કલપ્રલાપેષુ ચ દાનવીનાં વીણાપ્રલાપેષુ ચ મૂર્છિતેષુ મત્તપ્રલાપેષુ ચ કોકિલાનાં સચાપબાણો મદનો મમન્થ
દૈત્ય સ્ત્રીઓની મીઠી વાતોમાં, વાદ્યના મીઠા સ્વરમાં અને કોકિલાના મદભર્યા રાગમાં, કામદેવે પોતાના ધનુષ્ય અને બાણોથી બધાના હૃદયમાં ઉલ્લાસ જગાવ્યો.
તમાંસિ નૈશાનિ દ્રુતં નિહત્ય જ્યોત્સ્નાવિતાનેન જગદ્વિતત્ય ખે રોહિણીં તાં ચ પ્રિયાં સમેત્ય ચન્દ્રઃ પ્રભાભિઃ કુરુતે ઽધિરાજ્યમ્
રાત્રીનું અંધારું ઝડપથી દૂર કરી, ચાંદ્રકિરણોનું જાળું આખા જગતમાં ફેલાવી, ચાંદ્રમાએ આકાશમાં પોતાની પ્રિય રોહિતીને મળીને પોતાની તેજથી રાજ કર્યું.
સ્થિત્વૈવ કાન્તસ્ય તુ પાદમૂલે કાચિદ્વરસ્ત્રી સ્વકપોલમૂલે વિશેષકં ચારુતરં કરોતિ તેનાનનં સ્વં સમલંકરોતિ
ત્યાં એક સુંદર સ્ત્રી પોતાના પ્રિયના પગ પાસે બેઠી હતી અને પોતાના ગાલ પર મનમોહક તિલક લગાવીને પોતાનું મુખ શોભાવતી હતી.
દૃષ્ટ્વાનનં મણ્ડલદર્પણસ્થં મહાપ્રભા મે મુખજેતિ જપ્ત્વા સ્મૃત્વા વરાઙ્ગી રમણેરિતાનિ તેનૈવ ભાવેન રતીમવાપ
ગોળ દર્પણમાં પોતાનું ચહેરું જોઈ, તે ધીરે ધીરે બોલી, 'આ મારું તેજસ્વી મુખ છે,' અને પોતાના પ્રેમીના સ્પર્શને યાદ કરીને એ જ ભાવમાં આનંદ પામી.
રોમાઞ્ચિતૈર્ગાત્રવરૈર્યુવભ્યો રતાનુરાગાદ્ રમણેન ચાન્યાઃ સ્વયં દ્રુતં યાન્તિ મદાભિભૂતાઃ ક્ષપા યથા ચાર્કદિનાવસાને
યુવાની સ્ત્રીઓના શરીરે પ્રેમથી રોમાંચ છવાઈ ગયો હતો, તેઓ મદમાં અને પ્રેમમાં તલ્લીન થઈ ઝડપથી પોતાના પ્રેમી પાસે દોડી ગઈ, જેમ રાત્રી સૂર્યોદયે અંત પામે છે.
પેપીયતે ચાતિરસાનુવિદ્ધા વિમાર્ગિતાન્યા ચ પ્રિયં પ્રસન્ના કાચિત્પ્રિયસ્યાતિચિરાત્પ્રસન્ના આસીત્પ્રલાપેષુ ચ સમ્પ્રસન્ના
કોઈ એક આનંદથી ભરપૂર થઈને પોતાના પ્રિયને તૃપ્તિપૂર્વક નિહાળે છે; બીજી, લાંબા સમયથી પ્રિયને શોધી ખુશ થઈ છે; ત્રીજી, પ્રેમીના મીઠા શબ્દોથી પ્રસન્ન થઈ સંપૂર્ણ સંતોષ પામે છે.
ગોશીર્ષયુક્તૈર્હરિચન્દનૈશ્ચ પઙ્કાઙ્કિતાક્ષી ચ વરાસુરીણામ્ મનોજ્ઞરૂપા રુચિરા બભૂવુઃ પૂર્ણામૃતસ્યેવ સુવર્ણકુમ્ભાઃ
ગાયના માથાના ચંદનથી શોભિત અને આંખે કાજલ લગાવેલી શ્રેષ્ઠ દૈત્ય સ્ત્રીઓ સુંદર રૂપથી તેજમાન હતી, જાણે અમૃતથી ભરેલા સોનાના ઘડા.
ક્ષતાધરોષ્ઠા દ્રુતદોષરક્તા લલન્તિ દૈત્યા દયિતાસુ રક્તાઃ તન્ત્રીપ્રલાપાસ્ત્રિપુરેષુ રક્તાઃ સ્ત્રીણાં પ્રલાપેષુ પુનર્વિરક્તાઃ
તાજા લોહીથી લાલ થયેલા અને ઘાયલ હોઠવાળા દૈત્ય પોતાના પ્રિયમાં તલ્લીન થઈ વાદ્યના સ્વરમાં આનંદ માણે છે, પણ સ્ત્રીઓની વાતોમાં ફરી ઉદાસ થઈ જાય છે.
ક્વચિત્પ્રવૃત્તં મધુરાભિગાનં કામસ્ય બાણૈઃ સુકૃતં નિધાનમ્ આપાનભૂમીષુ સુખપ્રમેયં ગેયં પ્રવૃત્તં ત્વથ સાધયન્તિ
ક્યારેક મીઠા ગીતો ઊઠે છે, જે કામદેવના બાણોથી સર્જાયેલી સંપત્તિ છે; આનંદભરી બાગોમાં મઝાની સંગીતમયતા વહે છે અને તેઓ કુશળતાપૂર્વક તેને રજૂ કરે છે.
ગેયં પ્રવૃત્તં ત્વથ શોધયન્તિ કેચિત્પ્રિયાં તત્ર ચ સાધયન્તિ કેચિત્પ્રિયાં સમ્પ્રતિ બોધયન્તિ સંબુધ્ય સંબુધ્ય ચ રામયન્તિ
જ્યારે ગીત ચાલુ રહે છે, ત્યારે કોઈ સંગીતને વધુ સુમેળ બનાવે છે, કોઈ ત્યાં પોતાના પ્રિયને પ્રસન્ન કરે છે, તો કોઈ પ્રિયને જગાડે છે અને વારંવાર જગાવી આનંદ આપે છે.
ધૂતપ્રસૂનપ્રભવઃ સુબન્ધઃ સૂર્યે ગતે વૈ ત્રિપુરે બભૂવ સમર્મરો નૂપુરમેખલાનાં શબ્દશ્ચ સંબાધતિ કોકિલાનામ્
સૂર્યાસ્ત પછી ત્રિપુરામાં તાજા ફૂલોની સુગંધવાળી ઘૂઘટ અને મજબૂત કમરપટ્ટાની ઘંટડીનો અવાજ કોકિલાના રાગ સાથે ગૂંજી ઉઠ્યો.
પ્રિયાવગૂઢા દયિતોપગૂઢા કાચિત્પ્રરૂઢાઙ્ગરુહાપિ નારી સુચારુબાષ્પાઙ્કુરપલ્લવાનાં નવામ્બુસિક્તા ઇવ ભૂમિરાસીત્
કેટલીક સ્ત્રીઓ પોતાના પ્રેમીથી આલિંગન પામી, રોમાંચથી વાળ ઊભા થઈ ગયા, અને સુંદર આંસુઓ નવા વરસાદથી ભીંજાયેલી કૂંપળ જેવું ઝળહળતા હતા.
શશાઙ્કપાદૈરુપશોભિતેષુ પ્રાસાદવર્યેષુ વરાઙ્ગનાનામ્ માધુર્યભૂતાભરણા મહાન્તઃ સ્વના બભૂવુર્મદનેષુ તુલ્યાઃ
ચાંદનીથી શોભાયમાન મહેલોમાં, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓના મીઠા ઘંટડા ઊંચા અવાજે ગૂંજી ઉઠ્યા, તેઓ પ્રેમમાં કામદેવ જેટલી જ તીવ્ર હતી.
પાનેન ખિન્ના દયિતાતિવેલં કપોલમાજિઘ્રસિ કિં મમેદમ્ આરોહ મે શ્રોણિમિમાં વિશાલાં પીનોન્નતાં કાઞ્ચનમેખલાઢ્યામ્
પાનથી થાકી ગયેલી એક સ્ત્રી પોતાના પ્રિયને લલચાવી કહે છે: 'તું મારું ગાલ એટલું શા માટે સૂંઘે છે? આવ, મારી વિશાળ અને ઊંચી, સોનાની કમરપટ્ટાવાળી કટિ પર આવી બેસ.'
રથ્યાસુ ચન્દ્રોદયભાસિતાસુ સુરેન્દ્રમાર્ગેષુ ચ વિસ્તૃતેષુ દૈત્યાઙ્ગના યૂથગતા વિભાન્તિ તારા યથા ચન્દ્રમસો દિવાન્તે
ચાંદ્રોદયે પ્રકાશિત રસ્તાઓ અને વિશાળ રાજમાર્ગો પર દૈત્ય સ્ત્રીઓ જૂથમાં ચાલતી, સાંજના ચાંદ્રમાની આસપાસના તારાઓ જેવી ઝગમગતી હતી.
અટ્ટાટ્ટહાસેષુ ચ ચામરેષુ પ્રેઙ્ખાસુ ચાન્યા મદલોલભાવાત્ સંદોલયન્તે કલસમ્પ્રહાસાઃ પ્રોવાચ કાઞ્ચી ગુણસૂક્ષ્મનાદા
જોરદાર હાસ્ય અને ચામરાના હલનચલન વચ્ચે, બીજી સ્ત્રીઓ મદમાં હલકાઈને રમૂજી સ્મિત સાથે ડોલતી હતી; કમરપટ્ટાની સુક્ષ્મ ઝણઝણ પણ બોલતી હતી.
અમ્લાનમાલાન્વિતસુન્દરીણાં પર્યાય એષો ઽસ્તિ ચ હર્ષિતાનામ્ શ્રૂયન્તિ વાચઃ કલધૌતકલ્પા વાપીષુ ચાન્યે કલહંસશબ્દાઃ
કદી ન વાંછાતા હાર પહેરેલી સુંદર સ્ત્રીઓ આનંદમાં મગ્ન છે; તેમની મીઠી અને ઝીલતી અવાજો સાંભળાય છે, અને બીજે ક્યાંક તળાવોમાં રાજહંસોની મીઠી ટહુક પણ ગૂંજાય છે.
કાઞ્ચીકલાપશ્ચ સહાઙ્ગરાગઃ પ્રેઙ્ખાસુ તદ્રાગકૃતાશ્ચ ભાવાઃ છિન્દન્તિ તાસામસુરાઙ્ગનાનાં પ્રિયાલયાન્ મન્મથમાર્ગણાનામ્
તેમની કમરપટ્ટા અને શરીરની સુગંધ, એ સુગંધથી ઉદ્ભવતા ભાવ—all મળીને, અસુર સ્ત્રીઓના મનપસંદ ઘર અને કામદેવના તીક્ષ્ણ બાણોને પણ તોડી નાખે છે.
ચિત્રામ્બરશ્ચોદ્ધૃતકેશપાશઃ સંદોલ્યમાનઃ શુશુભે ઽસુરીણામ્ સુચારુવેશાભરણૈરુપેતસ્ તારાગણૈર્ જ્યોતિરિવાસ ચન્દ્રઃ
રંગબેરંગી વસ્ત્રો પહેરી, વાળ ખુલ્લા અને હલકાં હલકાં ડોલતા, અસુર સ્ત્રીઓ સુંદર વેશભૂષા અને આભૂષણોથી શોભી રહી છે—જેમ તારાઓ વચ્ચે ચાંદ્રમાની શોભા.
સંદોલનાદ્ ઉચ્છ્વસિતૈશ્છિન્નસૂત્રૈઃ કાઞ્ચીભ્રષ્ટૈર્મણિભિર્વિપ્રકીર્ણૈઃ દોલાભૂમિસ્તૈર્વિચિત્રા વિભાતિ ચન્દ્રસ્ય પાર્શ્વોપગતૈર્ વિચિત્રા
આ ડોલનથી, તૂટેલા દોરા, ખસી ગયેલી કમરપટ્ટા અને વિખેરાયેલા મણિઓથી ઝાંખી, ઝૂલાની નીચેની જમીન અતિ સુંદર દેખાય છે—જેમ ચાંદ્રમાના કિનારે વિવિધ રંગો છલકે છે.
સચન્દ્રિકે સોપવને પ્રદોષે રુતેષુ વૃન્દેષુ ચ કોકિલાનામ્ શરવ્યયં પ્રાપ્ય પુરે ઽસુરાણાં પ્રક્ષીણબાણો મદનશ્ચચાર
ચાંદની રાતે, બગીચામાં, કોયલના જૂથોની મીઠી ટહુક વચ્ચે, કામદેવ પોતાના બધા બાણ વાપરી ચૂક્યા પછી અસુરોના શહેરમાં ફરતો રહ્યો.
ચન્દ્રો ઽથ કુન્દકુસુમાકરહારવર્ણો જ્યોત્સ્નાવિતાનરહિતો ઽભ્રસમાનવર્ણઃ વિછાયતાં હિ સમુપેત્ય ન ભાતિ તદ્વદ્ ભાગ્યક્ષયે ધનપતિશ્ચ નરો વિવર્ણઃ
પછી ચાંદ્રમા, કુન્દના ફૂલો જેવા સફેદ, પણ ચાંદની વિના, વાદળ જેવો દેખાય છે અને તેજહીન લાગે છે; એ જ રીતે, ભાગ્ય ગુમાવ્યા પછી ધનવાન માણસ પણ ફીકું પડી જાય છે.
ચન્દ્રપ્રભામરુણસારથિનાભિભૂય સંતપ્તકાઞ્ચનરથાઙ્ગસમાનબિમ્બઃ સ્થિત્વોદયાગ્રમુકુટે બહુરેવ સૂર્યો ભાત્યમ્બરે તિમિરતોયવહાં તરિષ્યન્
ચાંદ્રમાની કાંતિને પછાડી, લાલ રંગના સારથિવાળો સૂર્ય, તપતા સોનાની જેમ તેજસ્વી ચક્ર સાથે, ઊગતાં શિખરે ઊભો રહીને આકાશમાં ખૂબ જ ઝળકે છે અને અંધકારભર્યા જળને પાર કરવા તૈયાર થાય છે.
ઉદિતે તુ સહસ્રાંશૌ મેરૌ ભાસાકરે રવૌ નદદ્દેવબલં કૃત્સ્નં યુગાન્ત ઇવ સાગરઃ
જ્યારે હજારો કિરણોવાળો સૂર્ય મેરુ પર્વત પર ઉગ્યો, ત્યારે દેવતાઓનો આખો સમૂહ ગર્જના કરવા લાગ્યો—જેમ યુગના અંતે દરિયો ગર્જે છે.
સહસ્રનયનો દેવસ્ તતઃ શક્રઃ પુરંદરઃ સવિત્તદઃ સવરુણસ્ ત્રિપુરં પ્રયયૌ હરઃ
પછી હજારો આંખોવાળા દેવ, ઇન્દ્ર, પુરંદર, સવિતા, વરુણ અને હર સાથે ત્રિપુરા તરફ ગયા.
તે નાનાવિધરૂપાશ્ચ પ્રમથાતિપ્રમાથિનઃ યયુઃ સિંહરવૈર્ ઘોરૈર્ વાદિત્રનિનદૈરપિ
એ વિવિધ રૂપવાળા, બધું નાશ કરનાર પ્રમથગણો, સિંહ જેવી ભયાનક ગર્જના અને ઢોલના અવાજ સાથે આગળ વધ્યા.
તતો વાદિતવાદિત્રૈશ્ ચાતપત્રૈર્મહાદ્રુમૈઃ બભૂવ તદ્બલં દિવ્યં વનં પ્રચલિતં યથા
પછી ઢોલ, છત્રીઓ અને મોટા વૃક્ષો સાથે એ દૈવી સેના એવી હલનચલન કરતી હતી કે જાણે કોઈ જંગલ હલાઈ ગયું હોય.
તદાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય રૌદ્રં રુદ્રબલં મહત્ સંક્ષોભો દાનવેન્દ્રાણાં સમુદ્રપ્રતિમો બભૌ
જ્યારે અસુરોના રાજાઓએ રુદ્રની ભયાનક અને વિશાળ સેના આગળ આવતી જોઈ, ત્યારે તેઓ ખૂબ જ ગભરાઈ ગયા—જેમ દરિયો ઉથલપાથલ થાય છે.
તે ચાસીન્પટ્ટિશાઞ્શક્તીઃ શૂલદણ્ડપરશ્વધાન્ શરાસનાનિ વજ્રાણિ ગુરૂણિ મુસલાનિ ચ
તેઓએ હાથમાં ભાલા, શક્તિ, ત્રિશૂલ, દંડા, કુહાડા, ધનુષ્ય, બાણ, વજ્ર અને ભારે ગદા પકડી હતી.
પ્રગૃહ્ય કોપરક્તાક્ષાઃ સપક્ષા ઇવ પર્વતાઃ નિજઘ્નુઃ પર્વતઘ્નાય ઘના ઇવ તપાત્યયે
એ બધાએ એ શસ્ત્રો પકડીને, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, જાણે પાંખવાળા પર્વતો જેવા બની ગયા અને પર્વતો તોડતા મેઘો જેવી પ્રહાર કરવા લાગ્યા.