મૃદિતમ્ ઉપનિશમ્ય તારકાખ્યં રવિદીપ્તાનલભીષણાયતાક્ષમ્ હૃષિતસકલનેત્રલોમસત્ત્વાઃ પ્રમથાસ્તોયમુચો યથા નદન્તિ
તારકના વિધ્વંસના સમાચાર સાંભળીને, પ્રમથો, જેમના નેત્ર અને શરીર આનંદથી ભરાઈ ગયા હતા, તેઓ મેઘોની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા, અને તેમની આંખો સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હતી.
ઇતિ સુહૃદો વચનં નિશમ્ય તત્ ત્વં તડિમાલેઃ સ મયઃ સુવર્ણમાલી રણશિરસ્ય્ અસિતાઞ્જનાચલાભો જગદે વાક્યમિદં નવેન્દુમાલિમ્
મિત્રના આ વચન સાંભળીને, સુવર્ણમાળા ધારણ કરનાર માયાએ યુદ્ધભૂમિમાં નવચંદ્રમાળા ધારણ કરનાર, કાજળ જેવા કાળા પર્વત સમાન વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
વિદ્યુન્માલિન્ન નઃ કાલઃ સાધિતું હ્યવહેલયા કરોમિ વિક્રમેણૈતત્ પુરં વ્યસનવર્જિતમ્
હે વિદ્યુન્માલી, હવે અવગણના કરીને કામ કરવાનો સમય નથી; હું પરાક્રમથી આ શહેરને સંકટમુક્ત કરીશ.
વિદ્યુન્માલી તતઃ ક્રુદ્ધો મયશ્ચ ત્રિપુરેશ્વરઃ ગણાઞ્જઘ્નુસ્તુ દ્રાઘિષ્ઠાઃ સહિતાસ્તૈર્મહાસુરૈઃ
પછી ક્રોધિત વિદ્યુન્માલી અને ત્રિપુરાના સ્વામી માયાએ મહાસુરો સાથે મળીને મુખ્ય ગણેશ્વરોને પરાજય આપ્યા.
યેન યેન તતો વિદ્યુન્ માલી યાતિ મયશ્ચ સઃ તેન તેન પુરં શૂન્યં પ્રમથૈઃ પ્રહૃતૈઃ કૃતમ્
જ્યાં જ્યાં વિદ્યુન્માલી અને માયા ગયા, ત્યાં ત્યાં પ્રમથોના પ્રહારથી શહેરો ખાલી થઈ ગયા.
અથ યમવરુણમૃદઙ્ગઘોષૈઃ પણવડિણ્ડિમજ્યાસ્વનપ્રઘોષૈઃ સકરતલપુટૈશ્ચ સિંહનાદૈર્ ભવમભિપૂજ્ય તદા સુરા અવતસ્થુઃ
પછી યમ અને વરુણના ઢોલના અવાજ, પણવ અને ઢીંડિમાના ઘંટીના અવાજ અને હાથ તાળી સાથે સિંહની દહાડ જેવી ગર્જના સાથે દેવતાઓએ ભવની પૂજા કરી અને તૈયાર ઊભા રહ્યા.
સમ્પૂજ્યમાનો દિતિજૈર્મહાત્મભિઃ સહસ્રરશ્મિપ્રતિમૌજસૈર્ વિભુઃ અભિષ્ટુતઃ સત્યરતૈસ્ તપોધનૈર્ યથાસ્તશૃઙ્ગાભિગતો દિવાકરઃ
મહાન દૈત્યોએ પૂજા કરી, હજારો સૂર્ય જેવી તેજસ્વી શક્તિ ધરાવનાર અને સત્યનિષ્ઠ તપસ્વીઓએ સ્તુતિ કરેલા, તે દેવતા સૂર્યના પર્વત પાસે જતાં જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
તારકાખ્યે હતે યુદ્ધે ઉત્સાર્ય પ્રમથાન્મયઃ ઉવાચ દાનવાન્ભૂયો ભૂયઃ સ તુ ભયાવૃતાન્
યુદ્ધમાં તારકના મૃત્યુ પછી અને પ્રમથોને હાંકી કાઢ્યા પછી, ડરથી ભરાયેલા માયાએ વારંવાર દાનવોને સંબોધ્યા.
ભો ઽસુરેન્દ્રાધુના સર્વે નિબોધધ્વં પ્રભાષિતમ્ યત્કર્તવ્યં મયા ચૈવ યુષ્માભિશ્ચ મહાબલૈઃ
હે અસુરરાજાઓ, હવે તમે સૌ મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળો—મારે અને તમારે મહાબલીઓએ શું કરવું તે હું કહું છું.
પુષ્યં સમેષ્યતે કાલે ચન્દ્રશ્ચન્દ્રનિભાનનાઃ યદૈકં ત્રિપુરં સર્વં ક્ષણમેકં ભવિષ્યતિ
જ્યારે યોગ્ય સમયે પુષ્ય નક્ષત્ર આવશે અને ચંદ્ર, ચંદ્ર જેવા મુખવાળો, આવશે, ત્યારે એક ક્ષણ માટે ત્રણેય પુર એક બની જશે.
કુરુધ્વં નિર્ભયાઃ કાલે કોકિલાશંસિતેન ચ સ કાલઃ પુષ્યયોગસ્ય પુરસ્ય ચ મયા કૃતઃ
નક્કી કરેલા સમયે, કોયલના મીઠા બોલથી સંકેત મળતાં, તમે નિર્ભય બનીને કામ કરો. એ સમય અને પુષ્ય નક્ષત્ર સાથે શહેરનું સંયોગ, હું જ નક્કી કર્યું છે.
કાલે તસ્મિન્પુરે યસ્તુ સંભાવયતિ સંહતિમ્ સ એનં કારયેચ્ચૂર્ણં બલિનૈકૈષુણા સુરઃ
એ સમયે શહેરમાં જે કોઈ પણ ટોળું ભેગું કરવાની કોશિશ કરશે, તેને દેવતા પોતાના એક જ શક્તિશાળી બાણથી ભૂખા પાડી દેશે.
યો વઃ પ્રાણો બલં યચ્ચ યા ચ વો વૈરિતાસુરાઃ તત્કૃત્વા હૃદયે ચૈવ પાલયધ્વમિદં પુરમ્
તમારી જીંદગી, તાકાત અને દેવતાઓ સાથેની દુશ્મનાવટ — આ બધું દિલમાં રાખીને, તમે આ શહેરની રક્ષા કરો.
મહેશ્વરરથં હ્યેકં સર્વપ્રાણેન ભીષણમ્ વિમુખીકુરુતાત્યર્થં યથા નોત્સૃજતે શરમ્
તમારી આખી તાકાતથી મહેશ્વરનું એક ભયાનક રથ રોકો, જેથી તે શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
તત એવં કૃતે ઽસ્માભિસ્ ત્રિપુરસ્યાપિ રક્ષણે પ્રતીક્ષિષ્યન્તિ વિવશાઃ પુષ્યયોગં દિવૌકસઃ
આ રીતે આપણે ત્રિપુરાની રક્ષા માટે પ્રયત્ન કરીશું, ત્યારે દેવતાઓ લાચાર બનીને પુષ્ય સંયોગની રાહ જોઈને ઊભા રહેશે.
નિશમ્ય તન્મયસ્યૈવં દાનવાસ્ત્રિપુરાલયાઃ મુહુઃ સિંહરુતં કૃત્વા મયમૂચુર્યમોપમાઃ
મયાએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે ત્રિપુરામાં રહેતા દૈત્યોએ સિંહ જેવો ગર્જના કરતા વારંવાર મયાને સંબોધન કર્યું.
પ્રયત્નેન વયં સર્વે કુર્મસ્તવ પ્રભાષિતમ્ તથા કુર્મો યથા રુદ્રો ન મોક્ષ્યતિ પુરે શરમ્
અમે બધા પુરુષાર્થપૂર્વક તમારી વાત પ્રમાણે જ કરીશું; એવું જ કરીશું કે રુદ્ર શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
અદ્ય યાસ્યામઃ સંગ્રામં તદ્રુદ્રસ્ય જિઘાંસવઃ કથયન્તિ દિતેઃ પુત્રા હૃષ્ટા ભિન્નતનૂરુહાઃ
આજે અમે યુદ્ધ માટે જઈશું, રુદ્રને મારવાની ઇચ્છા સાથે — એમ દિતિના પુત્રોએ આનંદથી, રોમાચંનથી કહ્યું.
કલ્પં સ્થાસ્યતિ વા ખસ્થં ત્રિપુરં શાશ્વતં ધ્રુવમ્ અદાનવં વા ભવિતા નારાયણપદત્રયમ્
અથવા તો ત્રિપુરા આકાશમાં એક યુગ સુધી અડગ અને શાશ્વત રહેશે, અથવા તો નારાયણનો ત્રિપથ સાકાર થશે અને દાનવો રહી નહીં જાય.
વયં ન ધર્મં હાસ્યામો યસ્મિન્યોક્ષ્યસિ નો ભવાન્ અદૈવતમ્ અદૈત્યં વા લોકં દ્રક્ષ્યન્તિ માનવાઃ
અમે એ ધર્મ છોડશું નહીં, જેમાં તમે અમને જોડશો; માનવો ક્યારેય દેવતા કે દૈત્ય વિના જગત જોશે નહીં.
ઇતિ સંમન્ત્ર્ય હૃષ્ટાસ્તે પુરાન્તર્વિબુધારયઃ પ્રદોષે મુદિતા ભૂત્વા ચેરુર્મન્મથચારતામ્
આ રીતે ચર્ચા કર્યા પછી, દેવતાઓના દુશ્મન એવા શહેરના આનંદિત સ્વામીગણે સાંજ સમયે ખુશીથી મનમથના ગુપ્તચર તરીકે ફરજ સંભાળી.
મુહુર્મુક્તોદયો ભ્રાન્ત ઉદયાગ્રં મહામણિઃ તમાંસ્યુત્સાર્ય ભગવાંશ્ ચન્દ્રો જૃમ્ભતિ સો ઽમ્બરમ્
મહામણિ જેવો ચંદ્ર વારંવાર પૂર્વ કિનારે ભટકતો, અંધકાર દૂર કરતો, અને આકાશમાં પ્રસરીને તેજ પાથરતો.
કુમુદાલંકૃતે હંસો યથા સરસિ વિસ્તૃતે સિંહો યથા ચોપવિષ્ટો વૈડૂર્યશિખરે મહાન્
જેમ વિશાળ સરોવર પર હંસ શોભે છે, તેમ મહાન સિંહ વૈડૂર્ય શિખર પર બેસે છે.
વિષ્ણોર્યથા ચ વિસ્તીર્ણે હારશ્ચોરસિ સંસ્થિતઃ તથાવગાઢે નભસિ ચન્દ્રો ઽત્રિનયનોદ્ભવઃ ભ્રાજતે ભ્રાજયંલ્ લોકાન્ સૃજઞ્જ્યોત્સ્નારસં બલાત્
કે જેમ વિશાળ મુક્તાની હાર વિષ્ણુના વક્ષ પર શોભે છે, તેમ અત્રિના નેત્રમાંથી જન્મેલો ચંદ્ર આકાશમાં ડૂબેલો તેજ પાથરે છે, જગતને પ્રકાશિત કરે છે અને જ્યોત્સ્નાનું અમૃત વહાવે છે.
શીતાંશાવુદિતે ચન્દ્રે જ્યોત્સ્નાપૂર્ણે પુરે ઽસુરાઃ પ્રદોષે લલિતં ચક્રુર્ ગૃહમાત્માનમેવ ચ
શીતલ કિરણો ધરાવતો ચંદ્ર ઊગ્યો અને આખું શહેર પ્રકાશથી ભરાઈ ગયું ત્યારે અસુરોએ સાંજ સમયે પોતાના ઘર અને પોતાને સુંદર બનાવી દીધા.
રથ્યાસુ રાજમાર્ગેષુ પ્રાસાદેષુ ગૃહેષુ ચ દીપાશ્ચમ્પકપુષ્પાભા નાલ્પસ્નેહપ્રદીપિતાઃ
રસ્તાઓ, રાજમાર્ગો, મહેલો અને ઘરોમાં, ચંપક ફૂલો જેવી ઝાંખી કાંતિ ધરાવતી, ઓછી તેલથી પ્રગટેલી દીવટીઓ ઝળહળી રહી હતી.
તદા મઠેષુ તે દીપાઃ સ્નેહપૂર્ણાઃ પ્રદીપિતાઃ ગૃહાણિ વસુમન્ત્યેષાં સર્વરત્નમયાનિ ચ જ્વલતો ઽદીપયન્દીપાંશ્ ચન્દ્રોદય ઇવ ગ્રહાઃ
પછી તેમના મઠોમાં તેલથી ભરેલી દીવટીઓ પ્રગટાવવામાં આવી; તેમના ઘરો સંપત્તિથી ભરપૂર અને સર્વત્ર રત્નોથી બનેલા હતા, અને તેજસ્વી દીવટીઓ ચંદ્રોદય સમયે ગ્રહો જેમ ઝળહળી રહી હતી.
ચન્દ્રાંશુભિર્ભાસમાનમ્ અન્તર્દીપૈઃ સુદીપિતમ્ ઉપદ્રવૈઃ કુલમિવ પીયતે ત્રિપુરે તમઃ
ચંદ્રની કિરણોથી અને ઘરમાં પ્રગટેલી દીવટીઓથી પ્રકાશિત ત્રિપુરાનું અંધકાર એવા કુટુંબ જેવું નાશ પામ્યું, જે પરેશાનીઓથી ઘેરાય છે.
તસ્મિન્પુરે વૈ તરુણપ્રદોષે ચન્દ્રાટ્ટહાસે તરુણપ્રદોષે રત્યર્થિનો વૈ દનુજા ગૃહેષુ સહાઙ્ગનાભિઃ સુચિરં વિરેમુઃ
આ શહેરમાં, યુવાનીની સાંજના સમયે, ચાંદનીની હાસ્યભરી કિરણોમાં, ઇચ્છાથી ભરાયેલા દૈત્યોએ પોતાના ઘરમાં પ્રિયાંગનાઓ સાથે લાંબો સમય આનંદ માણ્યો.
વિનોદિતા યે તુ વૃષધ્વજસ્ય પઞ્ચેષવસ્તે મકરધ્વજેન તત્રાસુરેષ્વાસુરપુંગવેષુ સ્વાઙ્ગાઙ્ગનાઃ સ્વેદયુતા બભૂવુઃ
જે દૈત્ય previously વૃષધ્વજના પાંચ બાણોથી ઉલ્લાસિત થયા હતા, હવે મકરધ્વજના બાણોથી ઘાયલ થયા; શ્રેષ્ઠ દૈત્યપુરૂષોની પોતાની પ્રિયાંગનાઓ કામથી તપેલી થઈ ગઈ હતી.