સચન્દ્રિકે સોપવને પ્રદોષે રુતેષુ વૃન્દેષુ ચ કોકિલાનામ્ શરવ્યયં પ્રાપ્ય પુરે ઽસુરાણાં પ્રક્ષીણબાણો મદનશ્ચચાર
ચાંદની રાતે, બગીચામાં, કોયલના જૂથોની મીઠી ટહુક વચ્ચે, કામદેવ પોતાના બધા બાણ વાપરી ચૂક્યા પછી અસુરોના શહેરમાં ફરતો રહ્યો.
ચન્દ્રો ઽથ કુન્દકુસુમાકરહારવર્ણો જ્યોત્સ્નાવિતાનરહિતો ઽભ્રસમાનવર્ણઃ વિછાયતાં હિ સમુપેત્ય ન ભાતિ તદ્વદ્ ભાગ્યક્ષયે ધનપતિશ્ચ નરો વિવર્ણઃ
પછી ચાંદ્રમા, કુન્દના ફૂલો જેવા સફેદ, પણ ચાંદની વિના, વાદળ જેવો દેખાય છે અને તેજહીન લાગે છે; એ જ રીતે, ભાગ્ય ગુમાવ્યા પછી ધનવાન માણસ પણ ફીકું પડી જાય છે.
ચન્દ્રપ્રભામરુણસારથિનાભિભૂય સંતપ્તકાઞ્ચનરથાઙ્ગસમાનબિમ્બઃ સ્થિત્વોદયાગ્રમુકુટે બહુરેવ સૂર્યો ભાત્યમ્બરે તિમિરતોયવહાં તરિષ્યન્
ચાંદ્રમાની કાંતિને પછાડી, લાલ રંગના સારથિવાળો સૂર્ય, તપતા સોનાની જેમ તેજસ્વી ચક્ર સાથે, ઊગતાં શિખરે ઊભો રહીને આકાશમાં ખૂબ જ ઝળકે છે અને અંધકારભર્યા જળને પાર કરવા તૈયાર થાય છે.
ઉદિતે તુ સહસ્રાંશૌ મેરૌ ભાસાકરે રવૌ નદદ્દેવબલં કૃત્સ્નં યુગાન્ત ઇવ સાગરઃ
જ્યારે હજારો કિરણોવાળો સૂર્ય મેરુ પર્વત પર ઉગ્યો, ત્યારે દેવતાઓનો આખો સમૂહ ગર્જના કરવા લાગ્યો—જેમ યુગના અંતે દરિયો ગર્જે છે.
સહસ્રનયનો દેવસ્ તતઃ શક્રઃ પુરંદરઃ સવિત્તદઃ સવરુણસ્ ત્રિપુરં પ્રયયૌ હરઃ
પછી હજારો આંખોવાળા દેવ, ઇન્દ્ર, પુરંદર, સવિતા, વરુણ અને હર સાથે ત્રિપુરા તરફ ગયા.
તે નાનાવિધરૂપાશ્ચ પ્રમથાતિપ્રમાથિનઃ યયુઃ સિંહરવૈર્ ઘોરૈર્ વાદિત્રનિનદૈરપિ
એ વિવિધ રૂપવાળા, બધું નાશ કરનાર પ્રમથગણો, સિંહ જેવી ભયાનક ગર્જના અને ઢોલના અવાજ સાથે આગળ વધ્યા.
તતો વાદિતવાદિત્રૈશ્ ચાતપત્રૈર્મહાદ્રુમૈઃ બભૂવ તદ્બલં દિવ્યં વનં પ્રચલિતં યથા
પછી ઢોલ, છત્રીઓ અને મોટા વૃક્ષો સાથે એ દૈવી સેના એવી હલનચલન કરતી હતી કે જાણે કોઈ જંગલ હલાઈ ગયું હોય.
તદાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય રૌદ્રં રુદ્રબલં મહત્ સંક્ષોભો દાનવેન્દ્રાણાં સમુદ્રપ્રતિમો બભૌ
જ્યારે અસુરોના રાજાઓએ રુદ્રની ભયાનક અને વિશાળ સેના આગળ આવતી જોઈ, ત્યારે તેઓ ખૂબ જ ગભરાઈ ગયા—જેમ દરિયો ઉથલપાથલ થાય છે.
તે ચાસીન્પટ્ટિશાઞ્શક્તીઃ શૂલદણ્ડપરશ્વધાન્ શરાસનાનિ વજ્રાણિ ગુરૂણિ મુસલાનિ ચ
તેઓએ હાથમાં ભાલા, શક્તિ, ત્રિશૂલ, દંડા, કુહાડા, ધનુષ્ય, બાણ, વજ્ર અને ભારે ગદા પકડી હતી.
પ્રગૃહ્ય કોપરક્તાક્ષાઃ સપક્ષા ઇવ પર્વતાઃ નિજઘ્નુઃ પર્વતઘ્નાય ઘના ઇવ તપાત્યયે
એ બધાએ એ શસ્ત્રો પકડીને, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, જાણે પાંખવાળા પર્વતો જેવા બની ગયા અને પર્વતો તોડતા મેઘો જેવી પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
સવિદ્યુન્માલિનસ્તે વૈ સમયા દિતિનન્દનાઃ મોદમાનાઃ સમાસેદુર્ દેવદેવૈઃ સુરારયઃ
વીજળીથી શોભતા, દિતિના પુત્રો આનંદથી દેવતાઓ સાથે ભેગા થયા—એ બધા દેવોના દુશ્મન હતા.
મર્તવ્યકૃતબુદ્ધીનાં જયે ચાનિશ્ચિતાત્મનામ્ અબલાનાં ચમૂર્હ્યાસીદ્ અબલાવયવા ઇવ
મરણનો નિશ્ચય કરનાર અને વિજયમાં અનિશ્ચિત એવા નબળા લોકોની સેના એવી હતી કે જાણે નબળા અંગોવાળું શરીર હોય.
વિગર્જન્ત ઇવામ્ભોદા અમ્ભોદસદૃશત્વિષઃ પ્રયુધ્ય યુદ્ધકુશલાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
વૃષ્ટિ વાદળો જેવી ગર્જના કરતા, વાદળ જેવી તેજસ્વી કાયાથી, યુદ્ધમાં નિપુણ અને એકબીજાથી દુશ્મની રાખીને તેઓ લડી રહ્યા હતા.
ધૂમાયન્તો જ્વલદ્ભિશ્ચ આયુધૈશ્ચન્દ્રવર્ચસૈઃ કોપાદ્વા યુદ્ધલુબ્ધાશ્ચ કુટ્ટયન્તે પરસ્પરમ્
ધૂમ્રપટ્ટા અને ચમકતા શસ્ત્રોથી, ગુસ્સાથી અને યુદ્ધની લાલસાથી, તેઓ એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
વજ્રાહતાઃ પતન્ત્યન્યે બાણૈરન્યે વિદારિતાઃ અન્યે વિદારિતાશ્ચક્રૈઃ પતન્તિ હ્યુદધેર્જલે
કેટલાંક વીજળીના ઘા ખાઈને પડી જાય છે, કેટલાક તીક્ષ્ણ બાણો વાગી જળમાં ખસે છે, તો કેટલાક ચક્રથી ફાટીને પણ સાગરના પાણીમાં તણાઈ જાય છે.
છિન્નસ્રગ્દામહારાશ્ચ પ્રમૃષ્ટામ્બરભૂષણાઃ તિમિનક્રગણે ચૈવ પતન્તિ પ્રમથાઃ સુરાઃ
ફૂલમાળાઓ અને મોટા આભૂષણો કપાઈ ગયા છે, વસ્ત્રો અને ગહનો પણ છૂટા પડી ગયા છે; એ દેવતાઓ તોફાનમાં વ્હાલ અને મગરોની વચ્ચે પડ્યા છે.
ગદાનાં મુસલાનાં ચ તોમરાણાં પરશ્વધામ્ વજ્રશૂલર્ષ્ટિપાતાનાં પટ્ટિશાનાં ચ સર્વતઃ
ચારે બાજુ ગદા, મુસળ, ભાલા, કુહાડા, વીજળી, ભાલ, ભાલા અને તલવારના ઘા વરસી રહ્યા છે.
ગિરિશૃઙ્ગોપલાનાં ચ પ્રેરિતાનાં પ્રમન્યુભિઃ સજવાનાં દાનવાનાં સધૂમાનાં રવિત્વિષામ્ આયુધાનાં મહાનોઘઃ સાગરૌઘે પતત્યપિ
પર્વતની ચોટીઓ, વૃક્ષો અને ધૂમ્રવર્ણ, તેજસ્વી અને ઝડપી દાનવો ગુસ્સામાં ફેંકે છે એવા અનેક શસ્ત્રોનો મોજો પણ ઉછળતા સાગરમાં પડી રહ્યો છે.
પ્રવૃદ્ધવેગૈસ્તૈસ્તત્ર સુરાસુરકરેરિતૈઃ આયુધૈસ્ત્રસ્તનક્ષત્રઃ ક્રિયતે સંક્ષયો મહાન્
દેવો અને દાનવો દ્વારા જોરથી ફેંકાયેલા એ શસ્ત્રોથી એટલો મોટો વિનાશ થાય છે કે તારાઓ પણ ડરી જાય છે.
ક્ષુદ્રાણાં ગજયોર્યુદ્ધે યથા ભવતિ સંક્ષયઃ દેવાસુરગણૈસ્ તદ્વત્ તિમિનક્રક્ષયો ઽભવત્
જેમ નાના હાથીઓની લડાઈમાં વિનાશ થાય છે, એમ જ દેવો અને દાનવોની ભીડમાં વ્હાલ અને મગરોનો પણ નાશ થયો.
વિદ્યુન્માલી ચ વેગેન વિદ્યુન્માલી ઇવામ્બુદઃ વિદ્યુર્માલઘનોન્નાદો નન્દીશ્વરમભિદ્રુતઃ
વીજળીથી ઘેરાયેલા મેઘ જેવો ઝડપી વિદ્યુન્માલી, ગર્જના કરતા નંદીશ્વર તરફ દોડ્યો.
સ તં તમોરિવદનં પ્રણદન્વદતાં વરઃ ઉવાચ યુધિ શૈલાદિં દાનવો ઽમ્બુધિનિઃસ્વનઃ
તે ઘોર અવાજવાળો દાનવ, મેઘ જેવું ગર્જન કરીને, યુદ્ધમાં પર્વત જેવા નંદીશ્વરને સંબોધી બોલ્યો.
યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી તુ બલવાન્ વિદ્યુન્માલ્યહમાગતઃ યદિ ત્વિદાનીં મે જીવન્ મુચ્યસે નન્દિકેશ્વર ન વિદ્યુન્માલિહનનં વચોભિર્યુધિ દાનવ
હું વિદ્યુન્માલી, યુદ્ધની ઇચ્છા લઈને અને બળવાન બનીને આવ્યો છું. નંદીકેશ્વર, જો તું આજે જીવતો છૂટે તો સમજજે કે યુદ્ધમાં વિદ્યુન્માલી શબ્દોથી નહીં, પણ હથિયારો વડે જ મારાશે, દાનવ.
તમ્ એવંવાદિનં દૈત્યં નન્દીશસ્તપતાં વરઃ ઉવાચ પ્રહરંસ્તત્ર વાક્યાલંકારકોવિદઃ
એ રીતે બોલતા દાનવને નંદીશ્વર, તેજસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને વાણીમાં નિપુણ, કહ્યું: 'ચાલ, માર મારી લે અહીં!'
દાનવા ધર્મકામાણાં નૈષો ઽવસર ઇત્યુત શક્તો હન્તું કિમાત્માનં જાતિદોષાદ્ વિબૃંહસિ
દાનવ, ધર્મની ઇચ્છા રાખનારાઓ માટે આ સમય નથી. જો તને મારી શકવાનો બળ હોય તો જાતિના દોષથી શા માટે અચકાય છે?
યદિ તાવન્મયા પૂર્વં હતો ઽસિ પશુવદ્યથા ઇદાનીં વા કથં નામ ન હિંસ્યે ક્રતુદૂષણમ્
જો હું તને પહેલાં કોઈ પશુની જેમ મારી નાખ્યો હોત, કે હવે મારું તો પણ, યજ્ઞ બગાડનારને મારવામાં શું અપરાધ છે?
સાગરં તરતે દોર્ભ્યાં પાતયેદ્યો દિવાકરમ્ સો ઽપિ માં શક્નુયાન્નૈવ ચક્ષુર્ભ્યાં સમવેક્ષિતુમ્
જે પોતાના હાથથી સાગર પાર કરી જાય કે સૂર્યને નીચે લાવી શકે, એ પણ મારી સામે નજર ઉંચી કરી શકતો નથી.
ઇત્યેવંવાદિનં તત્ર નન્દિનં તન્નિભો બલે બિભેદૈકેષુણા દૈત્યઃ કરેણાર્ક ઇવામ્બુદમ્
એ રીતે બોલતા નંદી જેવો દેખાતા બલવાનને દાનવે એક જ બાણથી ઘાયલ કર્યો, જેમ સૂર્ય પોતાના હાથથી મેઘને ભેદી નાખે.
વક્ષસઃ સ શરસ્તસ્ય પપૌ રુધિરમુત્તમમ્ સૂર્યસ્ત્વાત્મપ્રભાવેણ નદ્યર્ણવજલં યથા
એ બાણે તેના છાતીમાંથી શ્રેષ્ઠ લોહી પી ગયું, જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી નદી અને સાગરના પાણી ઉઠાવી લે છે.
સ તેન સુપ્રહારેણ પ્રથમં ચાતિરોપિતઃ હસ્તેન વૃક્ષમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ ગજરાડિવ
એ જોરદાર ઘા ખાઈને પહેલા તો ડગમગ્યો, પછી હાથમાં ઝાડ ઉપાડી, હાથીના રાજા જેવો ફેંકી દીધો.