુખિયાઓ આનંદથી ભરાયા અને બોલ્યા: 'આ તો દેવતાઓનું સર્વસ્વ છે; જો એ જીતાઈ જાય તો દેવતાઓ હારી જશે.'
અયં સ દૈત્યચક્રાણાં કૃતાન્તઃ કેશવો ઽરિહા એનમાશ્રિત્ય લોકેષુ યજ્ઞભાગભુજો ઽમરાઃ
'આ જ દૈત્યસેનાનો અંત છે, કેશવ દુશ્મનોનો વિનાશક છે; એના આશ્રયે બધા લોકોએ દેવતાઓ યજ્ઞના ફળમાં ભાગ મેળવે છે.'
ઇત્યુક્ત્વા દાનવાઃ સર્વે પરિવાર્ય સમન્તતઃ નિજઘ્નુર્વિવિધૈરસ્ત્રૈસ્ તે તમ્ આયાન્તમ્ આહવે
આ રીતે કહી, બધા દૈત્યો四 બાજુથી તેમને ઘેરીને, વિવિધ શસ્ત્રોથી યુદ્ધમાં આગળ વધતા ભગવાન પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
કાલનેમિપ્રભૃતયો દશ દૈત્યા મહારથાઃ ષષ્ટ્યા વિવ્યાધ બાણાનાં કાલનેમિર્જનાર્દનમ્
કાલનેમી અને નવ અન્ય મહાબલી દૈત્ય રથીઓએ, કાલનેમીએ જનાર્દનને સાઠ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
નિમિઃ શતેન બાણાનાં મથનો ઽશીતિભિઃ શરૈઃ જમ્ભકશ્ચૈવ સપ્તત્યા શુમ્ભો દશભિરેવ ચ
નિમીએ સો બાણો, મથને એંસી બાણો, જંભકે સિત્તેર અને શુંભે દસ બાણો ચલાવ્યા.
શેષા દૈત્યેશ્વરાઃ સર્વે વિષ્ણુમેકૈકશઃ શરૈઃ દશભિશ્ચૈવ યત્તાસ્તે જઘ્નુઃ સગરુડં રણે
બાકી બધા દૈત્યમુખિયાઓએ, દરેકે દસ દસ બાણો ચલાવી, વિષ્ણુ અને ગરુડ પર યુદ્ધમાં હુમલો કર્યો.
તેષામ્ અમૃષ્ય તત્કર્મ વિષ્ણુર્દાનવસૂદનઃ એકૈકં દાનવં જઘ્ને ષડ્ભિઃ ષડ્ભિરજિહ્મગૈઃ
એમનો આક્રમણ સહન ન કરી શકતાં, દૈત્યવિનાશક વિષ્ણુએ દરેક દૈત્યને છ સીધા બાણોથી સંહાર્યા.
આકર્ણકૃષ્ટૈર્ભૂયશ્ચ કાલનેમિસ્ ત્રિભિઃ શરૈઃ વિષ્ણું વિવ્યાધ હૃદયે ક્રોધાદ્રક્તવિલોચનઃ
પછી કાલનેમીએ, કાન સુધી ખેંચેલા ત્રણ બાણો ગુસ્સામાં લાલ આંખે વિષ્ણુના હૃદયમાં મારી ઘાયલ કર્યો.
તસ્યાશોભન્ત તે બાણા હૃદયે તપ્તકાઞ્ચનાઃ મયૂખાનીવ દીપ્તાનિ કૌસ્તુભસ્ય સ્ફુટત્વિષઃ
તેણાં હૃદય પર તે તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી બાણો એવી રીતે ચમકતા હતા, જાણે કૌસ્તુભ મણિમાંથી ફૂટતા કિરણો હોય.
તૈર્બાણૈઃ કિંચિદાયસ્તો હરિર્જગ્રાહ મુદ્ગરમ્ સતતં ભ્રામ્ય વેગેન દાનવાય વ્યસર્જયત્
આ બાણોથી થોડો ઘાયલ થયેલા હરિએ તરત જ ગદા પકડી, જોરથી ફેરવીને તે દાનવ પર ફેંકી.
દાનવેન્દ્રસ્તમપ્રાપ્તં વિયત્યેવ શતૈઃ શરૈઃ ચિછેદ તિલશઃ ક્રુદ્ધો દર્શયન્પાણિલાઘવમ્
કૃદ્ધ દાનવરાજાએ પોતાના હાથની ચપળતા બતાવી, અને આકાશમાં આવતી ગદાને સૈંકડો બાણોથી ટુકડે ટુકડે કરી નાખી.
તતો વિષ્ણુઃ પ્રકુપિતઃ પ્રાસં જગ્રાહ ભૈરવમ્ તેન દૈત્યસ્ય હૃદયં તાડયામાસ ગાઢતઃ
પછી વિષ્ણુ ગુસ્સે ભરાઈને ભયાનક ભાલા ઉઠાવી, એ ભાલાથી દાનવના હૃદય પર જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
ક્ષણેન લબ્ધસંજ્ઞસ્તુ કાલનેમિર્મહાસુરઃ શક્તિં જગ્રાહ તીક્ષ્ણાગ્રાં હેમઘણ્ટાટ્ટહાસિનીમ્
થોડા જ ક્ષણે મહાદાનવ કાલનેમિએ ફરી સંજ્ઞાન પામી, અને સોનાની ઘંટડીઓથી સજ્જ, તીક્ષ્ણ ધારવાળી શક્તિ પકડી.
તયા વામભુજં વિષ્ણોર્ બિભેદ દિતિનન્દનઃ ભિન્નઃ શક્ત્યા ભુજસ્તસ્ય સ્રુતશોણિત આબભૌ
દિતિના પુત્રે એ શસ્ત્રથી વિષ્ણુના ડાબા હાથને ભેદી નાખ્યો; શક્તિથી ઘાયલ થયેલો એ હાથ લોહીથી ભીંજાઈ ગયો.
પદ્મરાગમયેનેવ કેયૂરેણ વિભૂષિતઃ તતો વિષ્ણુઃ પ્રકુપિતો જગ્રાહ વિપુલં ધનુઃ
જાણે લાલ પદ્મમણિના કયૂરથી શોભતો હોય તેમ, પછી વિષ્ણુ ગુસ્સે થઈને પોતાનું વિશાળ ધનુષ્ય પકડી લીધું.
સપ્તદશ ચ નારાચાંસ્ તીક્ષ્ણાન્મર્મવિભેદિનઃ દૈત્યસ્ય હૃદયં ષડ્ભિર્ વિવ્યાધ ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ
સપ્તદશ તીક્ષ્ણ બાણોમાંથી છ બાણો અને પછી ત્રણ બાણો વડે તેણે દાનવના હૃદયને ભેદી નાખ્યું.
ચતુર્ભિઃ સારથિં ચાસ્ય ધ્વજં ચૈકેન પત્ત્રિણા દ્વાભ્યાં જ્યાધનુષી ચાપિ ભુજં સવ્યં ચ પત્ત્રિણા
ચાર બાણોથી તેણે દાનવના સારથિને ઘાયલ કર્યો, એક બાણથી ધ્વજને, બે બાણોથી ધનુષ્ય અને તાંતણે, અને એક બાણથી ડાબા હાથને ભેદી નાખ્યો.
સ વિદ્ધો હૃદયે ગાઢં દૈત્યો હરિશિલીમુખૈઃ સ્રુતરક્તારુણપ્રાંશુઃ પીડાકુલિતમાનસઃ
હરિના લોખંડના અગ્રવાળા બાણોથી હૃદયમાં ઘાયલ થયેલો દાનવ લોહીથી લથબથ થઈ ગયો અને દુઃખથી વ્યાકુળ થયો.
ચકમ્પે મારુતેનેવ નોદિતઃ કિંશુકદ્રુમઃ તમાકમ્પિતમાલક્ષ્ય ગદાં જગ્રાહ કેશવઃ
તે દાનવ પવનથી હલાયેલા કિમશુક વૃક્ષની જેમ કાંપતો રહ્યો; તેને એવી હાલતમાં જોઈને કેશવે ફરી ગદા પકડી.
તાં ચ વેગેન ચિક્ષેપ કાલનેમિરથં પ્રતિ સા પપાત શિરસ્યુગ્રા વિપુલા કાલનેમિનઃ
કાળનેમિએ એ ગદાને જોરથી વિષ્ણુના રથ તરફ ફેંકી, પણ એ વિશાળ ગદા ઉલટા કાળનેમિના માથા પર જ પડી.