ત્યક્ત્વા રથૌ તુ તૌ વેગાદ્ આપ્લુતૌ તરસાશ્વિનૌ તૌ રથૌ સ તુ નિષ્પિષ્ય મુદ્ગરો ઽચલસંનિભઃ
એ બંને અશ્વિનીકુમારો ઝડપથી રથમાંથી કૂદી પડ્યા; પર્વત જેવી ભારે એ ગદાએ એમનો રથ ચકનાચૂર કરી નાખ્યો.
દારયામાસ ધરણીં હેમજાલપરિષ્કૃતઃ તસ્ય કર્માશ્વિનૌ દૃષ્ટ્વા ભિષજૌ ચિત્રયોધિનૌ
એ ગદાએ સોનાના જાળથી શોભાયમાન ધરતીને ફાડી નાખી; દૈત્યનું એ કાર્ય જોઈને, અશ્વિનીકુમારો, કુશળ વૈદ્યો અને વિદ્વાન યુદ્ધવીરો,
વજ્રાસ્ત્રં તુ પ્રકુર્વાતે દાનવેન્દ્રનિવારણમ્ તતો વજ્રમયં વર્ષં પ્રાવર્તદ્ અતિદારુણમ્
દૈત્યરાજને અટકાવવા માટે, અશ્વિનીકુમારો વજ્રાસ્ત્ર તૈયાર કર્યું; ત્યારબાદ, ભયાનક વજ્રવર્ષા શરૂ થઈ.
ઘોરવજ્રપ્રહારૈસ્તુ દૈત્યેન્દ્રઃ સ પરિષ્કૃતઃ રથો ધ્વજો ધનુશ્ચક્રં કવચં ચાપિ કાઞ્ચનમ્
ભયાનક વજ્રના પ્રહારોથી, દૈત્યરાજનો રથ, ધ્વજ, ધનુષ્ય, ચક્ર અને સોનાનું કવચ,
ક્ષણેન તિલશો જાતં સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ તદ્દૃષ્ટ્વા દુષ્કરં કર્મ સો ઽશ્વિભ્યાં ભીમવિક્રમઃ
એક પળમાં જ આખી સેના સામે ટુકડા-ટુકડા થઈ ગયા; અશ્વિનીકુમારોનું એ દુષ્કર કાર્ય જોઈને, ભયાનક દૈત્ય,
નારાયણાસ્ત્રં બલવાન્ મુમોચ રણમૂર્ધનિ વજ્રાસ્ત્રં શમયામાસ દાનવેન્દ્રો ઽસ્ત્રતેજસા
યુદ્ધમથક પર બલવાન દૈત્યે નારાયણાસ્ત્ર છોડ્યું; એ અસ્ત્રની શક્તિથી, દૈત્યરાજે વજ્રાસ્ત્રને શાંત કરી દીધું.
તસ્મિન્પ્રશાન્તે વજ્રાસ્ત્રે કાલનેમિરનન્તરમ્ જીવગ્રાહં ગ્રાહયિતુમ્ અશ્વિનૌ તુ પ્રચક્રમે
વજ્રાસ્ત્ર શાંત થતાં, તરત જ કાલનેમીએ અશ્વિનીકુમારોને જીવતા પકડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
તાવશ્વિનૌ રણાદ્ભીતૌ સહસ્રાક્ષરથં પ્રતિ પ્રયાતૌ વેપમાનૌ તુ પદા શસ્ત્રવિવર્જિતૌ
યુદ્ધથી ડરાયેલા એ બંને અશ્વિનીકુમારો, હાથમાં શસ્ત્ર ન હોય તેમ, કાંપતા પગે ઇન્દ્રના રથ તરફ ભાગ્યા.
તયોરનુગતો દૈત્યઃ કાલનેમિર્મહાબલઃ પ્રાપ્યેન્દ્રસ્ય રથં ક્રૂરો દૈત્યાનીકપદાનુગઃ
મહાબલી કાલનેમિ દૈત્ય એ બંનેના પાછળ પડ્યો અને, દૈત્યસેનાના દળ સાથે, ક્રૂરતાથી ઇન્દ્રના રથ સુધી પહોંચી ગયો.
તં દૃષ્ટ્વા સર્વભૂતાનિ વિત્રેસુર્વિહ્વલાનિ તુ દૃષ્ટ્વા દૈત્યસ્ય તત્ક્રૌર્યં સર્વભૂતાનિ મેનિરે
એ દૈત્યને જોઈને, બધા જીવ આતંકિત અને ગભરાઈ ગયા; દૈત્યની ક્રૂરતા જોઈને, બધા પ્રાણીઓમાં ભય વ્યાપી ગયો.
પરાજયં મહેન્દ્રસ્ય સર્વલોકક્ષયાવહમ્ ચેલુઃ શિખરિણો મુખ્યાઃ પેતુરુલ્કા નભસ્તલાત્
મહેન્દ્રને હરાવતાં અને બધા લોકોએ વિનાશ લાવતાં મુખ્ય પર્વતોના શિખરો આકાશમાંથી ઉલ્કા જેવી પડી ગયા.
જગર્જુર્જલદા દિક્ષુ હ્ય્ ઉદ્ભૂતાશ્ચ મહાર્ણવાઃ તાં ભૂતવિકૃતિં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ગરુડધ્વજઃ
બધી દિશાઓમાં મેઘો ગર્જના કરવા લાગ્યા અને મહાસાગરો ઉછળી ઊઠ્યા; એ ભયાનક અવ્યવસ્થાને જોઈને, ગરુડધ્વજ ભગવાને—
વ્યબુધ્યતાહિપર્યઙ્કે યોગનિદ્રાં વિહાય તુ લક્ષ્મીકરયુગાજસ્રલાલિતાઙ્ઘ્રિસરોરુહઃ
સર્પના શય્યાએ યોગનિદ્રા છોડીને જાગ્યા, જેમના કમળ જેવા પગ લક્ષ્મીના હાથથી સતત પ્રેમપૂર્વક દબાતા હતા.
શરદમ્બરનીલાબ્જકાન્તદેહછવિર્વિભુઃ કૌસ્તુભોદ્ભાસિતોરસ્કઃ કાન્તકેયૂરભાસ્વરઃ
ભગવાનનું શરીર શરદના નીલ કમળ જેવું તેજસ્વી હતું, કૌસ્તુભ મણિથી છાતી ઝગમગતી હતી અને સુંદર કંકણોથી શોભતો હતો.
વિમૃશ્ય સુરસંક્ષોભં વૈનતેયં સમાહ્વયત્ આહૂતે ઽવસ્થિતે તસ્મિન્ નાગાવસ્થિતવર્ષ્મણિ
દેવતાઓમાં થયેલા કલહને વિચારીને, તેમણે વૈનતેયને બોલાવ્યો; બોલાવતાં જ, ગરુડે પોતાના વિશાળ રૂપે હાજરી આપી.
દિવ્યનાનાસ્ત્રતીક્ષ્ણાર્ચિર્ આરુહ્યાગાત્ સુરાન્સ્વયમ્ તત્રાપશ્યત દેવેન્દ્રમ્ અભિદ્રુતમભિપ્લુતૈઃ
દિવ્ય શસ્ત્રોથી પ્રજ્વલિત એવા ગરુડ પર ચડીને, ભગવાન પોતે દેવતાઓ પાસે ગયા; ત્યાં તેમણે ઈન્દ્રને દુશ્મનો દ્વારા ઘેરાયેલા જોયા.
દાનવેન્દ્રૈર્નવામ્ભોદસચ્છાયૈઃ પૌરુષોત્કટૈઃ યથા હિ પુરુષં ઘોરૈર્ અભાગ્યૈર્વંશશાલિભિઃ
દૈત્યરાજાઓ, નવા વાદળ જેવા કાળા અને ભયાનક બળવાન, ઈન્દ્રને એ રીતે ઘેરી રહ્યા હતા, જેમ દુર્ભાગ્યશાળી કુટુંબજનો માણસને ઘેરી લે છે.
પરિત્રાણાયાશુ કૃતં સુક્ષેત્રે કર્મ નિર્મલમ્ અથાપશ્યન્ત દૈતેયા વિયતિ જ્યોતિર્મણ્ડલમ્
રક્ષણ માટે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં પવિત્ર કર્મો ઝડપથી કરવામાં આવ્યા; પછી દૈત્યોએ આકાશમાં પ્રકાશમય વર્તુળ જોયું.
સ્ફુરન્તમુદયાદ્રિસ્થં સૂર્યમુષ્ણત્વિષા ઇવ પ્રભાવં જ્ઞાતુમિચ્છન્તો દાનવાસ્તસ્ય તેજસઃ
તે પ્રકાશ ઉગતા પર્વત પર સૂર્યની જેમ તેજસ્વી હતો; દૈત્યોએ એ તેજનું રહસ્ય જાણવા ઇચ્છ્યું—
ગરુત્મન્તમપશ્યન્તઃ કલ્પાન્તાનલસંનિભમ્ તમાસ્થિતં ચ મેઘૌઘદ્યુતિમક્ષયમચ્યુતમ્
દૈત્યોએ ગરુડને, કલ્પાંતના અગ્નિ સમાન, અને અક્ષય અચ્યૂતને, મેઘના સમૂહ જેવું તેજ ધરાવતા, જોયા.
તમ્ આલોક્યાસુરેન્દ્રાસ્તુ હર્ષસમ્પૂર્ણમાનસાઃ અયં વૈ દેવસર્વસ્વં જિતે ઽસ્મિન્નિર્જિતાઃ સુરાઃ
એને જોઈને, દૈત્યમુખિયાઓ આનંદથી ભરાયા અને બોલ્યા: 'આ તો દેવતાઓનું સર્વસ્વ છે; જો એ જીતાઈ જાય તો દેવતાઓ હારી જશે.'
અયં સ દૈત્યચક્રાણાં કૃતાન્તઃ કેશવો ઽરિહા એનમાશ્રિત્ય લોકેષુ યજ્ઞભાગભુજો ઽમરાઃ
'આ જ દૈત્યસેનાનો અંત છે, કેશવ દુશ્મનોનો વિનાશક છે; એના આશ્રયે બધા લોકોએ દેવતાઓ યજ્ઞના ફળમાં ભાગ મેળવે છે.'
ઇત્યુક્ત્વા દાનવાઃ સર્વે પરિવાર્ય સમન્તતઃ નિજઘ્નુર્વિવિધૈરસ્ત્રૈસ્ તે તમ્ આયાન્તમ્ આહવે
આ રીતે કહી, બધા દૈત્યો四 બાજુથી તેમને ઘેરીને, વિવિધ શસ્ત્રોથી યુદ્ધમાં આગળ વધતા ભગવાન પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
કાલનેમિપ્રભૃતયો દશ દૈત્યા મહારથાઃ ષષ્ટ્યા વિવ્યાધ બાણાનાં કાલનેમિર્જનાર્દનમ્
કાલનેમી અને નવ અન્ય મહાબલી દૈત્ય રથીઓએ, કાલનેમીએ જનાર્દનને સાઠ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
નિમિઃ શતેન બાણાનાં મથનો ઽશીતિભિઃ શરૈઃ જમ્ભકશ્ચૈવ સપ્તત્યા શુમ્ભો દશભિરેવ ચ
નિમીએ સો બાણો, મથને એંસી બાણો, જંભકે સિત્તેર અને શુંભે દસ બાણો ચલાવ્યા.
શેષા દૈત્યેશ્વરાઃ સર્વે વિષ્ણુમેકૈકશઃ શરૈઃ દશભિશ્ચૈવ યત્તાસ્તે જઘ્નુઃ સગરુડં રણે
બાકી બધા દૈત્યમુખિયાઓએ, દરેકે દસ દસ બાણો ચલાવી, વિષ્ણુ અને ગરુડ પર યુદ્ધમાં હુમલો કર્યો.
તેષામ્ અમૃષ્ય તત્કર્મ વિષ્ણુર્દાનવસૂદનઃ એકૈકં દાનવં જઘ્ને ષડ્ભિઃ ષડ્ભિરજિહ્મગૈઃ
એમનો આક્રમણ સહન ન કરી શકતાં, દૈત્યવિનાશક વિષ્ણુએ દરેક દૈત્યને છ સીધા બાણોથી સંહાર્યા.
આકર્ણકૃષ્ટૈર્ભૂયશ્ચ કાલનેમિસ્ ત્રિભિઃ શરૈઃ વિષ્ણું વિવ્યાધ હૃદયે ક્રોધાદ્રક્તવિલોચનઃ
પછી કાલનેમીએ, કાન સુધી ખેંચેલા ત્રણ બાણો ગુસ્સામાં લાલ આંખે વિષ્ણુના હૃદયમાં મારી ઘાયલ કર્યો.
તસ્યાશોભન્ત તે બાણા હૃદયે તપ્તકાઞ્ચનાઃ મયૂખાનીવ દીપ્તાનિ કૌસ્તુભસ્ય સ્ફુટત્વિષઃ
તેણાં હૃદય પર તે તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી બાણો એવી રીતે ચમકતા હતા, જાણે કૌસ્તુભ મણિમાંથી ફૂટતા કિરણો હોય.
તૈર્બાણૈઃ કિંચિદાયસ્તો હરિર્જગ્રાહ મુદ્ગરમ્ સતતં ભ્રામ્ય વેગેન દાનવાય વ્યસર્જયત્
આ બાણોથી થોડો ઘાયલ થયેલા હરિએ તરત જ ગદા પકડી, જોરથી ફેરવીને તે દાનવ પર ફેંકી.