કિમર્થં પુત્રં ભૂયસ્ત્વં નિયમં ક્રૂરમિચ્છસિ આહારાભિમુખો દૈત્ય તન્નો બ્રૂહિ મહાવ્રત
પુત્ર, તું ફરી આવું કઠોર તપ શા માટે કરવા માંગે છે? દૈત્ય, ખોરાકની શોધમાં, અમને કહો, મહાન વ્રતધારી.
યાવદબ્દસહસ્રેણ નિરાહારસ્ય યત્ફલમ્ ક્ષણેનૈકેન તલ્લભ્યં ત્યક્ત્વાહારમુપસ્થિતમ્
હજારો વર્ષ ઉપવાસથી જે ફળ મળે છે, તે યોગ્ય સમયે ખોરાક ત્યાગવાથી એક ક્ષણમાં મળી જાય છે.
ત્યાગો હ્યપ્રાપ્તકામાનાં કામેભ્યો ન તથા ગુરુઃ યથા પ્રાપ્તં પરિત્યજ્ય કામં કમલલોચન
અપૂરી ઇચ્છાઓનો ત્યાગ એટલો મોટો નથી, જેટલો પ્રાપ્ત થયેલી ઇચ્છાનો ત્યાગ, કમળની આંખવાળા.
શ્રુત્વૈતદ્બ્રહ્મણો વાક્યં દૈત્યઃ પ્રાઞ્જલિરબ્રવીત્ ચિન્તયંસ્તપસા યુક્તો હૃદિ બ્રહ્મમુખેરિતમ્
બ્રહ્માના આ શબ્દો સાંભળી, દૈત્યે હાથ જોડીને કહ્યું, બ્રહ્માના મોઢેથી નીકળેલા શબ્દો હૃદયમાં વિચારી, તપમાં લીન થઈને.
ઉત્થિતેન મયા દૃષ્ટા સમાધાનાત્ત્વદાજ્ઞયા મહિષી ભીષિતા દીના રુદતી શાખિનસ્તલે
તમારી આજ્ઞાથી ધ્યાનમાંથી ઉઠ્યો ત્યારે મેં મારી રાણીને ડરી ગયેલી, દુઃખી અને રડતી જોઈ, વૃક્ષની નીચે.
સા મયોક્તા તુ તન્વઙ્ગી દૂયમાનેન ચેતસા કિમેવં વર્તસે ભીરુ વદ ત્વં કિં ચિકીર્ષસિ
હું મનમાં દુઃખી થઈને, તે સુકુમારીને પૂછ્યું: 'તું આવી કેમ છે, ભયભીતે? મને કહો, તું શું કરવા માંગે છે?'
ઇત્યુક્તા સા મયા દેવ પ્રોવાચ સ્ખલિતાક્ષરમ્ વાક્યં ચોવાચ તન્વઙ્ગી ભીતા સા હેતુસંહિતમ્
હું એમ પૂછ્યું ત્યારે, હે દેવ, તેણે અડખમ શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો; એ સુકુમારી ભયથી, કારણ સાથે વાત કરી.
ત્રાસિતાસ્મ્યપવિદ્ધાસ્મિ કર્ષિતા પીડિતાસ્મિ ચ રૌદ્રેણ દેવરાજેન નષ્ટનાથેવ ભૂરિશઃ
હું વારંવાર ભયભીત થઈ, દૂર ફેંકાઈ, હેરાન અને પીડાઈ ગઈ છું, ભયાનક દેવરાજે મને એમ જ ત્રાસ આપ્યો છે, જાણે રક્ષક વિના.
દુઃખસ્યાન્તમપશ્યન્તી પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતા પુત્રં મે તારકં દેહિ હ્ય્ અસ્માદ્દુઃખમહાર્ણવાત્
મારા દુઃખનો અંત ક્યાંય દેખાતો નથી, તેથી હવે હું જીવ છોડવાનો નક્કી કર્યો છે. મને એક દીકરો આપો, તારક નામનો, જે મને આ દુઃખના વિશાળ દરિયાથી પાર ઉતારે.
એવમુક્તસ્તુ સંક્ષુબ્ધસ્ તસ્યાઃ પુત્રાર્થમુદ્યતઃ તપો ઘોરં કરિષ્યામિ જયાય ત્રિદિવૌકસામ્
આવી રીતે કહેતાં, તે વ્યાકુળ થયો અને દીકરાના માટે ઘોર તપ કરવા તૈયાર થયો—કે સ્વર્ગના દેવતાઓ પર વિજય મેળવવો છે.
એતચ્છ્રુત્વા વચો દેવઃ પદ્મગર્ભોદ્ભવસ્તદા ઉવાચ દૈત્યરાજાનં પ્રસન્નશ્ચતુરાનનઃ
આ વાત સાંભળીને, કમળમાંથી જન્મેલા દેવ, પ્રસન્ન ચહેરે, ચતુરાનન બ્રહ્માજીએ દૈત્યરાજાને કહ્યું.
અલં તે તપસા વત્સ મા ક્લેશે દુસ્તરે વિશ પુત્રસ્તે તારકો નામ ભવિષ્યતિ મહાબલઃ
બસ, પુત્ર, તારે વધુ તપ કરવાની જરૂર નથી; આટલું કઠિન દુઃખ ભોગવશો નહીં. તારો દીકરો તારક નામે પ્રસિદ્ધ થશે અને બહુ જ શક્તિશાળી બનશે.
દેવસીમન્તિનીનાં તુ ધમ્મિલ્લસ્ય વિમોક્ષણઃ ઇત્યુક્તો દૈત્યનાથસ્તુ પ્રણિપત્ય પિતામહમ્
દેવીઓમાં ધમ્મિલાનું મુક્તિ—આવું કહેતાં દૈત્યોના સ્વામી બ્રહ્માજીને નમન કરીને વંદન કરવા લાગ્યા.
આગત્યાનન્દયામાસ મહિષીં હર્ષિતાનનઃ તૌ દમ્પતી કૃતાર્થૌ તુ જગ્મતુઃ સ્વાશ્રમં મુદા
પછી તેઓ પાછા આવ્યા અને રાજમાતાને આનંદિત કર્યા, તેમનું ચહેરું ખુશીથી ચમકી ઉઠ્યું. બંને dampati પોતાનું મનગમતું ફળ મળતાં આનંદથી પોતાના આશ્રમમાં ગયા.
વજ્રાઙ્ગેણાહિતં ગર્ભં વરાઙ્ગી વરવર્ણિની પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં ચ દધારોદર એવ હિ
વજ્રાંગે જે ગર્ભ આપ્યો હતો, તે સુંદર અને તેજસ્વી વરાંગી પોતાના પેટમાં આખા હજાર વર્ષ સુધી ધારણ કર્યો.
તતો વર્ષસહસ્રાન્તે વરાઙ્ગી સુષુવે સુતમ્ જાયમાને તુ દૈત્યેન્દ્રે તસ્મિંલ્લોકભયંકરે
હજાર વર્ષ પૂરા થતાં વરાંગીએ દીકરાને જન્મ આપ્યો. એ દૈત્યરાજા જન્મતાં જ આખા જગતમાં ભય ફેલાઈ ગયો.
ચચાલ સકલા પૃથ્વી સમુદ્રાશ્ચ ચકમ્પિરે ચેલુર્મહીધરાઃ સર્વે વવુર્વાતાશ્ચ ભીષણાઃ
પછી આખી ધરતી ધ્રૂજી ઉઠી, સમુદ્રો પણ કંપી ગયા, બધા પર્વતો હલવા લાગ્યા અને ભયાનક પવન ફૂંકાવા લાગ્યા.
જેપુર્જપ્યં મુનિવરા નેદુર્વ્યાલમૃગા અપિ ચન્દ્રસૂર્યૌ જહુઃ કાન્તિં સનીહારા દિશો ઽભવન્
મહાન ઋષિઓ જપ કરવા લાગ્યા, જંગલી પ્રાણીઓ ગર્જના કરવા લાગ્યા, ચાંદ્ર અને સૂર્યે પોતાનું તેજ ગુમાવ્યું અને દિશાઓ ધૂંધળી થઈ ગઈ.
જાતે મહાસુરે તસ્મિન્ સર્વે ચાપિ મહાસુરાઃ આજગ્મુર્હૃષિતાસ્તત્ર તથા ચાસુરયોષિતઃ
જ્યારે એ મહાદૈત્ય જન્મ્યો, ત્યારે બધા મહાદૈત્ય અને તેમની સ્ત્રીઓ આનંદથી ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
જગુર્હર્ષસમાવિષ્ટા નનૃતુશ્ચાસુરાઙ્ગનાઃ તતો મહોત્સવો જાતો દાનવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ
દૈત્ય સ્ત્રીઓ આનંદથી ગીત ગાવા અને નૃત્ય કરવા લાગી. પછી દાનવોમાં મોટો ઉત્સવ ઉજવાયો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
વિષણ્ણમનસો દેવાઃ સમહેન્દ્રાસ્તદાભવન્ વરાઙ્ગી સ્વસુતં દૃષ્ટ્વા હર્ષેણાપૂરિતા તદા
દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર પણ દુઃખી અને નિરાશ થઈ ગયા. વરાંગી પોતાના દીકરાને જોઈને આનંદથી ભરાઈ ગઈ.
બહુ મેને ન દેવેન્દ્રવિજયં તુ તદેવ સા જાતમાત્રસ્તુ દૈત્યેન્દ્રસ્ તારકશ્ચણ્ડવિક્રમઃ
એમણે ઇન્દ્રના વિજયને ખાસ મહત્વ આપ્યું નહીં. નવજાત દૈત્યરાજા તારક બહુ જ ભયાનક પરાક્રમી હતો.
અભિષિક્તો ઽસુરૈઃ સર્વૈઃ કુજમ્ભમહિષાદિભિઃ સર્વાસુરમહારાજ્યે પૃથિવીતુલનક્ષમૈઃ
કુજંભ, મહિષ અને બીજા બધા દૈત્યો એના રાજતિલક માટે એકઠા થયા અને ધરતી હલાવી શકે એવો દૈત્યોમાં સર્વોચ્ચ રાજા બનાવ્યો.
સ તુ પ્રાપ્ય મહારાજ્યં તારકો મુનિસત્તમાઃ ઉવાચ દાનવશ્રેષ્ઠાન્ યુક્તિયુક્તમિદં વચઃ
મહાન રાજ્ય મેળવ્યા પછી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તારકે શ્રેષ્ઠ દાનવોને સમજદારી ભર્યું વચન કહ્યું.
શૃણુધ્વમસુરાઃ સર્વે વાક્યં મમ મહાબલાઃ શ્રેયસે ક્રિયતાં બુદ્ધિઃ સર્વૈઃ કૃત્યસ્ય સંવિધૌ
હે મહાબલી દૈત્યો, તમે બધા મારા વચન સાંભળો. આપણા સર્વાંગી કલ્યાણ માટે, બધાએ મળીને વિચાર કરવો જોઈએ.
વંશક્ષયકરા દેવાઃ સર્વેષામેવ દાનવાઃ અસ્માકં જાતિધર્મો વૈ વિરૂઢં વૈરમક્ષયમ્
દેવતાઓ આપણા વંશનો નાશ કરે છે; બધા દૈત્યો, આપણી જાતિનો સ્વભાવ એ છે કે દેવતાઓ સાથે અમર વૈર રાખવું.
વયમદ્ય ગમિષ્યામઃ સુરાણાં નિગ્રહાય તુ સ્વબાહુબલમાશ્રિત્ય સર્વ એવ ન સંશયઃ
આજે આપણે સૌ મળીને દેવતાઓને જીતવા જઈશું, અને આપણા પોતાના બળ પર આધાર રાખીશું—આમાં કોઈ શંકા નથી.
કિંતુ નાતપસા યુક્તો મન્યે ઽહં સુરસંગમમ્ અહમાદૌ કરિષ્યામિ તતો ઘોરં દિતેઃ સુતાઃ
પણ હું માનું છું કે વિના તપસ્યા દેવતાઓનો સામનો કરવો યોગ્ય નથી; પહેલા હું તપ કરું, પછી દિતિના પુત્રો ભયાનક યુદ્ધ કરશે.
તતઃ સુરાન્વિજેષ્યામો ભોક્ષ્યામો ઽથ જગત્ત્રયમ્ સ્થિરોપાયો હિ પુરુષઃ સ્થિરશ્રીરપિ જાયતે
પછી આપણે દેવતાઓને હરાવીને ત્રણેય લોકનો આનંદ માણીશું; કારણ કે જે મનુષ્ય દૃઢ નિશ્ચય રાખે છે, તેને ચિરસ્થાયી સમૃદ્ધિ મળે છે.
રક્ષિતું નૈવ શક્નોતિ ચપલશ્ચપલાઃ શ્રિયઃ તચ્છ્રુત્વા દાનવાઃ સર્વે વાક્યં તસ્યાસુરસ્ય તુ
જે મનુષ્ય ચંચળ હોય છે, તે રક્ષણ આપી શકતો નથી, કેમ કે લક્ષ્મી પણ ચંચળ છે; આ સાંભળીને બધા દાનવો એ અસુરના વચન સાંભળવા લાગ્યા.