ધૂતપ્રસૂનપ્રભવઃ સુબન્ધઃ સૂર્યે ગતે વૈ ત્રિપુરે બભૂવ સમર્મરો નૂપુરમેખલાનાં શબ્દશ્ચ સંબાધતિ કોકિલાનામ્
સૂર્યાસ્ત પછી ત્રિપુરામાં તાજા ફૂલોની સુગંધવાળી ઘૂઘટ અને મજબૂત કમરપટ્ટાની ઘંટડીનો અવાજ કોકિલાના રાગ સાથે ગૂંજી ઉઠ્યો.
પ્રિયાવગૂઢા દયિતોપગૂઢા કાચિત્પ્રરૂઢાઙ્ગરુહાપિ નારી સુચારુબાષ્પાઙ્કુરપલ્લવાનાં નવામ્બુસિક્તા ઇવ ભૂમિરાસીત્
કેટલીક સ્ત્રીઓ પોતાના પ્રેમીથી આલિંગન પામી, રોમાંચથી વાળ ઊભા થઈ ગયા, અને સુંદર આંસુઓ નવા વરસાદથી ભીંજાયેલી કૂંપળ જેવું ઝળહળતા હતા.
શશાઙ્કપાદૈરુપશોભિતેષુ પ્રાસાદવર્યેષુ વરાઙ્ગનાનામ્ માધુર્યભૂતાભરણા મહાન્તઃ સ્વના બભૂવુર્મદનેષુ તુલ્યાઃ
ચાંદનીથી શોભાયમાન મહેલોમાં, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓના મીઠા ઘંટડા ઊંચા અવાજે ગૂંજી ઉઠ્યા, તેઓ પ્રેમમાં કામદેવ જેટલી જ તીવ્ર હતી.
પાનેન ખિન્ના દયિતાતિવેલં કપોલમાજિઘ્રસિ કિં મમેદમ્ આરોહ મે શ્રોણિમિમાં વિશાલાં પીનોન્નતાં કાઞ્ચનમેખલાઢ્યામ્
પાનથી થાકી ગયેલી એક સ્ત્રી પોતાના પ્રિયને લલચાવી કહે છે: 'તું મારું ગાલ એટલું શા માટે સૂંઘે છે? આવ, મારી વિશાળ અને ઊંચી, સોનાની કમરપટ્ટાવાળી કટિ પર આવી બેસ.'
રથ્યાસુ ચન્દ્રોદયભાસિતાસુ સુરેન્દ્રમાર્ગેષુ ચ વિસ્તૃતેષુ દૈત્યાઙ્ગના યૂથગતા વિભાન્તિ તારા યથા ચન્દ્રમસો દિવાન્તે
ચાંદ્રોદયે પ્રકાશિત રસ્તાઓ અને વિશાળ રાજમાર્ગો પર દૈત્ય સ્ત્રીઓ જૂથમાં ચાલતી, સાંજના ચાંદ્રમાની આસપાસના તારાઓ જેવી ઝગમગતી હતી.
અટ્ટાટ્ટહાસેષુ ચ ચામરેષુ પ્રેઙ્ખાસુ ચાન્યા મદલોલભાવાત્ સંદોલયન્તે કલસમ્પ્રહાસાઃ પ્રોવાચ કાઞ્ચી ગુણસૂક્ષ્મનાદા
જોરદાર હાસ્ય અને ચામરાના હલનચલન વચ્ચે, બીજી સ્ત્રીઓ મદમાં હલકાઈને રમૂજી સ્મિત સાથે ડોલતી હતી; કમરપટ્ટાની સુક્ષ્મ ઝણઝણ પણ બોલતી હતી.
અમ્લાનમાલાન્વિતસુન્દરીણાં પર્યાય એષો ઽસ્તિ ચ હર્ષિતાનામ્ શ્રૂયન્તિ વાચઃ કલધૌતકલ્પા વાપીષુ ચાન્યે કલહંસશબ્દાઃ
કદી ન વાંછાતા હાર પહેરેલી સુંદર સ્ત્રીઓ આનંદમાં મગ્ન છે; તેમની મીઠી અને ઝીલતી અવાજો સાંભળાય છે, અને બીજે ક્યાંક તળાવોમાં રાજહંસોની મીઠી ટહુક પણ ગૂંજાય છે.
કાઞ્ચીકલાપશ્ચ સહાઙ્ગરાગઃ પ્રેઙ્ખાસુ તદ્રાગકૃતાશ્ચ ભાવાઃ છિન્દન્તિ તાસામસુરાઙ્ગનાનાં પ્રિયાલયાન્ મન્મથમાર્ગણાનામ્
તેમની કમરપટ્ટા અને શરીરની સુગંધ, એ સુગંધથી ઉદ્ભવતા ભાવ—all મળીને, અસુર સ્ત્રીઓના મનપસંદ ઘર અને કામદેવના તીક્ષ્ણ બાણોને પણ તોડી નાખે છે.
ચિત્રામ્બરશ્ચોદ્ધૃતકેશપાશઃ સંદોલ્યમાનઃ શુશુભે ઽસુરીણામ્ સુચારુવેશાભરણૈરુપેતસ્ તારાગણૈર્ જ્યોતિરિવાસ ચન્દ્રઃ
રંગબેરંગી વસ્ત્રો પહેરી, વાળ ખુલ્લા અને હલકાં હલકાં ડોલતા, અસુર સ્ત્રીઓ સુંદર વેશભૂષા અને આભૂષણોથી શોભી રહી છે—જેમ તારાઓ વચ્ચે ચાંદ્રમાની શોભા.
સંદોલનાદ્ ઉચ્છ્વસિતૈશ્છિન્નસૂત્રૈઃ કાઞ્ચીભ્રષ્ટૈર્મણિભિર્વિપ્રકીર્ણૈઃ દોલાભૂમિસ્તૈર્વિચિત્રા વિભાતિ ચન્દ્રસ્ય પાર્શ્વોપગતૈર્ વિચિત્રા
આ ડોલનથી, તૂટેલા દોરા, ખસી ગયેલી કમરપટ્ટા અને વિખેરાયેલા મણિઓથી ઝાંખી, ઝૂલાની નીચેની જમીન અતિ સુંદર દેખાય છે—જેમ ચાંદ્રમાના કિનારે વિવિધ રંગો છલકે છે.
સચન્દ્રિકે સોપવને પ્રદોષે રુતેષુ વૃન્દેષુ ચ કોકિલાનામ્ શરવ્યયં પ્રાપ્ય પુરે ઽસુરાણાં પ્રક્ષીણબાણો મદનશ્ચચાર
ચાંદની રાતે, બગીચામાં, કોયલના જૂથોની મીઠી ટહુક વચ્ચે, કામદેવ પોતાના બધા બાણ વાપરી ચૂક્યા પછી અસુરોના શહેરમાં ફરતો રહ્યો.
ચન્દ્રો ઽથ કુન્દકુસુમાકરહારવર્ણો જ્યોત્સ્નાવિતાનરહિતો ઽભ્રસમાનવર્ણઃ વિછાયતાં હિ સમુપેત્ય ન ભાતિ તદ્વદ્ ભાગ્યક્ષયે ધનપતિશ્ચ નરો વિવર્ણઃ
પછી ચાંદ્રમા, કુન્દના ફૂલો જેવા સફેદ, પણ ચાંદની વિના, વાદળ જેવો દેખાય છે અને તેજહીન લાગે છે; એ જ રીતે, ભાગ્ય ગુમાવ્યા પછી ધનવાન માણસ પણ ફીકું પડી જાય છે.
ચન્દ્રપ્રભામરુણસારથિનાભિભૂય સંતપ્તકાઞ્ચનરથાઙ્ગસમાનબિમ્બઃ સ્થિત્વોદયાગ્રમુકુટે બહુરેવ સૂર્યો ભાત્યમ્બરે તિમિરતોયવહાં તરિષ્યન્
ચાંદ્રમાની કાંતિને પછાડી, લાલ રંગના સારથિવાળો સૂર્ય, તપતા સોનાની જેમ તેજસ્વી ચક્ર સાથે, ઊગતાં શિખરે ઊભો રહીને આકાશમાં ખૂબ જ ઝળકે છે અને અંધકારભર્યા જળને પાર કરવા તૈયાર થાય છે.
ઉદિતે તુ સહસ્રાંશૌ મેરૌ ભાસાકરે રવૌ નદદ્દેવબલં કૃત્સ્નં યુગાન્ત ઇવ સાગરઃ
જ્યારે હજારો કિરણોવાળો સૂર્ય મેરુ પર્વત પર ઉગ્યો, ત્યારે દેવતાઓનો આખો સમૂહ ગર્જના કરવા લાગ્યો—જેમ યુગના અંતે દરિયો ગર્જે છે.
સહસ્રનયનો દેવસ્ તતઃ શક્રઃ પુરંદરઃ સવિત્તદઃ સવરુણસ્ ત્રિપુરં પ્રયયૌ હરઃ
પછી હજારો આંખોવાળા દેવ, ઇન્દ્ર, પુરંદર, સવિતા, વરુણ અને હર સાથે ત્રિપુરા તરફ ગયા.
તે નાનાવિધરૂપાશ્ચ પ્રમથાતિપ્રમાથિનઃ યયુઃ સિંહરવૈર્ ઘોરૈર્ વાદિત્રનિનદૈરપિ
એ વિવિધ રૂપવાળા, બધું નાશ કરનાર પ્રમથગણો, સિંહ જેવી ભયાનક ગર્જના અને ઢોલના અવાજ સાથે આગળ વધ્યા.
તતો વાદિતવાદિત્રૈશ્ ચાતપત્રૈર્મહાદ્રુમૈઃ બભૂવ તદ્બલં દિવ્યં વનં પ્રચલિતં યથા
પછી ઢોલ, છત્રીઓ અને મોટા વૃક્ષો સાથે એ દૈવી સેના એવી હલનચલન કરતી હતી કે જાણે કોઈ જંગલ હલાઈ ગયું હોય.
તદાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય રૌદ્રં રુદ્રબલં મહત્ સંક્ષોભો દાનવેન્દ્રાણાં સમુદ્રપ્રતિમો બભૌ
જ્યારે અસુરોના રાજાઓએ રુદ્રની ભયાનક અને વિશાળ સેના આગળ આવતી જોઈ, ત્યારે તેઓ ખૂબ જ ગભરાઈ ગયા—જેમ દરિયો ઉથલપાથલ થાય છે.
તે ચાસીન્પટ્ટિશાઞ્શક્તીઃ શૂલદણ્ડપરશ્વધાન્ શરાસનાનિ વજ્રાણિ ગુરૂણિ મુસલાનિ ચ
તેઓએ હાથમાં ભાલા, શક્તિ, ત્રિશૂલ, દંડા, કુહાડા, ધનુષ્ય, બાણ, વજ્ર અને ભારે ગદા પકડી હતી.
પ્રગૃહ્ય કોપરક્તાક્ષાઃ સપક્ષા ઇવ પર્વતાઃ નિજઘ્નુઃ પર્વતઘ્નાય ઘના ઇવ તપાત્યયે
એ બધાએ એ શસ્ત્રો પકડીને, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, જાણે પાંખવાળા પર્વતો જેવા બની ગયા અને પર્વતો તોડતા મેઘો જેવી પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
સવિદ્યુન્માલિનસ્તે વૈ સમયા દિતિનન્દનાઃ મોદમાનાઃ સમાસેદુર્ દેવદેવૈઃ સુરારયઃ
વીજળીથી શોભતા, દિતિના પુત્રો આનંદથી દેવતાઓ સાથે ભેગા થયા—એ બધા દેવોના દુશ્મન હતા.
મર્તવ્યકૃતબુદ્ધીનાં જયે ચાનિશ્ચિતાત્મનામ્ અબલાનાં ચમૂર્હ્યાસીદ્ અબલાવયવા ઇવ
મરણનો નિશ્ચય કરનાર અને વિજયમાં અનિશ્ચિત એવા નબળા લોકોની સેના એવી હતી કે જાણે નબળા અંગોવાળું શરીર હોય.
વિગર્જન્ત ઇવામ્ભોદા અમ્ભોદસદૃશત્વિષઃ પ્રયુધ્ય યુદ્ધકુશલાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
વૃષ્ટિ વાદળો જેવી ગર્જના કરતા, વાદળ જેવી તેજસ્વી કાયાથી, યુદ્ધમાં નિપુણ અને એકબીજાથી દુશ્મની રાખીને તેઓ લડી રહ્યા હતા.
ધૂમાયન્તો જ્વલદ્ભિશ્ચ આયુધૈશ્ચન્દ્રવર્ચસૈઃ કોપાદ્વા યુદ્ધલુબ્ધાશ્ચ કુટ્ટયન્તે પરસ્પરમ્
ધૂમ્રપટ્ટા અને ચમકતા શસ્ત્રોથી, ગુસ્સાથી અને યુદ્ધની લાલસાથી, તેઓ એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
વજ્રાહતાઃ પતન્ત્યન્યે બાણૈરન્યે વિદારિતાઃ અન્યે વિદારિતાશ્ચક્રૈઃ પતન્તિ હ્યુદધેર્જલે
કેટલાંક વીજળીના ઘા ખાઈને પડી જાય છે, કેટલાક તીક્ષ્ણ બાણો વાગી જળમાં ખસે છે, તો કેટલાક ચક્રથી ફાટીને પણ સાગરના પાણીમાં તણાઈ જાય છે.
છિન્નસ્રગ્દામહારાશ્ચ પ્રમૃષ્ટામ્બરભૂષણાઃ તિમિનક્રગણે ચૈવ પતન્તિ પ્રમથાઃ સુરાઃ
ફૂલમાળાઓ અને મોટા આભૂષણો કપાઈ ગયા છે, વસ્ત્રો અને ગહનો પણ છૂટા પડી ગયા છે; એ દેવતાઓ તોફાનમાં વ્હાલ અને મગરોની વચ્ચે પડ્યા છે.
ગદાનાં મુસલાનાં ચ તોમરાણાં પરશ્વધામ્ વજ્રશૂલર્ષ્ટિપાતાનાં પટ્ટિશાનાં ચ સર્વતઃ
ચારે બાજુ ગદા, મુસળ, ભાલા, કુહાડા, વીજળી, ભાલ, ભાલા અને તલવારના ઘા વરસી રહ્યા છે.
ગિરિશૃઙ્ગોપલાનાં ચ પ્રેરિતાનાં પ્રમન્યુભિઃ સજવાનાં દાનવાનાં સધૂમાનાં રવિત્વિષામ્ આયુધાનાં મહાનોઘઃ સાગરૌઘે પતત્યપિ
પર્વતની ચોટીઓ, વૃક્ષો અને ધૂમ્રવર્ણ, તેજસ્વી અને ઝડપી દાનવો ગુસ્સામાં ફેંકે છે એવા અનેક શસ્ત્રોનો મોજો પણ ઉછળતા સાગરમાં પડી રહ્યો છે.
પ્રવૃદ્ધવેગૈસ્તૈસ્તત્ર સુરાસુરકરેરિતૈઃ આયુધૈસ્ત્રસ્તનક્ષત્રઃ ક્રિયતે સંક્ષયો મહાન્
દેવો અને દાનવો દ્વારા જોરથી ફેંકાયેલા એ શસ્ત્રોથી એટલો મોટો વિનાશ થાય છે કે તારાઓ પણ ડરી જાય છે.
ક્ષુદ્રાણાં ગજયોર્યુદ્ધે યથા ભવતિ સંક્ષયઃ દેવાસુરગણૈસ્ તદ્વત્ તિમિનક્રક્ષયો ઽભવત્
જેમ નાના હાથીઓની લડાઈમાં વિનાશ થાય છે, એમ જ દેવો અને દાનવોની ભીડમાં વ્હાલ અને મગરોનો પણ નાશ થયો.