કુરુધ્વં નિર્ભયાઃ કાલે કોકિલાશંસિતેન ચ સ કાલઃ પુષ્યયોગસ્ય પુરસ્ય ચ મયા કૃતઃ
નક્કી કરેલા સમયે, કોયલના મીઠા બોલથી સંકેત મળતાં, તમે નિર્ભય બનીને કામ કરો. એ સમય અને પુષ્ય નક્ષત્ર સાથે શહેરનું સંયોગ, હું જ નક્કી કર્યું છે.
કાલે તસ્મિન્પુરે યસ્તુ સંભાવયતિ સંહતિમ્ સ એનં કારયેચ્ચૂર્ણં બલિનૈકૈષુણા સુરઃ
એ સમયે શહેરમાં જે કોઈ પણ ટોળું ભેગું કરવાની કોશિશ કરશે, તેને દેવતા પોતાના એક જ શક્તિશાળી બાણથી ભૂખા પાડી દેશે.
યો વઃ પ્રાણો બલં યચ્ચ યા ચ વો વૈરિતાસુરાઃ તત્કૃત્વા હૃદયે ચૈવ પાલયધ્વમિદં પુરમ્
તમારી જીંદગી, તાકાત અને દેવતાઓ સાથેની દુશ્મનાવટ — આ બધું દિલમાં રાખીને, તમે આ શહેરની રક્ષા કરો.
મહેશ્વરરથં હ્યેકં સર્વપ્રાણેન ભીષણમ્ વિમુખીકુરુતાત્યર્થં યથા નોત્સૃજતે શરમ્
તમારી આખી તાકાતથી મહેશ્વરનું એક ભયાનક રથ રોકો, જેથી તે શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
તત એવં કૃતે ઽસ્માભિસ્ ત્રિપુરસ્યાપિ રક્ષણે પ્રતીક્ષિષ્યન્તિ વિવશાઃ પુષ્યયોગં દિવૌકસઃ
આ રીતે આપણે ત્રિપુરાની રક્ષા માટે પ્રયત્ન કરીશું, ત્યારે દેવતાઓ લાચાર બનીને પુષ્ય સંયોગની રાહ જોઈને ઊભા રહેશે.
નિશમ્ય તન્મયસ્યૈવં દાનવાસ્ત્રિપુરાલયાઃ મુહુઃ સિંહરુતં કૃત્વા મયમૂચુર્યમોપમાઃ
મયાએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે ત્રિપુરામાં રહેતા દૈત્યોએ સિંહ જેવો ગર્જના કરતા વારંવાર મયાને સંબોધન કર્યું.
પ્રયત્નેન વયં સર્વે કુર્મસ્તવ પ્રભાષિતમ્ તથા કુર્મો યથા રુદ્રો ન મોક્ષ્યતિ પુરે શરમ્
અમે બધા પુરુષાર્થપૂર્વક તમારી વાત પ્રમાણે જ કરીશું; એવું જ કરીશું કે રુદ્ર શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
અદ્ય યાસ્યામઃ સંગ્રામં તદ્રુદ્રસ્ય જિઘાંસવઃ કથયન્તિ દિતેઃ પુત્રા હૃષ્ટા ભિન્નતનૂરુહાઃ
આજે અમે યુદ્ધ માટે જઈશું, રુદ્રને મારવાની ઇચ્છા સાથે — એમ દિતિના પુત્રોએ આનંદથી, રોમાચંનથી કહ્યું.
કલ્પં સ્થાસ્યતિ વા ખસ્થં ત્રિપુરં શાશ્વતં ધ્રુવમ્ અદાનવં વા ભવિતા નારાયણપદત્રયમ્
અથવા તો ત્રિપુરા આકાશમાં એક યુગ સુધી અડગ અને શાશ્વત રહેશે, અથવા તો નારાયણનો ત્રિપથ સાકાર થશે અને દાનવો રહી નહીં જાય.
વયં ન ધર્મં હાસ્યામો યસ્મિન્યોક્ષ્યસિ નો ભવાન્ અદૈવતમ્ અદૈત્યં વા લોકં દ્રક્ષ્યન્તિ માનવાઃ
અમે એ ધર્મ છોડશું નહીં, જેમાં તમે અમને જોડશો; માનવો ક્યારેય દેવતા કે દૈત્ય વિના જગત જોશે નહીં.
ઇતિ સંમન્ત્ર્ય હૃષ્ટાસ્તે પુરાન્તર્વિબુધારયઃ પ્રદોષે મુદિતા ભૂત્વા ચેરુર્મન્મથચારતામ્
આ રીતે ચર્ચા કર્યા પછી, દેવતાઓના દુશ્મન એવા શહેરના આનંદિત સ્વામીગણે સાંજ સમયે ખુશીથી મનમથના ગુપ્તચર તરીકે ફરજ સંભાળી.
મુહુર્મુક્તોદયો ભ્રાન્ત ઉદયાગ્રં મહામણિઃ તમાંસ્યુત્સાર્ય ભગવાંશ્ ચન્દ્રો જૃમ્ભતિ સો ઽમ્બરમ્
મહામણિ જેવો ચંદ્ર વારંવાર પૂર્વ કિનારે ભટકતો, અંધકાર દૂર કરતો, અને આકાશમાં પ્રસરીને તેજ પાથરતો.
કુમુદાલંકૃતે હંસો યથા સરસિ વિસ્તૃતે સિંહો યથા ચોપવિષ્ટો વૈડૂર્યશિખરે મહાન્
જેમ વિશાળ સરોવર પર હંસ શોભે છે, તેમ મહાન સિંહ વૈડૂર્ય શિખર પર બેસે છે.
વિષ્ણોર્યથા ચ વિસ્તીર્ણે હારશ્ચોરસિ સંસ્થિતઃ તથાવગાઢે નભસિ ચન્દ્રો ઽત્રિનયનોદ્ભવઃ ભ્રાજતે ભ્રાજયંલ્ લોકાન્ સૃજઞ્જ્યોત્સ્નારસં બલાત્
કે જેમ વિશાળ મુક્તાની હાર વિષ્ણુના વક્ષ પર શોભે છે, તેમ અત્રિના નેત્રમાંથી જન્મેલો ચંદ્ર આકાશમાં ડૂબેલો તેજ પાથરે છે, જગતને પ્રકાશિત કરે છે અને જ્યોત્સ્નાનું અમૃત વહાવે છે.
શીતાંશાવુદિતે ચન્દ્રે જ્યોત્સ્નાપૂર્ણે પુરે ઽસુરાઃ પ્રદોષે લલિતં ચક્રુર્ ગૃહમાત્માનમેવ ચ
શીતલ કિરણો ધરાવતો ચંદ્ર ઊગ્યો અને આખું શહેર પ્રકાશથી ભરાઈ ગયું ત્યારે અસુરોએ સાંજ સમયે પોતાના ઘર અને પોતાને સુંદર બનાવી દીધા.
રથ્યાસુ રાજમાર્ગેષુ પ્રાસાદેષુ ગૃહેષુ ચ દીપાશ્ચમ્પકપુષ્પાભા નાલ્પસ્નેહપ્રદીપિતાઃ
રસ્તાઓ, રાજમાર્ગો, મહેલો અને ઘરોમાં, ચંપક ફૂલો જેવી ઝાંખી કાંતિ ધરાવતી, ઓછી તેલથી પ્રગટેલી દીવટીઓ ઝળહળી રહી હતી.
તદા મઠેષુ તે દીપાઃ સ્નેહપૂર્ણાઃ પ્રદીપિતાઃ ગૃહાણિ વસુમન્ત્યેષાં સર્વરત્નમયાનિ ચ જ્વલતો ઽદીપયન્દીપાંશ્ ચન્દ્રોદય ઇવ ગ્રહાઃ
પછી તેમના મઠોમાં તેલથી ભરેલી દીવટીઓ પ્રગટાવવામાં આવી; તેમના ઘરો સંપત્તિથી ભરપૂર અને સર્વત્ર રત્નોથી બનેલા હતા, અને તેજસ્વી દીવટીઓ ચંદ્રોદય સમયે ગ્રહો જેમ ઝળહળી રહી હતી.
ચન્દ્રાંશુભિર્ભાસમાનમ્ અન્તર્દીપૈઃ સુદીપિતમ્ ઉપદ્રવૈઃ કુલમિવ પીયતે ત્રિપુરે તમઃ
ચંદ્રની કિરણોથી અને ઘરમાં પ્રગટેલી દીવટીઓથી પ્રકાશિત ત્રિપુરાનું અંધકાર એવા કુટુંબ જેવું નાશ પામ્યું, જે પરેશાનીઓથી ઘેરાય છે.
તસ્મિન્પુરે વૈ તરુણપ્રદોષે ચન્દ્રાટ્ટહાસે તરુણપ્રદોષે રત્યર્થિનો વૈ દનુજા ગૃહેષુ સહાઙ્ગનાભિઃ સુચિરં વિરેમુઃ
આ શહેરમાં, યુવાનીની સાંજના સમયે, ચાંદનીની હાસ્યભરી કિરણોમાં, ઇચ્છાથી ભરાયેલા દૈત્યોએ પોતાના ઘરમાં પ્રિયાંગનાઓ સાથે લાંબો સમય આનંદ માણ્યો.
વિનોદિતા યે તુ વૃષધ્વજસ્ય પઞ્ચેષવસ્તે મકરધ્વજેન તત્રાસુરેષ્વાસુરપુંગવેષુ સ્વાઙ્ગાઙ્ગનાઃ સ્વેદયુતા બભૂવુઃ
જે દૈત્ય previously વૃષધ્વજના પાંચ બાણોથી ઉલ્લાસિત થયા હતા, હવે મકરધ્વજના બાણોથી ઘાયલ થયા; શ્રેષ્ઠ દૈત્યપુરૂષોની પોતાની પ્રિયાંગનાઓ કામથી તપેલી થઈ ગઈ હતી.
કલપ્રલાપેષુ ચ દાનવીનાં વીણાપ્રલાપેષુ ચ મૂર્છિતેષુ મત્તપ્રલાપેષુ ચ કોકિલાનાં સચાપબાણો મદનો મમન્થ
દૈત્ય સ્ત્રીઓની મીઠી વાતોમાં, વાદ્યના મીઠા સ્વરમાં અને કોકિલાના મદભર્યા રાગમાં, કામદેવે પોતાના ધનુષ્ય અને બાણોથી બધાના હૃદયમાં ઉલ્લાસ જગાવ્યો.
તમાંસિ નૈશાનિ દ્રુતં નિહત્ય જ્યોત્સ્નાવિતાનેન જગદ્વિતત્ય ખે રોહિણીં તાં ચ પ્રિયાં સમેત્ય ચન્દ્રઃ પ્રભાભિઃ કુરુતે ઽધિરાજ્યમ્
રાત્રીનું અંધારું ઝડપથી દૂર કરી, ચાંદ્રકિરણોનું જાળું આખા જગતમાં ફેલાવી, ચાંદ્રમાએ આકાશમાં પોતાની પ્રિય રોહિતીને મળીને પોતાની તેજથી રાજ કર્યું.
સ્થિત્વૈવ કાન્તસ્ય તુ પાદમૂલે કાચિદ્વરસ્ત્રી સ્વકપોલમૂલે વિશેષકં ચારુતરં કરોતિ તેનાનનં સ્વં સમલંકરોતિ
ત્યાં એક સુંદર સ્ત્રી પોતાના પ્રિયના પગ પાસે બેઠી હતી અને પોતાના ગાલ પર મનમોહક તિલક લગાવીને પોતાનું મુખ શોભાવતી હતી.
દૃષ્ટ્વાનનં મણ્ડલદર્પણસ્થં મહાપ્રભા મે મુખજેતિ જપ્ત્વા સ્મૃત્વા વરાઙ્ગી રમણેરિતાનિ તેનૈવ ભાવેન રતીમવાપ
ગોળ દર્પણમાં પોતાનું ચહેરું જોઈ, તે ધીરે ધીરે બોલી, 'આ મારું તેજસ્વી મુખ છે,' અને પોતાના પ્રેમીના સ્પર્શને યાદ કરીને એ જ ભાવમાં આનંદ પામી.
રોમાઞ્ચિતૈર્ગાત્રવરૈર્યુવભ્યો રતાનુરાગાદ્ રમણેન ચાન્યાઃ સ્વયં દ્રુતં યાન્તિ મદાભિભૂતાઃ ક્ષપા યથા ચાર્કદિનાવસાને
યુવાની સ્ત્રીઓના શરીરે પ્રેમથી રોમાંચ છવાઈ ગયો હતો, તેઓ મદમાં અને પ્રેમમાં તલ્લીન થઈ ઝડપથી પોતાના પ્રેમી પાસે દોડી ગઈ, જેમ રાત્રી સૂર્યોદયે અંત પામે છે.
પેપીયતે ચાતિરસાનુવિદ્ધા વિમાર્ગિતાન્યા ચ પ્રિયં પ્રસન્ના કાચિત્પ્રિયસ્યાતિચિરાત્પ્રસન્ના આસીત્પ્રલાપેષુ ચ સમ્પ્રસન્ના
કોઈ એક આનંદથી ભરપૂર થઈને પોતાના પ્રિયને તૃપ્તિપૂર્વક નિહાળે છે; બીજી, લાંબા સમયથી પ્રિયને શોધી ખુશ થઈ છે; ત્રીજી, પ્રેમીના મીઠા શબ્દોથી પ્રસન્ન થઈ સંપૂર્ણ સંતોષ પામે છે.
ગોશીર્ષયુક્તૈર્હરિચન્દનૈશ્ચ પઙ્કાઙ્કિતાક્ષી ચ વરાસુરીણામ્ મનોજ્ઞરૂપા રુચિરા બભૂવુઃ પૂર્ણામૃતસ્યેવ સુવર્ણકુમ્ભાઃ
ગાયના માથાના ચંદનથી શોભિત અને આંખે કાજલ લગાવેલી શ્રેષ્ઠ દૈત્ય સ્ત્રીઓ સુંદર રૂપથી તેજમાન હતી, જાણે અમૃતથી ભરેલા સોનાના ઘડા.
ક્ષતાધરોષ્ઠા દ્રુતદોષરક્તા લલન્તિ દૈત્યા દયિતાસુ રક્તાઃ તન્ત્રીપ્રલાપાસ્ત્રિપુરેષુ રક્તાઃ સ્ત્રીણાં પ્રલાપેષુ પુનર્વિરક્તાઃ
તાજા લોહીથી લાલ થયેલા અને ઘાયલ હોઠવાળા દૈત્ય પોતાના પ્રિયમાં તલ્લીન થઈ વાદ્યના સ્વરમાં આનંદ માણે છે, પણ સ્ત્રીઓની વાતોમાં ફરી ઉદાસ થઈ જાય છે.
ક્વચિત્પ્રવૃત્તં મધુરાભિગાનં કામસ્ય બાણૈઃ સુકૃતં નિધાનમ્ આપાનભૂમીષુ સુખપ્રમેયં ગેયં પ્રવૃત્તં ત્વથ સાધયન્તિ
ક્યારેક મીઠા ગીતો ઊઠે છે, જે કામદેવના બાણોથી સર્જાયેલી સંપત્તિ છે; આનંદભરી બાગોમાં મઝાની સંગીતમયતા વહે છે અને તેઓ કુશળતાપૂર્વક તેને રજૂ કરે છે.
ગેયં પ્રવૃત્તં ત્વથ શોધયન્તિ કેચિત્પ્રિયાં તત્ર ચ સાધયન્તિ કેચિત્પ્રિયાં સમ્પ્રતિ બોધયન્તિ સંબુધ્ય સંબુધ્ય ચ રામયન્તિ
જ્યારે ગીત ચાલુ રહે છે, ત્યારે કોઈ સંગીતને વધુ સુમેળ બનાવે છે, કોઈ ત્યાં પોતાના પ્રિયને પ્રસન્ન કરે છે, તો કોઈ પ્રિયને જગાડે છે અને વારંવાર જગાવી આનંદ આપે છે.