સવિદ્યુન્માલિનસ્તે વૈ સમયા દિતિનન્દનાઃ મોદમાનાઃ સમાસેદુર્ દેવદેવૈઃ સુરારયઃ
વીજળીથી શોભતા, દિતિના પુત્રો આનંદથી દેવતાઓ સાથે ભેગા થયા—એ બધા દેવોના દુશ્મન હતા.
મર્તવ્યકૃતબુદ્ધીનાં જયે ચાનિશ્ચિતાત્મનામ્ અબલાનાં ચમૂર્હ્યાસીદ્ અબલાવયવા ઇવ
મરણનો નિશ્ચય કરનાર અને વિજયમાં અનિશ્ચિત એવા નબળા લોકોની સેના એવી હતી કે જાણે નબળા અંગોવાળું શરીર હોય.
વિગર્જન્ત ઇવામ્ભોદા અમ્ભોદસદૃશત્વિષઃ પ્રયુધ્ય યુદ્ધકુશલાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
વૃષ્ટિ વાદળો જેવી ગર્જના કરતા, વાદળ જેવી તેજસ્વી કાયાથી, યુદ્ધમાં નિપુણ અને એકબીજાથી દુશ્મની રાખીને તેઓ લડી રહ્યા હતા.
ધૂમાયન્તો જ્વલદ્ભિશ્ચ આયુધૈશ્ચન્દ્રવર્ચસૈઃ કોપાદ્વા યુદ્ધલુબ્ધાશ્ચ કુટ્ટયન્તે પરસ્પરમ્
ધૂમ્રપટ્ટા અને ચમકતા શસ્ત્રોથી, ગુસ્સાથી અને યુદ્ધની લાલસાથી, તેઓ એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
વજ્રાહતાઃ પતન્ત્યન્યે બાણૈરન્યે વિદારિતાઃ અન્યે વિદારિતાશ્ચક્રૈઃ પતન્તિ હ્યુદધેર્જલે
કેટલાંક વીજળીના ઘા ખાઈને પડી જાય છે, કેટલાક તીક્ષ્ણ બાણો વાગી જળમાં ખસે છે, તો કેટલાક ચક્રથી ફાટીને પણ સાગરના પાણીમાં તણાઈ જાય છે.
છિન્નસ્રગ્દામહારાશ્ચ પ્રમૃષ્ટામ્બરભૂષણાઃ તિમિનક્રગણે ચૈવ પતન્તિ પ્રમથાઃ સુરાઃ
ફૂલમાળાઓ અને મોટા આભૂષણો કપાઈ ગયા છે, વસ્ત્રો અને ગહનો પણ છૂટા પડી ગયા છે; એ દેવતાઓ તોફાનમાં વ્હાલ અને મગરોની વચ્ચે પડ્યા છે.
ગદાનાં મુસલાનાં ચ તોમરાણાં પરશ્વધામ્ વજ્રશૂલર્ષ્ટિપાતાનાં પટ્ટિશાનાં ચ સર્વતઃ
ચારે બાજુ ગદા, મુસળ, ભાલા, કુહાડા, વીજળી, ભાલ, ભાલા અને તલવારના ઘા વરસી રહ્યા છે.
ગિરિશૃઙ્ગોપલાનાં ચ પ્રેરિતાનાં પ્રમન્યુભિઃ સજવાનાં દાનવાનાં સધૂમાનાં રવિત્વિષામ્ આયુધાનાં મહાનોઘઃ સાગરૌઘે પતત્યપિ
પર્વતની ચોટીઓ, વૃક્ષો અને ધૂમ્રવર્ણ, તેજસ્વી અને ઝડપી દાનવો ગુસ્સામાં ફેંકે છે એવા અનેક શસ્ત્રોનો મોજો પણ ઉછળતા સાગરમાં પડી રહ્યો છે.
પ્રવૃદ્ધવેગૈસ્તૈસ્તત્ર સુરાસુરકરેરિતૈઃ આયુધૈસ્ત્રસ્તનક્ષત્રઃ ક્રિયતે સંક્ષયો મહાન્
દેવો અને દાનવો દ્વારા જોરથી ફેંકાયેલા એ શસ્ત્રોથી એટલો મોટો વિનાશ થાય છે કે તારાઓ પણ ડરી જાય છે.
ક્ષુદ્રાણાં ગજયોર્યુદ્ધે યથા ભવતિ સંક્ષયઃ દેવાસુરગણૈસ્ તદ્વત્ તિમિનક્રક્ષયો ઽભવત્
જેમ નાના હાથીઓની લડાઈમાં વિનાશ થાય છે, એમ જ દેવો અને દાનવોની ભીડમાં વ્હાલ અને મગરોનો પણ નાશ થયો.
વિદ્યુન્માલી ચ વેગેન વિદ્યુન્માલી ઇવામ્બુદઃ વિદ્યુર્માલઘનોન્નાદો નન્દીશ્વરમભિદ્રુતઃ
વીજળીથી ઘેરાયેલા મેઘ જેવો ઝડપી વિદ્યુન્માલી, ગર્જના કરતા નંદીશ્વર તરફ દોડ્યો.
સ તં તમોરિવદનં પ્રણદન્વદતાં વરઃ ઉવાચ યુધિ શૈલાદિં દાનવો ઽમ્બુધિનિઃસ્વનઃ
તે ઘોર અવાજવાળો દાનવ, મેઘ જેવું ગર્જન કરીને, યુદ્ધમાં પર્વત જેવા નંદીશ્વરને સંબોધી બોલ્યો.
યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી તુ બલવાન્ વિદ્યુન્માલ્યહમાગતઃ યદિ ત્વિદાનીં મે જીવન્ મુચ્યસે નન્દિકેશ્વર ન વિદ્યુન્માલિહનનં વચોભિર્યુધિ દાનવ
હું વિદ્યુન્માલી, યુદ્ધની ઇચ્છા લઈને અને બળવાન બનીને આવ્યો છું. નંદીકેશ્વર, જો તું આજે જીવતો છૂટે તો સમજજે કે યુદ્ધમાં વિદ્યુન્માલી શબ્દોથી નહીં, પણ હથિયારો વડે જ મારાશે, દાનવ.
તમ્ એવંવાદિનં દૈત્યં નન્દીશસ્તપતાં વરઃ ઉવાચ પ્રહરંસ્તત્ર વાક્યાલંકારકોવિદઃ
એ રીતે બોલતા દાનવને નંદીશ્વર, તેજસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને વાણીમાં નિપુણ, કહ્યું: 'ચાલ, માર મારી લે અહીં!'
દાનવા ધર્મકામાણાં નૈષો ઽવસર ઇત્યુત શક્તો હન્તું કિમાત્માનં જાતિદોષાદ્ વિબૃંહસિ
દાનવ, ધર્મની ઇચ્છા રાખનારાઓ માટે આ સમય નથી. જો તને મારી શકવાનો બળ હોય તો જાતિના દોષથી શા માટે અચકાય છે?
યદિ તાવન્મયા પૂર્વં હતો ઽસિ પશુવદ્યથા ઇદાનીં વા કથં નામ ન હિંસ્યે ક્રતુદૂષણમ્
જો હું તને પહેલાં કોઈ પશુની જેમ મારી નાખ્યો હોત, કે હવે મારું તો પણ, યજ્ઞ બગાડનારને મારવામાં શું અપરાધ છે?
સાગરં તરતે દોર્ભ્યાં પાતયેદ્યો દિવાકરમ્ સો ઽપિ માં શક્નુયાન્નૈવ ચક્ષુર્ભ્યાં સમવેક્ષિતુમ્
જે પોતાના હાથથી સાગર પાર કરી જાય કે સૂર્યને નીચે લાવી શકે, એ પણ મારી સામે નજર ઉંચી કરી શકતો નથી.
ઇત્યેવંવાદિનં તત્ર નન્દિનં તન્નિભો બલે બિભેદૈકેષુણા દૈત્યઃ કરેણાર્ક ઇવામ્બુદમ્
એ રીતે બોલતા નંદી જેવો દેખાતા બલવાનને દાનવે એક જ બાણથી ઘાયલ કર્યો, જેમ સૂર્ય પોતાના હાથથી મેઘને ભેદી નાખે.
વક્ષસઃ સ શરસ્તસ્ય પપૌ રુધિરમુત્તમમ્ સૂર્યસ્ત્વાત્મપ્રભાવેણ નદ્યર્ણવજલં યથા
એ બાણે તેના છાતીમાંથી શ્રેષ્ઠ લોહી પી ગયું, જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી નદી અને સાગરના પાણી ઉઠાવી લે છે.
સ તેન સુપ્રહારેણ પ્રથમં ચાતિરોપિતઃ હસ્તેન વૃક્ષમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ ગજરાડિવ
એ જોરદાર ઘા ખાઈને પહેલા તો ડગમગ્યો, પછી હાથમાં ઝાડ ઉપાડી, હાથીના રાજા જેવો ફેંકી દીધો.
વાયુનુન્નઃ સ ચ તરુઃ શીર્ણપુષ્પો મહારવઃ વિદ્યુન્માલિશરૈશ્છિન્નઃ પપાત પતગેશવત્
પવનથી ધકેલાયેલો એ ઝાડ, ફૂલો છૂટી ગયા, મોટો અવાજ કર્યો અને વિદ્યુન્માલીના બાણોથી કપાઈને પક્ષીરાજ જેવો પડી ગયો.
વૃક્ષમાલોક્ય તં છિન્નં દાનવેન વરેષુભિઃ રોષમાહારયત્તીવ્રં નન્દીશ્વરઃ સુવિગ્રહઃ
એ ઝાડને દાનવે ઉત્તમ બાણોથી કપાઈ ગયું જોઈ, શક્તિશાળી નંદીશ્વરને ભારે ગુસ્સો આવી ગયો.
સોદ્યમ્ય કરમારાવે રવિશક્રકરપ્રભમ્ દુદ્રાવ હન્તું સ ક્રૂરં મહિષં ગજરાડિવ
તેણે હાથ ઊંચો કરીને, સૂર્ય અને ઇન્દ્ર જેવી તેજસ્વિતા સાથે, ક્રૂર મહિષને મારવા માટે હાથીના રાજા જેવો દોડ્યો.
તમાપતન્તં વેગેન વેગવાન્પ્રસભં બલાત્ વિદ્યુન્માલી શરશતૈઃ પૂરયામાસ નન્દિનમ્
જ્યારે તે જોરથી દોડી આવ્યો, ત્યારે વિદ્યુન્માલીએ નંદિને સૈંકડો બાણોથી ઘેરી દીધો.
શરકણ્ટકિતાઙ્ગો વૈ શૈલાદિઃ સો ઽભવત્પુનઃ અરેર્ગૃહ્ય રથં તસ્ય મહતઃ પ્રયયૌ જવાત્
બાણોથી શરીર છિદ્રાયેલું, શૈલાદિ ફરી પર્વત જેવો થયો; તેણે મોટો રથ પકડીને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
વિલમ્બિતાશ્વો વિશિરો ભ્રમિતશ્ચ રણે રથઃ પપાત મુનિશાપેન સાદિત્યો ઽર્કરથો યથા
ઘોડો અટકી ગયો, માથું ફરતું, અને રથ યુદ્ધમાં ઘૂમતો, ત્યારે મુનિના શાપથી તે પડી ગયો, જેમ સૂર્યરથ નીચે પડે.
અન્તરાન્નિર્ગતશ્ચૈવ માયયા સ દિતેઃ સુતઃ આજઘાન તદા શક્ત્યા શૈલાદિં સમવસ્થિતમ્
પછી દિતિના પુત્રએ માયાથી અંદરથી બહાર આવી, સ્થિર ઊભેલા શૈલાદિને શક્તિથી ઘા કર્યો.
તામેવ તુ વિનિષ્ક્રમ્ય શક્તિં શોણિતભૂષિતામ્ વિદ્યુન્માલિનમુદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ પ્રમથાગ્રણીર્
શૈલાદિએ એ લોહીથી રંજાયેલ શક્તિને કાઢી, પ્રમથાઓના નેતા વિદ્યુન્માલી તરફ ફેંકી.
તયા ભિન્નતનુત્રાણો વિભિન્નહૃદયસ્ત્વપિ વિદ્યુન્માલ્યપતદ્ભૂમૌ વજ્રાહત ઇવાચલઃ
એ શક્તિથી તેની કવચ ફાટી ગઈ, હૃદય પણ વિભાજિત થયું, અને વિદ્યુન્માલી વીજળીથી તૂટી પડેલા પર્વત જેવો જમીન પર પડી ગયો.
વિદ્યુન્માલિનિ નિહતે સિદ્ધચારણકિંનરાઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચોક્ત્વા તે પૂજયન્ત ઉમાપતિમ્
વિદ્યુન્માલીના મૃત્યુ પછી સિદ્ધ, ચારણ અને કિન્નરોએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી ઊમાપતિની પૂજા કરી.