વિદ્યુન્માલી ચ વેગેન વિદ્યુન્માલી ઇવામ્બુદઃ વિદ્યુર્માલઘનોન્નાદો નન્દીશ્વરમભિદ્રુતઃ
વીજળીથી ઘેરાયેલા મેઘ જેવો ઝડપી વિદ્યુન્માલી, ગર્જના કરતા નંદીશ્વર તરફ દોડ્યો.
સ તં તમોરિવદનં પ્રણદન્વદતાં વરઃ ઉવાચ યુધિ શૈલાદિં દાનવો ઽમ્બુધિનિઃસ્વનઃ
તે ઘોર અવાજવાળો દાનવ, મેઘ જેવું ગર્જન કરીને, યુદ્ધમાં પર્વત જેવા નંદીશ્વરને સંબોધી બોલ્યો.
યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી તુ બલવાન્ વિદ્યુન્માલ્યહમાગતઃ યદિ ત્વિદાનીં મે જીવન્ મુચ્યસે નન્દિકેશ્વર ન વિદ્યુન્માલિહનનં વચોભિર્યુધિ દાનવ
હું વિદ્યુન્માલી, યુદ્ધની ઇચ્છા લઈને અને બળવાન બનીને આવ્યો છું. નંદીકેશ્વર, જો તું આજે જીવતો છૂટે તો સમજજે કે યુદ્ધમાં વિદ્યુન્માલી શબ્દોથી નહીં, પણ હથિયારો વડે જ મારાશે, દાનવ.
તમ્ એવંવાદિનં દૈત્યં નન્દીશસ્તપતાં વરઃ ઉવાચ પ્રહરંસ્તત્ર વાક્યાલંકારકોવિદઃ
એ રીતે બોલતા દાનવને નંદીશ્વર, તેજસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને વાણીમાં નિપુણ, કહ્યું: 'ચાલ, માર મારી લે અહીં!'
દાનવા ધર્મકામાણાં નૈષો ઽવસર ઇત્યુત શક્તો હન્તું કિમાત્માનં જાતિદોષાદ્ વિબૃંહસિ
દાનવ, ધર્મની ઇચ્છા રાખનારાઓ માટે આ સમય નથી. જો તને મારી શકવાનો બળ હોય તો જાતિના દોષથી શા માટે અચકાય છે?
યદિ તાવન્મયા પૂર્વં હતો ઽસિ પશુવદ્યથા ઇદાનીં વા કથં નામ ન હિંસ્યે ક્રતુદૂષણમ્
જો હું તને પહેલાં કોઈ પશુની જેમ મારી નાખ્યો હોત, કે હવે મારું તો પણ, યજ્ઞ બગાડનારને મારવામાં શું અપરાધ છે?
સાગરં તરતે દોર્ભ્યાં પાતયેદ્યો દિવાકરમ્ સો ઽપિ માં શક્નુયાન્નૈવ ચક્ષુર્ભ્યાં સમવેક્ષિતુમ્
જે પોતાના હાથથી સાગર પાર કરી જાય કે સૂર્યને નીચે લાવી શકે, એ પણ મારી સામે નજર ઉંચી કરી શકતો નથી.
ઇત્યેવંવાદિનં તત્ર નન્દિનં તન્નિભો બલે બિભેદૈકેષુણા દૈત્યઃ કરેણાર્ક ઇવામ્બુદમ્
એ રીતે બોલતા નંદી જેવો દેખાતા બલવાનને દાનવે એક જ બાણથી ઘાયલ કર્યો, જેમ સૂર્ય પોતાના હાથથી મેઘને ભેદી નાખે.
વક્ષસઃ સ શરસ્તસ્ય પપૌ રુધિરમુત્તમમ્ સૂર્યસ્ત્વાત્મપ્રભાવેણ નદ્યર્ણવજલં યથા
એ બાણે તેના છાતીમાંથી શ્રેષ્ઠ લોહી પી ગયું, જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી નદી અને સાગરના પાણી ઉઠાવી લે છે.
સ તેન સુપ્રહારેણ પ્રથમં ચાતિરોપિતઃ હસ્તેન વૃક્ષમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ ગજરાડિવ
એ જોરદાર ઘા ખાઈને પહેલા તો ડગમગ્યો, પછી હાથમાં ઝાડ ઉપાડી, હાથીના રાજા જેવો ફેંકી દીધો.
વાયુનુન્નઃ સ ચ તરુઃ શીર્ણપુષ્પો મહારવઃ વિદ્યુન્માલિશરૈશ્છિન્નઃ પપાત પતગેશવત્
પવનથી ધકેલાયેલો એ ઝાડ, ફૂલો છૂટી ગયા, મોટો અવાજ કર્યો અને વિદ્યુન્માલીના બાણોથી કપાઈને પક્ષીરાજ જેવો પડી ગયો.
વૃક્ષમાલોક્ય તં છિન્નં દાનવેન વરેષુભિઃ રોષમાહારયત્તીવ્રં નન્દીશ્વરઃ સુવિગ્રહઃ
એ ઝાડને દાનવે ઉત્તમ બાણોથી કપાઈ ગયું જોઈ, શક્તિશાળી નંદીશ્વરને ભારે ગુસ્સો આવી ગયો.
સોદ્યમ્ય કરમારાવે રવિશક્રકરપ્રભમ્ દુદ્રાવ હન્તું સ ક્રૂરં મહિષં ગજરાડિવ
તેણે હાથ ઊંચો કરીને, સૂર્ય અને ઇન્દ્ર જેવી તેજસ્વિતા સાથે, ક્રૂર મહિષને મારવા માટે હાથીના રાજા જેવો દોડ્યો.
તમાપતન્તં વેગેન વેગવાન્પ્રસભં બલાત્ વિદ્યુન્માલી શરશતૈઃ પૂરયામાસ નન્દિનમ્
જ્યારે તે જોરથી દોડી આવ્યો, ત્યારે વિદ્યુન્માલીએ નંદિને સૈંકડો બાણોથી ઘેરી દીધો.
શરકણ્ટકિતાઙ્ગો વૈ શૈલાદિઃ સો ઽભવત્પુનઃ અરેર્ગૃહ્ય રથં તસ્ય મહતઃ પ્રયયૌ જવાત્
બાણોથી શરીર છિદ્રાયેલું, શૈલાદિ ફરી પર્વત જેવો થયો; તેણે મોટો રથ પકડીને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
વિલમ્બિતાશ્વો વિશિરો ભ્રમિતશ્ચ રણે રથઃ પપાત મુનિશાપેન સાદિત્યો ઽર્કરથો યથા
ઘોડો અટકી ગયો, માથું ફરતું, અને રથ યુદ્ધમાં ઘૂમતો, ત્યારે મુનિના શાપથી તે પડી ગયો, જેમ સૂર્યરથ નીચે પડે.
અન્તરાન્નિર્ગતશ્ચૈવ માયયા સ દિતેઃ સુતઃ આજઘાન તદા શક્ત્યા શૈલાદિં સમવસ્થિતમ્
પછી દિતિના પુત્રએ માયાથી અંદરથી બહાર આવી, સ્થિર ઊભેલા શૈલાદિને શક્તિથી ઘા કર્યો.
તામેવ તુ વિનિષ્ક્રમ્ય શક્તિં શોણિતભૂષિતામ્ વિદ્યુન્માલિનમુદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ પ્રમથાગ્રણીર્
શૈલાદિએ એ લોહીથી રંજાયેલ શક્તિને કાઢી, પ્રમથાઓના નેતા વિદ્યુન્માલી તરફ ફેંકી.
તયા ભિન્નતનુત્રાણો વિભિન્નહૃદયસ્ત્વપિ વિદ્યુન્માલ્યપતદ્ભૂમૌ વજ્રાહત ઇવાચલઃ
એ શક્તિથી તેની કવચ ફાટી ગઈ, હૃદય પણ વિભાજિત થયું, અને વિદ્યુન્માલી વીજળીથી તૂટી પડેલા પર્વત જેવો જમીન પર પડી ગયો.
વિદ્યુન્માલિનિ નિહતે સિદ્ધચારણકિંનરાઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચોક્ત્વા તે પૂજયન્ત ઉમાપતિમ્
વિદ્યુન્માલીના મૃત્યુ પછી સિદ્ધ, ચારણ અને કિન્નરોએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી ઊમાપતિની પૂજા કરી.
નન્દિના સાદિતે દૈત્યે વિદ્યુન્માલૌ હતે મયઃ દદાહ પ્રમથાનીકં વનમગ્નિરિવોદ્ધતઃ
નંદિએ દૈત્યને હરાવ્યો અને વિદ્યુન્માલી મારાયો પછી, માયાએ પ્રમથાઓની સેના જંગલમાં આગ ફાટી નીકળે તેમ દહન કરી.
શૂલનિર્દારિતોરસ્કા ગદાચૂર્ણિતમસ્તકાઃ ઇષુભિર્ગાઢવિદ્ધાશ્ચ પતન્તિ પ્રમથાર્ણવે
કેટલાંયના છાતી શૂળથી ફાટેલા, માથાં ગદાથી ચૂર્ણ થયેલા અને શરીર બાણોથી ઘાયલ, એ બધા પ્રમથાઓના મહાસાગરમાં પડી ગયા.
નાગં તુ નાગાધિપતેઃ શતાક્ષં મયો વિદાર્યેષુવરેણ તૂર્ણમ્ યમં ચ વિત્તાધિપતિં ચ વિદ્ધ્વા રરાસ મત્તામ્બુદવત્તદાનીમ્
માયાએ તુરંત જ બળવાન બાણથી શતાક્ષ નામના નાગાધિપતિને ઘાયલ કર્યો, પછી યમ અને ધનના સ્વામી પર પણ ઘા કર્યો અને ઉગ્ર મેઘ જેવો ગર્જના કરી.
તતઃ શરૈઃ પ્રમથગણૈશ્ચ દાનવા દૃઢાહતાશ્ચોત્તમવેગવિક્રમાઃ ભૃશાનુવિદ્ધાસ્ત્રિપુરં પ્રવેશિતા યથા શિવશ્ચક્રધરેણ સંયુગે
પછી પ્રમથોની બળવાન બાણોથી દૈત્યો ઘાયલ થયા અને ભારે પીડાથી ત્રિપુરમાં ખદડાઈ ગયા, જેમ શિવ યુદ્ધમાં ચક્રધારી બની પ્રવેશ્યા.
તતસ્તુ શઙ્ખાનકભેરિમર્દલાઃ સસિંહનાદા દનુપુત્રભઙ્ગદાઃ કપર્દિસૈન્યે પ્રબભુઃ સમન્તતો નિપાત્યમાના યુધિ વજ્રસંનિભાઃ
પછી શંખ, ઢોલ, મૃદંગ અને સિંહના ગર્જનાથી દાનવપુત્રોના પરાજયની ઘોષણા થઈ; કપર્દિની સેના યુદ્ધમાં ચમકતી વીજળી જેવી સર્વત્ર પડતી ગઈ.
અથ દૈત્યપુરાભાવે પુષ્યયોગો બભૂવ હ બભૂવ ચાપિ સંયુક્તં તદ્યોગેન પુરત્રયમ્
દૈત્યોનું નગર નાશ પામ્યું ત્યારે શુભ સંયોગ થયો અને એ સંયોગથી ત્રણે શહેરો એક થઈ ગયા.
તતો બાણં ત્રિધા દેવસ્ ત્રિદૈવતમયં હરઃ મુમોચ ત્રિપુરે તૂર્ણં ત્રિનેત્રસ્ત્રિપથાધિપઃ
પછી ત્રિનેત્રવાળા, ત્રણ માર્ગોના સ્વામી હરએ, ત્રણ દેવોથી બનેલું ત્રિધા બાણ ઝડપથી ત્રિપુર પર છોડ્યું.
તેન મુક્તેન બાણેન બાણપુષ્પસમપ્રભમ્ આકાશં સ્વર્ણસંકાશં કૃતં સૂર્યેણ રઞ્જિતમ્
એ છોડાયેલા બાણે બાણમાળ જેવી તેજસ્વિતા પામીને, આખું આકાશ સોનાની જેમ ઝગમગતું અને સૂર્યથી રંગાયેલું થઈ ગયું.
મુક્ત્વા ત્રિદૈવતમયં ત્રિપુરે ત્રિદશઃ શરમ્ ધિગ્ધિઙ્ મામિતિ ચક્રન્દ કષ્ટં કષ્ટમિતિ બ્રુવન્
ત્રણ દેવોથી બનેલું બાણ ત્રિપુર પર છોડ્યા પછી દેવતાઓએ 'હાય, હાય!' કહી દુઃખ વ્યક્ત કર્યું અને 'આ કેટલું ભયાનક!' એમ બોલ્યા.
વૈધુર્યં દૈવતં દૃષ્ટ્વા શૈલાદિર્ગજવદ્ગતઃ કિમિદં ત્વિતિ પપ્રચ્છ શૂલપાણિં મહેશ્વરમ્
દેવતાઓને મૂંઝાયલા જોઈ, શૈલાદિ હાથી જેવો આગળ ગયો અને ત્રિશૂળધારી મહેશ્વરને પૂછ્યું: 'આ શું છે?'