સ ભિત્ત્વા બ્રહ્મસદનં પદમભ્યેતિ શાંકરમ્ નામ્નામષ્ટશતં યસ્તુ શ્રાવયેચ્છિવસંનિધૌ
—તે બ્રહ્માના લોકને તોડી શિવપદને પ્રાપ્ત કરે છે. અને જે શિવની હાજરીમાં આ એકસો આઠ નામોનું પાઠ કરાવે છે—
તૃતીયાયામથાષ્ટમ્યાં બહુપુત્રો ભવેન્નરઃ ગોદાને શ્રાદ્ધદાને વા અહન્ય્ અહનિ વા બુધઃ
—ત્રીજ અથવા અઠમના દિવસે, તે મનુષ્યને અનેક પુત્રો થાય છે; ગાય દાન, શ્રાદ્ધમાં કે કોઈ પણ દિવસે, વિદ્વાન માણસ—
દેવાર્ચનવિધૌ વિદ્વાન્ પઠન્ બ્રહ્માધિગચ્છતિ એવં વદન્તી સા તત્ર દદાહાત્માનમ્ આત્મના
—દેવપૂજાની વિધિ જાણનારો, આ પાઠ કરીને બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે. એ રીતે તેણે ત્યાં પોતાને પોતે અર્પણ કરી દીધું.
સ્વાયમ્ભુવો ઽપિ કાલેન દક્ષઃ પ્રાચેતસો ઽભવત્ પાર્વતી સાભવદ્દેવી શિવદેહાર્ધધારિણી
સમય જતાં સ્વાયંભુ પણ પ્રાચેતસનો પુત્ર દક્ષ બન્યો; અને પાર્વતી એ શિવના અર્ધાંગને ધારણ કરતી દેવી બની.
મેનાગર્ભસમુત્પન્ના ભુક્તમુક્તિફલપ્રદા અરુન્ધતી જપન્ત્યેતત્ પ્રાપ યોગમનુત્તમમ્
મેનાના ગર્ભથી જન્મેલી, એ ભોગ અને મોક્ષના ફળ આપે છે; અરુંધતીએ આ જપ કરીને શ્રેષ્ઠ યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.
પુરૂરવાશ્ચ રાજર્ષિલોકે વ્યજેયતામ્ અગાત્ યયાતિઃ પુત્રલાભં ચ ધનલાભં ચ ભાર્ગવઃ
પુરૂરવા રાજર્ષિ લોકમાં પ્રસિદ્ધ થયો; યયાતિને પુત્ર અને ધન મળ્યું; અને ભારગવને પણ એ જ લાભ મળ્યો.
તથાન્યે દેવદૈત્યાશ્ચ બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાસ્તથા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ બહવઃ સિદ્ધિમીયુર્યથેપ્સિતામ્
એ જ રીતે બીજા દેવો-દૈત્યો, બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને અનેક શૂદ્રોએ પણ ઇચ્છિત સિદ્ધિ મેળવી.
યત્રૈતલ્લિખિતં તિષ્ઠેત્ પૂજ્યતે દેવસંનિધૌ ન તત્ર શોકો દૌર્ગત્યં કદાચિદપિ જાયતે
જ્યાં આ લખાયેલું હોય અને દેવોની હાજરીમાં પૂજાય છે, ત્યાં કદી દુઃખ કે દુર્ભાગ્ય થતું નથી.
લોકાઃ સોમપથા નામ યત્ર મારીચનન્દનાઃ વર્તન્તે દેવ પિતરો દેવા યાન્ભાવયન્ત્યલમ્
એવા લોક છે જેને સોમપથ કહે છે, જ્યાં મરીચિના વંશજો રહે છે — એ દેવ પિતૃઓ છે, જેમને દેવો સતત સન્માન આપે છે.
અગ્નિષ્વાત્તા ઇતિ ખ્યાતા યજ્વાનો યત્ર સંસ્થિતાઃ અચ્છોદા નામ તેષાં તુ માનસી કન્યકા નદી
ત્યાં અગ્નિષ્વાત્ત નામે જાણીતા યજ્ઞકર્તા વસે છે; એમના વચ્ચે અચ્છોદા નામની, મનથી જન્મેલી કન્યા નદી છે.
અચ્છોદં નામ ચ સરઃ પિતૃભિર્નિર્મિતં પુરા અચ્છોદા તુ તપશ્ચક્રે દિવ્યં વર્ષસહસ્રકમ્
અચ્છોદા નામનું સરોવર પણ છે, જે પિતૃઓએ પ્રાચીનકાળે બનાવ્યું હતું; અને અચ્છોદાએ હજારો વર્ષ સુધી દિવ્ય તપ કર્યું.
આજગ્મુઃ પિતરસ્તુષ્ટાઃ કિલ દાતું ચ તાં વરમ્ દિવ્યરૂપધરાઃ સર્વે દિવ્યમાલ્યાનુલેપનાઃ
પિતૃઓ પ્રસન્ન થઈને તેને વર આપવા આવ્યા, બધા દિવ્ય રૂપ ધારણ કરી, સ્વર્ગીય ફૂલો અને સુગંધિત લપસણથી શોભતા હતા.
સર્વે યુવાનો બલિનઃ કુસુમાયુધસંનિભાઃ તન્મધ્યે ઽમાવસું નામ પિતરં વીક્ષ્ય સાઙ્ગના
બધા યુવાન, બળવાન અને કામદેવ જેવા સુંદર હતા; એમાં અમાવસુ નામના પિતૃને જોઈ, એ કન્યાએ પોતાની સખીઓ સાથે—
વવ્રે વરાર્થિની સઙ્ગં કુસુમાયુધપીડિતા યોગાદ્ભ્રષ્ટા તુ સા તેન વ્યભિચારેણ ભામિની
—વર માંગતી અને કામદેવના બાણથી વ્યાકુળ થઈ, એના સંગને પસંદ કર્યો; પણ એ પાપથી યોગમાંથી પડી ગઈ, એ તેજસ્વિ કન્યા—
ધરાં તુ નાસ્પૃશત્પૂર્વં પપાતાથ ભુવસ્તલે તિથાવ્ અમાવસુર્ યસ્યામ્ ઇચ્છાં ચક્રે ન તાં પ્રતિ
પહેલા ધરા પર કદી સ્પર્શ ન કર્યો હતો, પણ પછી તે જમીન પર પડી ગઈ, એ પણ અમાવાસ્યાના દિવસે, જ્યારે તેને આવું કરવાનું મન નહોતું.
ધૈર્યેણ તસ્ય સા લોકૈર્ અમાવાસ્યેતિ વિશ્રુતા પિતૄણાં વલ્લભા તસ્માત્ તસ્યામક્ષયકારકમ્
એના ધીરજને કારણે, લોકોમાં એ અમાવાસ્યા તરીકે જાણીતી થઈ, પિતૃઓને પ્રિય બની. તેથી એ દિવસ અક્ષય ફળ આપનાર છે.
અચ્છોદાધોમુખી દીના લજ્જિતા તપસઃ ક્ષયાત્ સા પિતૄન્ પ્રાર્થયામાસ પુરે ચાત્મપ્રસિદ્ધયે
અચ્છોદા દુઃખી, શરમાઈને અને તપશ્ચર્યાનો ક્ષય થતાં નિરાશ થઈ, પોતાની ખ્યાતિ માટે પિતૃઓને પ્રાર્થના કરવા લાગી.
વિલપ્યમાના પિતૃભિર્ ઇદમુક્તા તપસ્વિની ભવિષ્યમર્થમાલોક્ય દેવકાર્યં ચ તે તદા
જ્યારે એ રડતી હતી, ત્યારે પિતૃઓએ એ તપસ્વિણીને આવું કહ્યું, ભવિષ્યમાં શું થવાનું છે અને દેવતાઓનું કાર્ય શું છે એ જોઈને.
ઇદમ્ ઊચુર્ મહાભાગાઃ પ્રસાદશુભયા ગિરા દિવિ દિવ્યશરીરેણ યત્ કિંચિત્ ક્રિયતે બુધૈઃ
મહાન પિતૃઓએ કૃપા અને આશીર્વાદભરી વાણીથી કહ્યું: 'આકાશમાં દિવ્ય શરીર ધારણ કરીને જ્ઞાની લોકો જે કંઈ કરે છે—'
તેનૈવ તત્કર્મફલં ભુજ્યતે વરવર્ણિની સદ્યઃ ફલન્તિ કર્માણિ દેવત્વે પ્રેત્ય માનુષે
'એ જ કર્મનું ફળ, હે સુંદર, એ જ ક્ષણે દેવત્વમાં કે મૃત્યુ પછી માનવ અવસ્થામાં પ્રાપ્ત થાય છે.'
તસ્માત્ત્વં પુત્રિ તપસઃ પ્રાપ્સ્યસે પ્રેત્ય તત્ફલમ્ અષ્ટાવિંશે ભવિત્રી ત્વં દ્વાપરે મત્સ્યયોનિજા
'મેટી, તું તપશ્ચર્યાનું ફળ મૃત્યુ પછી પ્રાપ્ત કરશે. અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરયુગમાં તું માછલીના પેટમાંથી જન્મ લેશે.'
વ્યતિક્રમાત્પિતૄણાં ત્વં કષ્ટં કુલમવાપ્સ્યસિ તસ્માદ્રાજ્ઞો વસોઃ કન્યા ત્વમ્ અવશ્યં ભવિષ્યસિ
'પિતૃઓની આજ્ઞા ઉલ્લંઘન કરવાથી તને કુટુંબમાં દુઃખ સહન કરવું પડશે. તેથી તું રાજા વસુની પુત્રી બનશે.'
કન્યા ભૂત્વા ચ લોકાન્સ્વાન્ પુનરાપ્સ્યસિ દુર્લભાન્ પરાશરસ્ય વીર્યેણ પુત્રમેકમવાપ્સ્યસિ
'પછી તું કન્યા બનીને દુર્લભ એવા પોતાના લોકોએ ફરીથી પ્રાપ્ત કરશે. પરાશરનાં વીર્યથી તને એક પુત્ર થશે.'
દ્વીપે તુ બદરીપ્રાયે બાદરાયણમચ્યુતમ્ સ વેદમેકં બહુધા વિભજિષ્યતિ તે સુતઃ
'બદરી નામના દ્વીપ પર, તારો પુત્ર બદરાયણ, અચલ મનવાળો, એક વેદને અનેક ભાગોમાં વહેંચશે.'
પૌરવસ્યાત્મજૌ દ્વૌ તુ સમુદ્રાંશસ્ય શંતનોઃ વિચિત્રવીર્યસ્તનયસ્ તથા ચિત્રાઙ્ગદો નૃપઃ
'પૌરવ વંશના શાંતનુ, સમુદ્રાંશના પુત્ર, તેના બે પુત્રો જન્મશે: વિચિત્રવીર્ય અને રાજા ચિત્રાંગદ.'
ઇમાવ્ ઉત્પાદ્ય તનયૌ ક્ષેત્રજાવસ્ય ધીમતઃ પ્રૌષ્ઠપદ્યષ્ટકારૂપા પિતૃલોકે ભવિષ્યસિ
'આ બંને પુત્રોને વિદ્વાન ક્ષેત્રજ માટે જન્મ આપ્યા પછી, તું પ્રૌષ્ઠપદ્ય અષ્ટકા રૂપે પિતૃલોકમાં વસશે.'
નામ્ના સત્યવતી લોકે પિતૃલોકે તથાષ્ટકા આયુરારોગ્યદા નિત્યં સર્વકામફલપ્રદા
'લોકોમાં તું સત્યવતી તરીકે જાણીશ અને પિતૃલોકમાં અષ્ટકા તરીકે. તું હંમેશાં આયુષ્ય, આરોગ્ય અને સર્વ કામના ફળ આપનારી રહેશે.'
ભવિષ્યસિ પરે કાલે નદીત્વં ચ ગમિષ્યસિ પુણ્યતોષા સરિચ્છ્રેષ્ઠા લોકે હ્ય્ અચ્છોદનામિકા
'પછીના સમયમાં તું પવિત્ર અને સંતોષ આપનારી, સર્વ શ્રેષ્ઠ નદી, અચ્છોદા નામે જગતમાં પ્રસિદ્ધ થશે.'
ઇત્યુક્ત્વા સ ગણસ્તેષાં તત્રૈવાન્તરધીયત સાપ્યવાપ ચ તત્સર્વં ફલં યદુદિતં પુરા
આ રીતે કહ્યા પછી એ પિતૃઓનો સમૂહ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો અને એ સ્ત્રીએ અગાઉ જે ફળ જણાવાયું હતું તે બધું પ્રાપ્ત કર્યું.
વિભ્રાજા નામ ચાન્યે તુ દિવિ સન્તિ સુવર્ચસઃ લોકા બર્હિષદો યત્ર પિતરઃ સન્તિ સુવ્રતાઃ
આકાશમાં વિભ્રાજા નામના તેજસ્વી લોક પણ છે, જ્યાં બર્હિષદ નામના શ્રેષ્ઠ પિતૃઓ વસે છે.